Του Ηλία Καραβόλια, 17/7
Η περίφημη συνάντηση της Ρώμης μεταξύ των Ευρωπαίων τραπεζιτών, όπου συζητείται η συμμετοχή των ιδιωτών ομολογιούχων στο ελληνικό πακέτο σωτηρίας, φαίνεται να υιοθέτησε μια τριπλή εναλλακτική πρόταση αναδιάρθρωσης για τα ομόλογα μας. Οι ισχυροί τραπεζίτες της Ευρώπης τονίζουν στο ανακοινωθέν τους ότι ‘…. είναι απαραίτητο να υπάρχουν επιλογές για να μεγιστοποιηθεί η συμμετοχή των επενδυτών’
Κρίνουν επίσης ,δυστυχώς για μας ‘…ότι είναι πολύ πιθανόν οι Οίκοι Αξιολόγησης να θεωρήσουν ότι έχουμε κατάσταση επιλεκτικής χρεοκοπίας.’ Το καθυσηχαστικό μήνυμα που μας στέλνει το ιερατείο των τραπεζικών διοικήσεων από την Ρώμη είναι ότι ‘…σε μια τέτοια περίπτωση είναι πιθανό να αποφευχθεί η ενεργοποίηση της διαδικασίας των CDS..’ δικαιώνοντας εν μέρει τον νέο Υπουργό Οικονομίας που έξυπνα – κατά την προσωπική μου γνώμη- μπλόφαρε ώστε να προκαλέσει δημόσιες παρεμβάσεις ( βλ. άρνηση Τρισέ )περί αποφυγής πιστωτικού γεγονότος, άσχετα αν εδώ στην Ελλάδα δεν γνωρίζουμε από Οικονομική Διπλωματία και εύκολα θεωρούμε γκάφες καποιες κινήσεις που στοχεύουν σε συγκεκριμένα αποτελέσματα.
Οι πρώτες –επισημες- πληροφορίες και εκτιμήσεις ,τις οποίες γνωρίζει και το ελληνικό επιτελείο διαχείρισης του χρεόυς, δείχνουν ότι ο ιδιωτικός τομέας θα κάλυπτε τουλάχιστον το 25% των χρηματοδοτικών αναγκών της Ελλάδας για τα επόμενα χρόνια, ενώ παράλληλα θα προέκυπτε μια ονομαστική μείωση του χρέους της τάξης του 10-15% του ΑΕΠ
Ας δούμε όμως συνοπτικά και κωδικοποιημένα – παρά την τεχνική δυσκολία - τις τρείς προτάσεις που δημοσίευτηκαν σε διεθνή sites πριν απ λίγο και -συμφωνα με έγκυρες πηγές ενημέρωσης- θα κληθούμε σαν κράτος να απορρίψουμε ή να υιοθετήσουμε στην σύσκεψη του Eurogroup την Πέμπτη :
Επιμήκυνση: α)100% επιμήκυνση των ομολόγων που λήγουν κατά το διάστημα μέχρι το 2020 (περίπου 160 δισ. ευρώ) και με κουπόνι στην ονομαστική αξία και με εμπράγματες εξασφαλίσεις (οι οποίες δεν καθορίζονται) β)με επιμήκυνση για τριάντα (30) χρόνια και κουπόνι χαμηλότερο από τα τρέχοντα επίπεδα της αγοράς ,σταθερό ή κυμαινόμενο, συνδεδεμένο με το μέσο swap rate( επιτόκιο ανταλλαγής) συν τα ανάλογα περιθώρια και γ)με ομόλογα ετήσιας απόδοσης ή ομόλογα που πληρώνονται στη λήξη τους.
Ανταλλαγή: Το 100% των ομολόγων θα μπορούσε να ανταλλαχθεί με νέα 30ετή ομόλογα που πληρώνονται στη λήξη τους.
Εχουμε δύο παραλλαγές:α) Τα νέα ομόλογα θα είναι στην ονομαστική αξία των παλιών, αλλά με μικρότερο επιτόκιο.β) Τα νέα ομόλογα θα αγοραστούν σε τιμή μικρότερη της ονομαστικής («κούρεμα»).
Οι εξασφαλίσεις για το σύνολο των κεφαλαίων θα απαιτήσουν είτε ενεχυρίαση είτε ασφαλιστική κάλυψη - εγγύηση (πιθανότατα από την ΕΕ).
Επαναγορά : Με μεγάλες εκπτώσεις στην τρέχουσα δευτερογενή αγορά προκειμένου να επιτευχθεί μια σημαντική ονομαστική μείωση του χρέους ,ώστε να μειωθούν οι ανάγκες χρηματοδότησης για τα επόμενα τρία χρόνια σε σχέση με τις λήξεις των αντίστοιχων ομολόγων.Ενα αρχικό ταμείο 30-40 δισ. ευρώ για επαναγορά με μετρητά θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από τον Προσωρινό Μηχανισμό Στήριξης (10 δισ. ευρώ), τους πόρους του ΔΝΤ (10 δισ.) και επίσημη στήριξη εκτός Ευρώπης (10-20 δισ.), υπό τη συγχρηματοδότηση του προγράμματος του ΔΝΤ.
Τώρα, αν πολλοί απορούν τι συμφέρει την Ελλάδα και τι τελικά θα επιλέξουμε ,πρέπει να κατανοήσουμε ότι η απάντηση δυστυχώς δεν είναι εύκολη διότι πλέον το πρόβλημα μας έγινε περισσότερο… δικό τους και λιγότερο δικό μας ( ‘Το δικό μας χρέος, δικό σας πρόβλημα..’ όπως λένε και η ΗΠΑ για το δολλάριο στους Κινέζους !)
Η Ελλάδα για πρώτη φορά, έστω και εμμεσα έστησε ένα μικρό σκηνικό εκφοβισμού των αγορών, ώστε να καταλάβουν πολλοί στις αγορές ότι μία αναδιάρθρωση χρέους, ενέχει σημαντικούς ηθικούς κινδύνους και για αυτούς, αφού τον έλεγχο της ελληνικής δημοσιονομικής πολιτικής μπορεί και να μην τον ασκούν πλέον οι αγορές, αλλά ο μηχανισμός σταθεροποίησης της ευρωζώνης.
Όπως έχω όμως ξανατονίσει, όλα εξαρτώνται τόσο από τα περίφημα μαύρα κουτια των αποδόσεων στα hedge funds( που πλέον δεν σορτάρουν μόνο Ελλάδα, αλλά την …Ευρωζώνη ) και φυσικά στους λογιστικούς κανόνες των τραπεζών.
Να κατανοήσουμε κάτι πολύ βασικό : στις τράπεζες που έχουν αγοράσει τα τοξικά ελληνικά ομόλογα ,το χαρτοφυλάκιο διαπραγμάτευσης (trading book) είναι ξεχωριστό από το χαρτοφυλάκιο τραπεζικών εργασιών (banking book).
Τα ομόλογα στο trading book αποτιμώνται στην τρέχουσα τιμή αγοράς, δηλαδή στην περίπτωση του 10ετούς ελληνικού ομολόγου, αποτιμώνται περίπου στο 65% της ονομαστικής τους αξίας,άρα αν εμείς σαν Ελληνικό Δημόσιο ή το ESF αποκτούσαμε τα ομόλογα αυτά στην ανοιχτή αγορά, οι πωλητές τους δεν θα καταγράψουν ζημίες για τον απλούστατο λόγο ότι έχουν ήδη διαγράψει μέρος της αξίας τους.
Για τα ομόλογα όμως που διακρατούνται στο banking book, τα πράγματα είναι διαφορετικά διότι η τράπεζα εγγράφει ενδεχόμενες απώλειες
μόνο στην περίπτωση χρεοκοπίας.
Αν γνωρίζαμε συνεπώς πόσα ελληνικά ομόλογα έχουν…παρκαριστεί
στα banking books, στο 100% της αξίας τους (άρα δεν έχουν οι κάτοχοι τους κανένα κίνητρο να τα πωλήσουν πρόωρα καταγράφοντας ζημίες) ίσως να είμασταν σε πλεονεκτικότερη θέση διαπραγμάτευσης δια μέσου ένός έμμεσου και ήπιου εκβιασμού μη πληρωμής τους!
Τέλος, να γνωρίζουμε και κάτι εξ ίσου κρίσιμο : ομόλογα μπορούν να μεταφερθούν από το trading book στο banking book μόνο μία φορά! Οι πληροφορίες –έγκυρες- λένε ότι πολλές γερμανικές τράπεζες το έχουν ήδη πράξει για να αποφύγουν περαιτέρω απομείωση των αξιών τους από την πτώση στις τρέχουσες τιμές (οπότε και η Μέρκελ μιλάει εκ του ασφαλούς για συμμετοχή των ιδιωτών στο νέο πακέτο στήριξης )
Άρα λοιπόν,έπρεπε να καιγόμασταν ώστε να μάθουμε πόσα ελληνικά ομόλογα είναι άμεσα διαθέσιμα προς διαπραγμάτευση στο trading book των μεγάλων παιχτών (κυρίως HSBC και BNP Paribas) και πόσα είναι δεσμευμένα στο banking book. Mε λίγα λόγια τόσο για εμάς όσο και για την ΕΚΤ δεν υπάρχει καθαρή εικόνα για τις ζημίες που θα υποστεί το ευρωπαικό τραπεζικό σύστημα σε περίπτωση αναδιάρθρωσης. Και σε αυτό ακριβώς το κενό πληροφόρησης, δουλεύουν αυτές τις ώρες και μέρες οι δυο πλευρές.
Δευτέρα, 18 Ιουλίου 2011
Πέμπτη, 14 Ιουλίου 2011
Τα κρυφα σημεία των σεναρίων αναδιάρθρωσης
Toυ Ηλία Καραβόλια
Αυτή την στιγμή, σταθμίζονται οι συμπεριφορές των πλευρών εκείνων που συνθέτουν το παζλ της όποιας πρότασης μας υποδειχθεί για την αναδιάρθρωση του ομολογιακού μας χρέους. Οι θεσμικοί ομολογιούχοι κατηγοριοποιούνται σε αυτούς που εχουν αγοράσει, με καταστατικές αποφάσεις των μετόχων τους,τα ομόλογα μας, και σε αυτούς που δεν χρειαζόταν να έχουν τέτοιες. Δηλαδή,σε αυτούς που θα αντιμετωπίσουν το γνωστό θέμα με το fiduciary duty (θίξιμο στα συμφέροντα και δικαιώματα των μετόχων τους ) και σε αυτούς που δεν τους βαραίνει κάτι τέτοιο. Ας είμαστε λοιπόν έτοιμοι ως προς τις αντδράσεις μας, αν και εφ οσον δεχθούμε τελικά μια πιθανή άρνηση μεγάλου μερος των ιδιωτών(θεσμικών) πιστωτών να συμμετέχουν σε πρόγραμμα επαναγοράς.
Επίσης, η μετακύλιση χρόνου δεν συνεπάγεται ούτε και προκαθορίζει πιθανή μετακύλιση πρόσθετης αξίας στα νέα ομόλογα. Άρα, πέραν του ανορθολογικού της προσδοκίας( διότι καμία καμπύλη αποδόσεων δεν θα πέσει ποτέ αν νεοκδιδόμενα ομόλογα απλά αντικαταστήσουν εγκλωβισμένες και υπολείπουσες κεφαλαιακές αξίες) προστίθεται και ο κίνδυνος της ανάστροφης επιρροής απο τις αγορές( ειδικά τωρα που τοποθετούνται κεφάλαια στα CDS Iταλίας, Ισπανίας οπότε η ρευστότητα είναι κρίσιμο μεγεθος επηρεασμού των τιμών και των αποδόσεων τους).
Ταπεινή μου γνώμη επίσης είναι οτι καλώς καθυστερείται απο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ η ανακοίνωση του τελικού σεναρίου αναδιάρθρωσης ,διότι διασφαλίζονται πολλές παράμετροι που θα καθορίσουν τις αποφάσεις των ομολογιούχων,οχι κατ ανάγκη προς όφελος τους μόνο, αλλά και προς δικό μας διότι η κρίση γινεται πανευρωπαική και οι παρεμβάσεις των αρχών, καθιστανται επιτακτικότερες σε διευρυμένο πλαίσιο και ισχύ. Ταυτόχρονα αποτρέπεται μια αψυχολόγητη και αναπάντεχη κίνηση κάποιων εξ αυτών στην δευτερογενή αγορά (που έχει αυξημενους ογκους πάλι)διότι οι αγορές ομολόγων δεν επιβραβεύουν πάντα την βεβαιότητα,αντιθετα μας δείχνουν πιο fair pricing σε περιπτώσεις ελεγχόμενης αβεβαιότητας .Ολοι τώρα θα αναγκαστούν να κινηθούν σε ενα πλαίσιο cost benefit analysis( διοτι διαβαζω καποιες λάθος αναλύσεις περι φθηνότερης λύσης και ακριβότερης κτλ ).
Τέλος, να επισημάνω την στρατηγική του ''δικαιώματος'' η οποία δεν βλέπω να αναφέρεται ως πιθανό σενάριο απο ινστ/τα ή άλλους φορείς. Τι είναι αυτή η στρατηγική; μια σύνθετη επιλογή που θα δοθεί σε κάποιους ομολογιούχους( σε εκείνους που μας βαράινουν περισσότερο) ωστε να αυξήσουν τις θέσεις τους στις νεές εκδόσεις, με προνομιακότερο επιτόκιο απόδοσης.Ουσιαστικά κάτι σχεδόν παρόμοιο με την ''υπερ παλιών μετόχων'' αύξηση μτχ. κεφαλαίου στις ανάλογες περίπτώσεις αυξήσεων μτχ. κεφαλαίου σε εταιρείες.
Πάντως, η ουσία είναι να μην μπούμε, μάλλον να μην μπούμε όλοι ( Ελλάδα, ΕΚΤ,θεσμικούς ) ,σε ένα δίλημμα με game theory: δηλαδή να μην φερουμε τους θεσμικούς πιστωτές σε έναν ατυπο ανταγωνισμό προτιμήσεων και επιλογών ως προς την συμμετοχή τους στο reprofiling των ομολόγων. Ολα αυτά ,υπο την προυπόθεση οτι η επαναγορά απο το EFSF ( επιθυμητό και σαφώς αποδοτικότερο σενάριο για μας) δεν θα είναι η τελική λύση...
Aν δεν έχετε βγαλει νοημα,απο τα παραπάνω σας εξηγώ οτι δρομολογείται μια σχεδόν μονιμη λύση αναδιάρθρωσης με πιθανή μια μερική επαναγορά του χρέους με λεφτά της Ε.Ε , και εσκεμμένα την ονομάζουμε και εμείς- και καλά κάνουμε- επιλεκτική χρεοκοπία.Καιρός να τους τρομάξουμε εκεί έξω, τωρα που η κρίση χρεόυς χτυπάει και μεγαλύτερες χώρ
Αυτή την στιγμή, σταθμίζονται οι συμπεριφορές των πλευρών εκείνων που συνθέτουν το παζλ της όποιας πρότασης μας υποδειχθεί για την αναδιάρθρωση του ομολογιακού μας χρέους. Οι θεσμικοί ομολογιούχοι κατηγοριοποιούνται σε αυτούς που εχουν αγοράσει, με καταστατικές αποφάσεις των μετόχων τους,τα ομόλογα μας, και σε αυτούς που δεν χρειαζόταν να έχουν τέτοιες. Δηλαδή,σε αυτούς που θα αντιμετωπίσουν το γνωστό θέμα με το fiduciary duty (θίξιμο στα συμφέροντα και δικαιώματα των μετόχων τους ) και σε αυτούς που δεν τους βαραίνει κάτι τέτοιο. Ας είμαστε λοιπόν έτοιμοι ως προς τις αντδράσεις μας, αν και εφ οσον δεχθούμε τελικά μια πιθανή άρνηση μεγάλου μερος των ιδιωτών(θεσμικών) πιστωτών να συμμετέχουν σε πρόγραμμα επαναγοράς.
Επίσης, η μετακύλιση χρόνου δεν συνεπάγεται ούτε και προκαθορίζει πιθανή μετακύλιση πρόσθετης αξίας στα νέα ομόλογα. Άρα, πέραν του ανορθολογικού της προσδοκίας( διότι καμία καμπύλη αποδόσεων δεν θα πέσει ποτέ αν νεοκδιδόμενα ομόλογα απλά αντικαταστήσουν εγκλωβισμένες και υπολείπουσες κεφαλαιακές αξίες) προστίθεται και ο κίνδυνος της ανάστροφης επιρροής απο τις αγορές( ειδικά τωρα που τοποθετούνται κεφάλαια στα CDS Iταλίας, Ισπανίας οπότε η ρευστότητα είναι κρίσιμο μεγεθος επηρεασμού των τιμών και των αποδόσεων τους).
Ταπεινή μου γνώμη επίσης είναι οτι καλώς καθυστερείται απο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ η ανακοίνωση του τελικού σεναρίου αναδιάρθρωσης ,διότι διασφαλίζονται πολλές παράμετροι που θα καθορίσουν τις αποφάσεις των ομολογιούχων,οχι κατ ανάγκη προς όφελος τους μόνο, αλλά και προς δικό μας διότι η κρίση γινεται πανευρωπαική και οι παρεμβάσεις των αρχών, καθιστανται επιτακτικότερες σε διευρυμένο πλαίσιο και ισχύ. Ταυτόχρονα αποτρέπεται μια αψυχολόγητη και αναπάντεχη κίνηση κάποιων εξ αυτών στην δευτερογενή αγορά (που έχει αυξημενους ογκους πάλι)διότι οι αγορές ομολόγων δεν επιβραβεύουν πάντα την βεβαιότητα,αντιθετα μας δείχνουν πιο fair pricing σε περιπτώσεις ελεγχόμενης αβεβαιότητας .Ολοι τώρα θα αναγκαστούν να κινηθούν σε ενα πλαίσιο cost benefit analysis( διοτι διαβαζω καποιες λάθος αναλύσεις περι φθηνότερης λύσης και ακριβότερης κτλ ).
Τέλος, να επισημάνω την στρατηγική του ''δικαιώματος'' η οποία δεν βλέπω να αναφέρεται ως πιθανό σενάριο απο ινστ/τα ή άλλους φορείς. Τι είναι αυτή η στρατηγική; μια σύνθετη επιλογή που θα δοθεί σε κάποιους ομολογιούχους( σε εκείνους που μας βαράινουν περισσότερο) ωστε να αυξήσουν τις θέσεις τους στις νεές εκδόσεις, με προνομιακότερο επιτόκιο απόδοσης.Ουσιαστικά κάτι σχεδόν παρόμοιο με την ''υπερ παλιών μετόχων'' αύξηση μτχ. κεφαλαίου στις ανάλογες περίπτώσεις αυξήσεων μτχ. κεφαλαίου σε εταιρείες.
Πάντως, η ουσία είναι να μην μπούμε, μάλλον να μην μπούμε όλοι ( Ελλάδα, ΕΚΤ,θεσμικούς ) ,σε ένα δίλημμα με game theory: δηλαδή να μην φερουμε τους θεσμικούς πιστωτές σε έναν ατυπο ανταγωνισμό προτιμήσεων και επιλογών ως προς την συμμετοχή τους στο reprofiling των ομολόγων. Ολα αυτά ,υπο την προυπόθεση οτι η επαναγορά απο το EFSF ( επιθυμητό και σαφώς αποδοτικότερο σενάριο για μας) δεν θα είναι η τελική λύση...
Aν δεν έχετε βγαλει νοημα,απο τα παραπάνω σας εξηγώ οτι δρομολογείται μια σχεδόν μονιμη λύση αναδιάρθρωσης με πιθανή μια μερική επαναγορά του χρέους με λεφτά της Ε.Ε , και εσκεμμένα την ονομάζουμε και εμείς- και καλά κάνουμε- επιλεκτική χρεοκοπία.Καιρός να τους τρομάξουμε εκεί έξω, τωρα που η κρίση χρεόυς χτυπάει και μεγαλύτερες χώρ
Κυριακή, 3 Ιουλίου 2011
Aναγκαια Μετρα
Μου ζητήθηκε απο μέλη του επιστημονικού επιτελείου του νεόυ Υπουργού Οικονομίας, να καταθέσω απόψεις μου σχετικά με τα αναγκαία μετρα στην Οικονομική Διπλωματία ,αυτήν την περίοδο. Παραθέτω τις απόψεις μου εν ταχει...
Ηλίας Καραβόλιας , 3/7/2011
Οι κινήσεις που για μένα επείγουν να γινουν - εννοείται αφού προχωραέι παραλληλα μια αποδοτική για μας αναδιαρθρωση πληρωμής των ομολόγων- είναι οι εξής :
Α) Oλοκληρωμενο σχεδιο προωθησης της Ελληνικης Εξοχικης Κατοικιας στο εξωτερικό με
ταυτοχρονη launching της ιδεας Home under the Greek Sun στους μεγαλους ξενους tour operators, που εχουν μαζικη πελατεια, και τις ελληνικες τραπεζες ωστε να μπουν στο παιχνιδι χρηματοδοτησης ξενων δανειοληπτων για στεγαστικα δανεια στην Ελλαδα. Ομογενεις, και οχι μονο ( βοριοευρωπαιοι και αλλοι) μεσοι εισοδηματιες μπορύν να αγορασουν -και θελουν- εξοχικο σε ελληνικο νησι ή παραλιακό μερος. Ταυτόχρονα με την τονωση της ζητησης, να τονωθει η ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ, οχι απο τους συνηθεις χρεοκοπημενους πλεον ελληνες μικρο και μεγαλο-κατασκευαστές, αλλα απο ελληνικό κεφαλαιο στο εξωτερικό( ας πουμε σε εναν εφοπλιστη οτι δεν εχει ποθεν εσχες αν χτισει 1000 προπωλημενες κατοικιες ,με διασφαλιση αδειων και εγκρισεων, και θα δειτε αποτελεσμα side effect στην απασχοληση) .
To αναρχο real estate τοσων ετων, με malls που αφορουσαν ελληνικο εγχωριο καταναλωτικο χρημα( cafe, clothes και μικρης διαρκειας αλλα μικρομαγαζα) εκανε ζημια στην ισορροπια παραγωγης- υπερκαταναλωσης με πιστωση ! Αυτο που προτείνω είναι διαφορετικό απο ενα ισορροπημενο σχεδιο προωθησης της υπηρεσία Μονιμη Διαμονή στην Ελλάδα , οχι μονο σε πλουσιους Αραβες, Ρωσους, Κινεζους,
Χρειαζεται να εχουμε απο κοντα τους μεγαλους tour operators , τις ελληνικες τραπεζες και τους ελληνες εφοπλιστες. Συνδυασμός και των τριων ( ζητηση, πιστωση, προσφορα) γενναει μακροπροθεσμο αποτελεσμα απασχολησης και αναπτυξης, μετρησιμο και βιωσιμο ( δεν μπορει πλεον ο μεσος Ελληνας να χτιζει, δεν μπορεί σιγουρα πια να αγοραζει σπιτι ευκολα, τοτε ας τον βηθησουμε να κερδισει εστω και παραπλευρως απο σπιτια που θα χτιζουν ευποροι ελληνες και θα αγοραζουν ξενοι οι οποιοι θα ζουν και θα ξοδευουν εδω λεφτα. Να τονωσουμε την οικοδομη ωστε να τονωσουμε 100 και πλεον επαγγελματα. Αλλα πρωτα να βρουμε και να πεισουμε τους αγοραστες κατοικιων, επιμενω...)
Β) Ουσιαστική παρουσία στην καρδια του ξενου χρηματος ( δεν υπάρχει ελληνικο κεφαλαιο πλεον ....) στα κεντρα αποφασεων επενδυσης, εκει που οι αριθμοι επηρεαζουν τα credit committees των υγιών funds,με ανθρωπους που ξερουν απο roadshow και private placements. ΟΛΟΙ οι σοβαροι ελληνες επιχειρηματιες προσπαθουν -σε Λονδινο, Ν Υορκη , Φρανκφουρτη, Εμιρατα , Κινα, να πεισουν funds για να συνεταιριστούν μαζι τους στην Ελλαδα σε projects. Ολοι τους προβαλλουν το country risk και ειδικά το bureaucracy and taxation risk. Να αφησουμε τα μαζικα road shows των εισηγμενων και να αντικαταστησουμε την αφερεγγυοτητα που γενναει το country risk με την επιχειρηματικοτητα του greek mind. Nα ανασυσταθει και να επανιδρυθει το Invest in Greece σε Trust the Greeks και να γινει ΠΡΩΤΑ απο στελεχη με εμπειρεία στα private placments ,ενα roadshow σε σοβαρούς οικους του εξωτερικού, σχετικά με την βιωσιμοτητα και την αποδοτικοτητα κλαδων στην Ελλαδα, οχι με συνεταιρο το Δημόσιο για τους ξένους, αλλα με ελληνες πετυχημενους ιδιωτες. Οι leaders σε καθε κλαδο πρεπει να καταθεσουν στον Β. το ποιες ευκαιριες βλεπουν στους κλαδους τους και τι ζητανε οι ξενοι θεσμικοι να ελθουν. Aς κατηγορήσει η Αριστερα ,οτι γινεται το κρατος broker ελληνων κεφαλαιουχων !( ετσι γινεται χρονια τωρα σε Κυπρο, Βουλγαρια, Τουρκια, Κροατια, Σερβια !)Απαιτειται αυστηρη εποπτεια και ελεγχος των εμπλεκομενων απο το Κρατος στην προωθηση-υποστηριξη ιδιωτικων επενδυτικων ιδεων .
Γ ) Στις αποκρατικοποιήσεις, χρειαζεται ένα σύγχρονο fund σε πρότυπο ΣΔΙΤ, με το Δημοσιο( Δ) να είναι η Ευρωπ. Τραπεζα Επενδύσεων( βλ.attachment) . Το fund να κινειται εξω απο τα στενά περιθώρια δράσης αποκρατικοποιήσεων που ορίζονται σημερα και να γινει launching σε ΗΠΑ,Κινα, Ινδια, Εμιρατα. Χωρις να δημιουργηθει αμεσα portfolio με τα targets απο καθε public shareholder position , δεν θα προχωρησει.Να εγκαταλειφθει η ιδεα οτι οσο αργοτερα τοσο καλυτερα, δηθεν για να μην γινει ξεπουλημα, διοτι αλλο πραγμα η ιδωτικοποιηση υφισταμενων υποτιμημενων κρατικων μετοχικων θεσεων σε εισηγμενες και μη, και αλλο πραγμα το property asset και η αξιοποιηση γης και φυσικου πλουτου που ανηκει στο Δημοσιο. Και καλο είναι να ετοιμαστουν business plans για 5-6 βασικα οικοπεδα, ωστε οι ξενοι να δουν προσδοκωμενο IRR και οχι μονο φιλετο. Διοτι το λαθος που βλεπω να γινεται, ειναι να περιμενουμε αυτοι να κανουν business plans και μετα να δουμε αν μας βολευουν. Εμφαση εκτος απο το ταμειακό κομματι και στις θεσεις απασχολησης ελληνων, με motivation τις φοροαπαλλαγες και επιδοτησεις θεσεων εργασιας ελληνων.
Δ) Αμεση δημιουργία Green Bank ενώνοντας ΕΤΕ,ΑΤΕ, ΤΤ ή και μια δυο ιδιωτικές, βάζοντας γερμανικά τραπεζικά κεφάλαια ή ενεργειακά funds στο μτχ. κεφάλαιο, με σκοπό κυρίως χορηγήσεις μεσω Green Funds για εργοστάσια παραγωγης panels και wind turbines και για off shore/on shore αιολικα πάρκα , καθως και φωτ/κά παρκα ή αλλες ΑΠΕ (υδροηλεκτρικα, γεωθερμια) ,κυρίως με συμμετοχή γερμανικών ενεργειακών ομιλων (βλ. προτασεις Σοιμπλε) Η ΔΕΗ και η ΔΕΗ Ανανεωσιμες Πηγες ΑΕ... καπελωνουν τους ιδιωτες που ψαχνουν ξενο κεφαλαιο επενδυτικό . Εδω χρειαζεται προσοχη :αν δεν αποκρατικοποιηθει η ΔΕΗ ή δεν ανοίξει εντονα η αγρά ενέργειας τοτε υπαρχει ζητημα αναποτελεσματικότητας .
Παντως οι κουβεντες του Σοιμπλε χρειαζονται προσοχης, με τη εννοια ο Βενιζέλος πρέπει να δημιουργησει ενα Green Εnergy Task Force ωστε να υποδεχθει γερμανικες προτασεις χωρις να ακυρωσει τα φερεγγυα πλανα ισχυρων ελληνων( το 80 % των ελληνικων πλανων ΑΠΕ ειναι στον αερα διοτι οι επενδυτες δεν εχουν ουτε το ελαχιστο απαιτουμενο τραπεζικού collateral και ψαχνουν θεσμικο συνεταιρικό σχημα, νομιζοντας οτι θα ριξουν τους ξενους επενδυτες!)
Το κλειδι βρισκεται στο να γεννηθει κλάδος πρωτογενους παραγωγης φωτ/κων panels, ανεμογγενητριων ( υπηρξαν πλανα βιωσιμοτητας απο επιχειρηματιες και ξενα consortiums) διοτι αλλιως δεν εχει αποτελεσμα απασχολησης,το να γεμισουμε την Ελλαδα με ξενα panels και ξενες ανεμογγενητριες .Δεν γεννιούνται θεσεις απασχολησης στα παρκα( γι αυτο ΟΛΟΙ οι ελληνες ετρεξαν να κανουν αιτησεις επενδυσεων , χωρις να εχουν κεφαλαια) ,παρα μονο στα εργοστασια κατασκευης και συντηρησης μηχανων ΑΠΕ !
Ε) Πρέπει να πέισουμε την Ε.Ε για έκδοση ομολόγων αναπτυξιακου χαρακτηρα με τις εγγυήσεις της ΕΙΒ , ως covered bonds, ( παραλλαγη ευρωομόλογου ) για συγκεκριμενα παραγωγικά έργα στα οποία μπορεί να γραφτεί πολυκλαδική ικανοποιητική υψηλή απόδοση ( οπως Ελληνικό, Αστακός, με priority να τα καλυψουν ως private placements οι αρχικοί ενδιαφερόμενοι,πχ του Καταρ ,και να μοχλέυσουν απο τις αγορές χρημα με εγγυηση ΕΙΒ).Ουσιαστικα το Ελληνικό Δημόσιο να γινει broker αλλα και long term beneficiary owner των αποδόσεων. Συμφερει τους ξενους επενδυτές διοτι απαλασσονται απο penetration and bureaucracy cost( αρκει ο Βενιζέλος να κάνει το fast track να λειτουργήσει σε προτυπα EIB fast track investments)
ΣΤ ) Πρεπει να κινητοποιηθει αμεσα ενα μερος των Ελληνων εφοπλιστων ωστε να δημιουργηθουν εντος της 5ετίας ναυπηγεια ΙΔΙΩΤΙΚΑ( και ας μην φοβηθουμε αν προκυψουν σκανδαλα και διαπλεκομενα συμφεροντα!) Οσο και να μην συμπιεστει το κοστος απασχολησης (μικτος μισθος με εισφορες δηλαδη), οι ελληνες εφοπλιστες εχουν πλεον γνωση του πως λειτουργουν αποδοτικα οι κινεζο-κορεατικες γιαρδες. Με ΑΜΕΣΑ, κινητρα φοροαπαλλαγης ΥΨΗΛΗΣ, σε ελληνες του εφοπλισμου να φτιαχνουν πλοια 100 και 200 εκατομμυριων εδώ, και να δουλεψουν Ελληνες ( να ωθησουμε νεους να σπουδασουν ναυπηγικη και ναυτιλιακά - αφου εκει διαπρεπει το ελληνικο κεφαλαιο- ωστε να δουλεψουν μετα στον τοπο τους !) Γινεται αυτό, ο Βενιζέλος εχει την πολιτικη φερεγγυοτητα να τους ΠΕΙΣΕΙ προσωπικα και να τους κανει συνυπευθυνους στο φορτιο αναπτυξης και στην μειωση της ανεργιας.
Αυτα προς το παρόν για ενα εξωγενες μινι -σοκ στην Οικονομία, που λαθος κατ εμε πονταρει τοσο στην εξωστρεφεια ,διοτι βελτιωνεται μεν το ισοζυγιο προσωρινα αλλα μακροπροθεσμα δεν επανεπενδυεται εντος χωρας η υπεραξια.Καλο ειναι να εξαγουμε οτι παραγουμε, και οχι οτι νομιζουμε οτι παραγουμε εμεις....
Ευχαριστώ
Ηλίας Καραβόλιας , 3/7/2011
Οι κινήσεις που για μένα επείγουν να γινουν - εννοείται αφού προχωραέι παραλληλα μια αποδοτική για μας αναδιαρθρωση πληρωμής των ομολόγων- είναι οι εξής :
Α) Oλοκληρωμενο σχεδιο προωθησης της Ελληνικης Εξοχικης Κατοικιας στο εξωτερικό με
ταυτοχρονη launching της ιδεας Home under the Greek Sun στους μεγαλους ξενους tour operators, που εχουν μαζικη πελατεια, και τις ελληνικες τραπεζες ωστε να μπουν στο παιχνιδι χρηματοδοτησης ξενων δανειοληπτων για στεγαστικα δανεια στην Ελλαδα. Ομογενεις, και οχι μονο ( βοριοευρωπαιοι και αλλοι) μεσοι εισοδηματιες μπορύν να αγορασουν -και θελουν- εξοχικο σε ελληνικο νησι ή παραλιακό μερος. Ταυτόχρονα με την τονωση της ζητησης, να τονωθει η ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ, οχι απο τους συνηθεις χρεοκοπημενους πλεον ελληνες μικρο και μεγαλο-κατασκευαστές, αλλα απο ελληνικό κεφαλαιο στο εξωτερικό( ας πουμε σε εναν εφοπλιστη οτι δεν εχει ποθεν εσχες αν χτισει 1000 προπωλημενες κατοικιες ,με διασφαλιση αδειων και εγκρισεων, και θα δειτε αποτελεσμα side effect στην απασχοληση) .
To αναρχο real estate τοσων ετων, με malls που αφορουσαν ελληνικο εγχωριο καταναλωτικο χρημα( cafe, clothes και μικρης διαρκειας αλλα μικρομαγαζα) εκανε ζημια στην ισορροπια παραγωγης- υπερκαταναλωσης με πιστωση ! Αυτο που προτείνω είναι διαφορετικό απο ενα ισορροπημενο σχεδιο προωθησης της υπηρεσία Μονιμη Διαμονή στην Ελλάδα , οχι μονο σε πλουσιους Αραβες, Ρωσους, Κινεζους,
Χρειαζεται να εχουμε απο κοντα τους μεγαλους tour operators , τις ελληνικες τραπεζες και τους ελληνες εφοπλιστες. Συνδυασμός και των τριων ( ζητηση, πιστωση, προσφορα) γενναει μακροπροθεσμο αποτελεσμα απασχολησης και αναπτυξης, μετρησιμο και βιωσιμο ( δεν μπορει πλεον ο μεσος Ελληνας να χτιζει, δεν μπορεί σιγουρα πια να αγοραζει σπιτι ευκολα, τοτε ας τον βηθησουμε να κερδισει εστω και παραπλευρως απο σπιτια που θα χτιζουν ευποροι ελληνες και θα αγοραζουν ξενοι οι οποιοι θα ζουν και θα ξοδευουν εδω λεφτα. Να τονωσουμε την οικοδομη ωστε να τονωσουμε 100 και πλεον επαγγελματα. Αλλα πρωτα να βρουμε και να πεισουμε τους αγοραστες κατοικιων, επιμενω...)
Β) Ουσιαστική παρουσία στην καρδια του ξενου χρηματος ( δεν υπάρχει ελληνικο κεφαλαιο πλεον ....) στα κεντρα αποφασεων επενδυσης, εκει που οι αριθμοι επηρεαζουν τα credit committees των υγιών funds,με ανθρωπους που ξερουν απο roadshow και private placements. ΟΛΟΙ οι σοβαροι ελληνες επιχειρηματιες προσπαθουν -σε Λονδινο, Ν Υορκη , Φρανκφουρτη, Εμιρατα , Κινα, να πεισουν funds για να συνεταιριστούν μαζι τους στην Ελλαδα σε projects. Ολοι τους προβαλλουν το country risk και ειδικά το bureaucracy and taxation risk. Να αφησουμε τα μαζικα road shows των εισηγμενων και να αντικαταστησουμε την αφερεγγυοτητα που γενναει το country risk με την επιχειρηματικοτητα του greek mind. Nα ανασυσταθει και να επανιδρυθει το Invest in Greece σε Trust the Greeks και να γινει ΠΡΩΤΑ απο στελεχη με εμπειρεία στα private placments ,ενα roadshow σε σοβαρούς οικους του εξωτερικού, σχετικά με την βιωσιμοτητα και την αποδοτικοτητα κλαδων στην Ελλαδα, οχι με συνεταιρο το Δημόσιο για τους ξένους, αλλα με ελληνες πετυχημενους ιδιωτες. Οι leaders σε καθε κλαδο πρεπει να καταθεσουν στον Β. το ποιες ευκαιριες βλεπουν στους κλαδους τους και τι ζητανε οι ξενοι θεσμικοι να ελθουν. Aς κατηγορήσει η Αριστερα ,οτι γινεται το κρατος broker ελληνων κεφαλαιουχων !( ετσι γινεται χρονια τωρα σε Κυπρο, Βουλγαρια, Τουρκια, Κροατια, Σερβια !)Απαιτειται αυστηρη εποπτεια και ελεγχος των εμπλεκομενων απο το Κρατος στην προωθηση-υποστηριξη ιδιωτικων επενδυτικων ιδεων .
Γ ) Στις αποκρατικοποιήσεις, χρειαζεται ένα σύγχρονο fund σε πρότυπο ΣΔΙΤ, με το Δημοσιο( Δ) να είναι η Ευρωπ. Τραπεζα Επενδύσεων( βλ.attachment) . Το fund να κινειται εξω απο τα στενά περιθώρια δράσης αποκρατικοποιήσεων που ορίζονται σημερα και να γινει launching σε ΗΠΑ,Κινα, Ινδια, Εμιρατα. Χωρις να δημιουργηθει αμεσα portfolio με τα targets απο καθε public shareholder position , δεν θα προχωρησει.Να εγκαταλειφθει η ιδεα οτι οσο αργοτερα τοσο καλυτερα, δηθεν για να μην γινει ξεπουλημα, διοτι αλλο πραγμα η ιδωτικοποιηση υφισταμενων υποτιμημενων κρατικων μετοχικων θεσεων σε εισηγμενες και μη, και αλλο πραγμα το property asset και η αξιοποιηση γης και φυσικου πλουτου που ανηκει στο Δημοσιο. Και καλο είναι να ετοιμαστουν business plans για 5-6 βασικα οικοπεδα, ωστε οι ξενοι να δουν προσδοκωμενο IRR και οχι μονο φιλετο. Διοτι το λαθος που βλεπω να γινεται, ειναι να περιμενουμε αυτοι να κανουν business plans και μετα να δουμε αν μας βολευουν. Εμφαση εκτος απο το ταμειακό κομματι και στις θεσεις απασχολησης ελληνων, με motivation τις φοροαπαλλαγες και επιδοτησεις θεσεων εργασιας ελληνων.
Δ) Αμεση δημιουργία Green Bank ενώνοντας ΕΤΕ,ΑΤΕ, ΤΤ ή και μια δυο ιδιωτικές, βάζοντας γερμανικά τραπεζικά κεφάλαια ή ενεργειακά funds στο μτχ. κεφάλαιο, με σκοπό κυρίως χορηγήσεις μεσω Green Funds για εργοστάσια παραγωγης panels και wind turbines και για off shore/on shore αιολικα πάρκα , καθως και φωτ/κά παρκα ή αλλες ΑΠΕ (υδροηλεκτρικα, γεωθερμια) ,κυρίως με συμμετοχή γερμανικών ενεργειακών ομιλων (βλ. προτασεις Σοιμπλε) Η ΔΕΗ και η ΔΕΗ Ανανεωσιμες Πηγες ΑΕ... καπελωνουν τους ιδιωτες που ψαχνουν ξενο κεφαλαιο επενδυτικό . Εδω χρειαζεται προσοχη :αν δεν αποκρατικοποιηθει η ΔΕΗ ή δεν ανοίξει εντονα η αγρά ενέργειας τοτε υπαρχει ζητημα αναποτελεσματικότητας .
Παντως οι κουβεντες του Σοιμπλε χρειαζονται προσοχης, με τη εννοια ο Βενιζέλος πρέπει να δημιουργησει ενα Green Εnergy Task Force ωστε να υποδεχθει γερμανικες προτασεις χωρις να ακυρωσει τα φερεγγυα πλανα ισχυρων ελληνων( το 80 % των ελληνικων πλανων ΑΠΕ ειναι στον αερα διοτι οι επενδυτες δεν εχουν ουτε το ελαχιστο απαιτουμενο τραπεζικού collateral και ψαχνουν θεσμικο συνεταιρικό σχημα, νομιζοντας οτι θα ριξουν τους ξενους επενδυτες!)
Το κλειδι βρισκεται στο να γεννηθει κλάδος πρωτογενους παραγωγης φωτ/κων panels, ανεμογγενητριων ( υπηρξαν πλανα βιωσιμοτητας απο επιχειρηματιες και ξενα consortiums) διοτι αλλιως δεν εχει αποτελεσμα απασχολησης,το να γεμισουμε την Ελλαδα με ξενα panels και ξενες ανεμογγενητριες .Δεν γεννιούνται θεσεις απασχολησης στα παρκα( γι αυτο ΟΛΟΙ οι ελληνες ετρεξαν να κανουν αιτησεις επενδυσεων , χωρις να εχουν κεφαλαια) ,παρα μονο στα εργοστασια κατασκευης και συντηρησης μηχανων ΑΠΕ !
Ε) Πρέπει να πέισουμε την Ε.Ε για έκδοση ομολόγων αναπτυξιακου χαρακτηρα με τις εγγυήσεις της ΕΙΒ , ως covered bonds, ( παραλλαγη ευρωομόλογου ) για συγκεκριμενα παραγωγικά έργα στα οποία μπορεί να γραφτεί πολυκλαδική ικανοποιητική υψηλή απόδοση ( οπως Ελληνικό, Αστακός, με priority να τα καλυψουν ως private placements οι αρχικοί ενδιαφερόμενοι,πχ του Καταρ ,και να μοχλέυσουν απο τις αγορές χρημα με εγγυηση ΕΙΒ).Ουσιαστικα το Ελληνικό Δημόσιο να γινει broker αλλα και long term beneficiary owner των αποδόσεων. Συμφερει τους ξενους επενδυτές διοτι απαλασσονται απο penetration and bureaucracy cost( αρκει ο Βενιζέλος να κάνει το fast track να λειτουργήσει σε προτυπα EIB fast track investments)
ΣΤ ) Πρεπει να κινητοποιηθει αμεσα ενα μερος των Ελληνων εφοπλιστων ωστε να δημιουργηθουν εντος της 5ετίας ναυπηγεια ΙΔΙΩΤΙΚΑ( και ας μην φοβηθουμε αν προκυψουν σκανδαλα και διαπλεκομενα συμφεροντα!) Οσο και να μην συμπιεστει το κοστος απασχολησης (μικτος μισθος με εισφορες δηλαδη), οι ελληνες εφοπλιστες εχουν πλεον γνωση του πως λειτουργουν αποδοτικα οι κινεζο-κορεατικες γιαρδες. Με ΑΜΕΣΑ, κινητρα φοροαπαλλαγης ΥΨΗΛΗΣ, σε ελληνες του εφοπλισμου να φτιαχνουν πλοια 100 και 200 εκατομμυριων εδώ, και να δουλεψουν Ελληνες ( να ωθησουμε νεους να σπουδασουν ναυπηγικη και ναυτιλιακά - αφου εκει διαπρεπει το ελληνικο κεφαλαιο- ωστε να δουλεψουν μετα στον τοπο τους !) Γινεται αυτό, ο Βενιζέλος εχει την πολιτικη φερεγγυοτητα να τους ΠΕΙΣΕΙ προσωπικα και να τους κανει συνυπευθυνους στο φορτιο αναπτυξης και στην μειωση της ανεργιας.
Αυτα προς το παρόν για ενα εξωγενες μινι -σοκ στην Οικονομία, που λαθος κατ εμε πονταρει τοσο στην εξωστρεφεια ,διοτι βελτιωνεται μεν το ισοζυγιο προσωρινα αλλα μακροπροθεσμα δεν επανεπενδυεται εντος χωρας η υπεραξια.Καλο ειναι να εξαγουμε οτι παραγουμε, και οχι οτι νομιζουμε οτι παραγουμε εμεις....
Ευχαριστώ
Κυριακή, 12 Ιουνίου 2011
O εκτυπωτής χρειάζεται μελάνι
Του Ηλία Καραβόλια 12/6
Φαίνεται ότι πάλι αρκετοί έχασαν στην προθεσμιακή αγορά του Φόβου ( εμείς ποντάρουμε καιρό τώρα αντίθετα ) και ότι για ακόμη μια φορά όχι απλώς θα πάρουμε τα δανεικά (5η δόση) αλλά θα ξαναδανειστούμε ένα νέο μεγάλο ποσό από τον μηχανισμό στήριξης. Αλλά ας το προσπεράσουμε και ας ασχοληθούμε με την είδηση που περνάει στα ψιλά πολλών ελληνικών κυριακάτικων εφημερίδων και όμως είναι η πλέον σημαντική για το μέλλον του ευρώ και της Ε.Ε : η Κομισιόν ανακοίνωσε δια του επιτρόπου της Ολι Ρεν, στην επιτροπή Οικονομικών του Ευρωκοινοβουλίου ότι ΄΄…αρχίζει την ‘τεχνική’ προετοιμασία έκδοσης ευρωομολόγου σε ορατό ορίζοντα…΄΄ (εκείνη την ωρα οι κάμερες έδειχναν τον Γιούνκερ να κουνάει… θετικά το κεφάλι του)
Αυτή είναι η πρώτη σοβαρή είδηση της εβδομάδας, που μάλλον θα γράψει ιστορία σύντομα, παρέα με το νέο πακέτο στήριξης για την Ελλάδα που φαίενται ότι θα αφομοιώσει μεσω του ΕFSF τα υφιστάμενα διακρατικά δάνεια του Μνημονίου (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία) αφού πρώτα φυσικά …εξασφαλιστεί για τις κοινωνίες της Ε.Ε ένα νέο Μνημόνιο μέχρι το 2015.
Η δεύτερη είδηση όμως κατά την προσωπική μου γνώμη, είναι το πρωτοσέλιδο αφιέρωμα του περιοδικού Time ( κυκλοφορεί στο εξωτερικό ήδη το τεύχος 20/6) στους μύθους που αφορούν την αμερικανική οικονομία για το προσεχές μέλλον (‘What recovery? The 5 myths about the US economy’, by Rana Foroohar )
O μεγάλος αυτός εκτυπωτής χρήματος, ο αιμοδότης στην ουσία (με ομάδα αίματος ‘το πράσινο νόμισμα’) όχι μόνο της αμερικανικής αλλά και της παγκόσμιας οικονομίας , φαίνεται σχεδόν τρία χρόνια μετά την χρηματοπιστωτικη κρίση που τον έφερε στα όρια του, να θέλει… άμεση επιδιόρθωση. Και η αρθρογράφος, δεν αναφέρεται καθόλου στην υπερχρέωση στους ισολογισμούς των πολιτειών και στον εκτός ορίων ομοσπονδιακό συνολικό εξωτερικό χρέος, αλλά σε εγγενείς δομικές ανισορροπίες που πραγματικά υποδεικνύουν σοβαρούς κινδύνους .
Μύθος πρώτος που βαραίνει το ασθενές δολλάριο, ότι η καθίζηση της οικονομίας σε υφεσιακό στάδιο απαχόλησης,είναι προσωρινή και σχεδόν αναστρέψιμη .To αξιόπιστο McKinsey Global Institute εκτιμά ότι θα χρειαστούν 5 χρόνια από τον Οκτώβριο του 2008, σε σύγκριση με το συνηθισμένο κύκλο των 15-30 μηνών ιστορικά ,ώστε να επιστρέψει ο ρυθμός απασχόλησης στα πρό της κρίσης(κατάρρευση Lehman Brothers ) επίπεδα.Δηλαδή για περίπου 35 μήνες ακόμα η ανεργία θα καλπάζει .Ηδη τα τελευταία δεδομένα για τους δείκτες απασχόλησης ενόχλησαν τον Λευκό Οίκο και τώρα χρειάζεται μια εξωπραγματική τόνωση της απασχόλησης( 187,000 νεες θεσεις εργασίας τον μήνα ) ώστε να περιοριστεί στο 5% η ανεργία το 2020( με βαση τους μακροχρόνιους στόχους της Fed)
Δεύτερος μύθος, αρκετά ισχυρός είναι ότι το ΑΕΠ φαίνεται να προσγειώνεται σε επίπεδα κατω του 2,5 % ετησίως, οπότε τα συνήθη νούμερα ανω του 3% αποχαιρετούν τις ΗΠΑ και όπως λέει η δημοσιογράφος ΄΄Welcome to the 2% economy ΄΄.Τα πακέτα σταθεροποίησης ,όσα ομόλογα και να αγοράσει η Fed, δεν μπορούν να τονώσουν μακροχρόνια την πραγματική οικονομία, αν και απέδωσαν ήδη σε επίπεδο κεφαλαιακής επένδυσης από το Κράτος ( βλ Bloomberg Business week, Back of the Envelope Accounting for the Bailout,April 7,2011) όσο η πλειοψηφία από τους υπερχρεωμένους δανειολήπτες που έχασαν και σπίτι και δουλειά, δεν έχουν πρόσβαση σε σταθερά εισοδήματα.
Και εδώ εμφανίζεται ο τρίτος μύθος, που χρόνια τώρα έλεγε ότι ο μέσος Αμερικανός ήταν ευέλικτος στις μετακινήσεις του εντός ΗΠΑ με 1 στους 5 κάθε χρόνο να αλλάζει τόπο εργασίας . Όμως, το 2009 έρευνες από 6 διαφορετικά πανεπιστήμια δείχνουν ότι 1 στους 10 πλέον έχει πρόθεση μετακίνησης ( από 21 % το 1980 , το νούμερο έφθασε στο 12 % το 2010) Οι λόγοι πολλοί αλλά κυρίως ότι η εγκατάσταση πλέον σε έναν τόπο συνοδεύεται από περισσότερα μακροχρόνια όνειρα και σχέδια ,λογω της ευφορίας των τελευταίων 15-20 ετών, που δυστυχώς για πολλούς μένουν τώρα…σχέδια.
Και πάμε στους δυο τελευταίους, αλληλένδετους και πλέον σημαντικούς μύθους. Ο ένας λέει ότι ο ιδιωτικός τομέας θα τα διορθώσει σχεδόν όλα και ο άλλος ότι οι επιχειρησεις αποτελούν τον πυλώνα της ανάκαμψης. Η θεμελιώδης αποσυσχέτιση της περιουσίας των αμερικανικών επιχειρήσεων και των εργαζομένων σε αυτές, μιλάει από μόνη της: ο νομπελίστας Μ.Spence δημοσίευσε πρόσφατα μελέτη που δείχνει ότι οι αμερικανικές εταιρείες από το 1990 μέχρι το 2009, περίοδο εξαιρετικής παγκοσμιοποίησης δραστηριοτήτων, μεταφέροντας πλούτο και θέσεις εργασίας στο εξωτερικό, συνέβαλλαν τα μέγιστα ώστε να συσσωρευτεί δυναμική ανεργίας και να εκτιναχθεί από το 2007 ( 4,5% ) μεχρι το 2011 ( 9,1% ). Την ίδια περίοδο τα κέρδη του ιδιωτικού τομέα από 1 τρις δολλάρια εκτινάχθηκαν στο 1,7 τρίς, τα οποία σήμερα λιμνάζουν στους ισολογισμούς των πολυεθνικώς δρώντων αμερικανικών κολοσσών . Όμως ,και εδώ χρειάζεται να σταθούμε, δεν είναι ο μόνος λόγος τo outsourcing και η παγκοσμιοποίηση: κυρίως μέσα στις ΗΠΑ, τα τμήματα R&D δεν επενδύουν σε νέο ανθρώπινο δυναμικό αλλά σε νέο μηχανικό και λογισμικό είδος παραγωγής….
Ας δούμε και το τελευταίο στοιχείο ανησυχίας : από το 1980 μέχρι το 2008, έχουμε σταδιακή πτώση (23 %) στον αριθμό των νέων επιχειρήσεων ανα 1.000 άτομα. Τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά ( Dept. of Commerce/ Kauffman Foundation ) και δείχνουν ότι ο τομέας της χρηματοπιστωτικής οικονομίας απορρόφησε τόσο πολύ ταλέντο τα τελευταία 30 χρόνια,το ίδιο και η Silicon Walley, που μαζί με την Wall Street φαίνεται να είναι οι αφανείς αιτίες για να ξεθωριάσει το παλιό αμερικανό όνειρο του αυτοδημιούργητου επιχειρηματία, το οποίο μετατράπηκε σε όνειρο αυτοδημιούργητου… broker ή εφευρέτη λογισμικού, δηλαδή εισοδηματία που δεν χρειάζεται να προσλαμβάνει ανθρώπους και να φεύγει από τον υπολογιστή του…
Επειδή εμείς σαν Έλληνες και σαν Ευρωπαίοι ζούμε την θηλειά των κρατικών χρεών και των ελλειμμάτων ( ενώ στις ΗΠΑ, που δεν έχουν… κανόνες Μααστριχτ, απλά χαλαρώνουν το σχοινί, δηλαδή μεταθέτουν προς τα πάνω και για το μέλλον το όριο του χρέους (!) ), δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε ανάλογα προβλήματα από αντίστοιχα δεδομένα ανισορροπίας στην πραγματική οικονομία. Καλό είναι ,ειδικά σε πανευρωπαικό επίπεδο, κάποτε να τα μετρήσουμε ώστε να μην ζούμε με τους δικούς μας επικίνδυνους μύθους, ειδικα τώρα που και εμείς αγοράσαμε τον δικό μας εκτυπωτή χρήματος ( EFSF και συντομα ΕSF ) ώστε να μην ξεμείνουμε στο μέλλον από μελάνι…
Φαίνεται ότι πάλι αρκετοί έχασαν στην προθεσμιακή αγορά του Φόβου ( εμείς ποντάρουμε καιρό τώρα αντίθετα ) και ότι για ακόμη μια φορά όχι απλώς θα πάρουμε τα δανεικά (5η δόση) αλλά θα ξαναδανειστούμε ένα νέο μεγάλο ποσό από τον μηχανισμό στήριξης. Αλλά ας το προσπεράσουμε και ας ασχοληθούμε με την είδηση που περνάει στα ψιλά πολλών ελληνικών κυριακάτικων εφημερίδων και όμως είναι η πλέον σημαντική για το μέλλον του ευρώ και της Ε.Ε : η Κομισιόν ανακοίνωσε δια του επιτρόπου της Ολι Ρεν, στην επιτροπή Οικονομικών του Ευρωκοινοβουλίου ότι ΄΄…αρχίζει την ‘τεχνική’ προετοιμασία έκδοσης ευρωομολόγου σε ορατό ορίζοντα…΄΄ (εκείνη την ωρα οι κάμερες έδειχναν τον Γιούνκερ να κουνάει… θετικά το κεφάλι του)
Αυτή είναι η πρώτη σοβαρή είδηση της εβδομάδας, που μάλλον θα γράψει ιστορία σύντομα, παρέα με το νέο πακέτο στήριξης για την Ελλάδα που φαίενται ότι θα αφομοιώσει μεσω του ΕFSF τα υφιστάμενα διακρατικά δάνεια του Μνημονίου (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία) αφού πρώτα φυσικά …εξασφαλιστεί για τις κοινωνίες της Ε.Ε ένα νέο Μνημόνιο μέχρι το 2015.
Η δεύτερη είδηση όμως κατά την προσωπική μου γνώμη, είναι το πρωτοσέλιδο αφιέρωμα του περιοδικού Time ( κυκλοφορεί στο εξωτερικό ήδη το τεύχος 20/6) στους μύθους που αφορούν την αμερικανική οικονομία για το προσεχές μέλλον (‘What recovery? The 5 myths about the US economy’, by Rana Foroohar )
O μεγάλος αυτός εκτυπωτής χρήματος, ο αιμοδότης στην ουσία (με ομάδα αίματος ‘το πράσινο νόμισμα’) όχι μόνο της αμερικανικής αλλά και της παγκόσμιας οικονομίας , φαίνεται σχεδόν τρία χρόνια μετά την χρηματοπιστωτικη κρίση που τον έφερε στα όρια του, να θέλει… άμεση επιδιόρθωση. Και η αρθρογράφος, δεν αναφέρεται καθόλου στην υπερχρέωση στους ισολογισμούς των πολιτειών και στον εκτός ορίων ομοσπονδιακό συνολικό εξωτερικό χρέος, αλλά σε εγγενείς δομικές ανισορροπίες που πραγματικά υποδεικνύουν σοβαρούς κινδύνους .
Μύθος πρώτος που βαραίνει το ασθενές δολλάριο, ότι η καθίζηση της οικονομίας σε υφεσιακό στάδιο απαχόλησης,είναι προσωρινή και σχεδόν αναστρέψιμη .To αξιόπιστο McKinsey Global Institute εκτιμά ότι θα χρειαστούν 5 χρόνια από τον Οκτώβριο του 2008, σε σύγκριση με το συνηθισμένο κύκλο των 15-30 μηνών ιστορικά ,ώστε να επιστρέψει ο ρυθμός απασχόλησης στα πρό της κρίσης(κατάρρευση Lehman Brothers ) επίπεδα.Δηλαδή για περίπου 35 μήνες ακόμα η ανεργία θα καλπάζει .Ηδη τα τελευταία δεδομένα για τους δείκτες απασχόλησης ενόχλησαν τον Λευκό Οίκο και τώρα χρειάζεται μια εξωπραγματική τόνωση της απασχόλησης( 187,000 νεες θεσεις εργασίας τον μήνα ) ώστε να περιοριστεί στο 5% η ανεργία το 2020( με βαση τους μακροχρόνιους στόχους της Fed)
Δεύτερος μύθος, αρκετά ισχυρός είναι ότι το ΑΕΠ φαίνεται να προσγειώνεται σε επίπεδα κατω του 2,5 % ετησίως, οπότε τα συνήθη νούμερα ανω του 3% αποχαιρετούν τις ΗΠΑ και όπως λέει η δημοσιογράφος ΄΄Welcome to the 2% economy ΄΄.Τα πακέτα σταθεροποίησης ,όσα ομόλογα και να αγοράσει η Fed, δεν μπορούν να τονώσουν μακροχρόνια την πραγματική οικονομία, αν και απέδωσαν ήδη σε επίπεδο κεφαλαιακής επένδυσης από το Κράτος ( βλ Bloomberg Business week, Back of the Envelope Accounting for the Bailout,April 7,2011) όσο η πλειοψηφία από τους υπερχρεωμένους δανειολήπτες που έχασαν και σπίτι και δουλειά, δεν έχουν πρόσβαση σε σταθερά εισοδήματα.
Και εδώ εμφανίζεται ο τρίτος μύθος, που χρόνια τώρα έλεγε ότι ο μέσος Αμερικανός ήταν ευέλικτος στις μετακινήσεις του εντός ΗΠΑ με 1 στους 5 κάθε χρόνο να αλλάζει τόπο εργασίας . Όμως, το 2009 έρευνες από 6 διαφορετικά πανεπιστήμια δείχνουν ότι 1 στους 10 πλέον έχει πρόθεση μετακίνησης ( από 21 % το 1980 , το νούμερο έφθασε στο 12 % το 2010) Οι λόγοι πολλοί αλλά κυρίως ότι η εγκατάσταση πλέον σε έναν τόπο συνοδεύεται από περισσότερα μακροχρόνια όνειρα και σχέδια ,λογω της ευφορίας των τελευταίων 15-20 ετών, που δυστυχώς για πολλούς μένουν τώρα…σχέδια.
Και πάμε στους δυο τελευταίους, αλληλένδετους και πλέον σημαντικούς μύθους. Ο ένας λέει ότι ο ιδιωτικός τομέας θα τα διορθώσει σχεδόν όλα και ο άλλος ότι οι επιχειρησεις αποτελούν τον πυλώνα της ανάκαμψης. Η θεμελιώδης αποσυσχέτιση της περιουσίας των αμερικανικών επιχειρήσεων και των εργαζομένων σε αυτές, μιλάει από μόνη της: ο νομπελίστας Μ.Spence δημοσίευσε πρόσφατα μελέτη που δείχνει ότι οι αμερικανικές εταιρείες από το 1990 μέχρι το 2009, περίοδο εξαιρετικής παγκοσμιοποίησης δραστηριοτήτων, μεταφέροντας πλούτο και θέσεις εργασίας στο εξωτερικό, συνέβαλλαν τα μέγιστα ώστε να συσσωρευτεί δυναμική ανεργίας και να εκτιναχθεί από το 2007 ( 4,5% ) μεχρι το 2011 ( 9,1% ). Την ίδια περίοδο τα κέρδη του ιδιωτικού τομέα από 1 τρις δολλάρια εκτινάχθηκαν στο 1,7 τρίς, τα οποία σήμερα λιμνάζουν στους ισολογισμούς των πολυεθνικώς δρώντων αμερικανικών κολοσσών . Όμως ,και εδώ χρειάζεται να σταθούμε, δεν είναι ο μόνος λόγος τo outsourcing και η παγκοσμιοποίηση: κυρίως μέσα στις ΗΠΑ, τα τμήματα R&D δεν επενδύουν σε νέο ανθρώπινο δυναμικό αλλά σε νέο μηχανικό και λογισμικό είδος παραγωγής….
Ας δούμε και το τελευταίο στοιχείο ανησυχίας : από το 1980 μέχρι το 2008, έχουμε σταδιακή πτώση (23 %) στον αριθμό των νέων επιχειρήσεων ανα 1.000 άτομα. Τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά ( Dept. of Commerce/ Kauffman Foundation ) και δείχνουν ότι ο τομέας της χρηματοπιστωτικής οικονομίας απορρόφησε τόσο πολύ ταλέντο τα τελευταία 30 χρόνια,το ίδιο και η Silicon Walley, που μαζί με την Wall Street φαίνεται να είναι οι αφανείς αιτίες για να ξεθωριάσει το παλιό αμερικανό όνειρο του αυτοδημιούργητου επιχειρηματία, το οποίο μετατράπηκε σε όνειρο αυτοδημιούργητου… broker ή εφευρέτη λογισμικού, δηλαδή εισοδηματία που δεν χρειάζεται να προσλαμβάνει ανθρώπους και να φεύγει από τον υπολογιστή του…
Επειδή εμείς σαν Έλληνες και σαν Ευρωπαίοι ζούμε την θηλειά των κρατικών χρεών και των ελλειμμάτων ( ενώ στις ΗΠΑ, που δεν έχουν… κανόνες Μααστριχτ, απλά χαλαρώνουν το σχοινί, δηλαδή μεταθέτουν προς τα πάνω και για το μέλλον το όριο του χρέους (!) ), δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε ανάλογα προβλήματα από αντίστοιχα δεδομένα ανισορροπίας στην πραγματική οικονομία. Καλό είναι ,ειδικά σε πανευρωπαικό επίπεδο, κάποτε να τα μετρήσουμε ώστε να μην ζούμε με τους δικούς μας επικίνδυνους μύθους, ειδικα τώρα που και εμείς αγοράσαμε τον δικό μας εκτυπωτή χρήματος ( EFSF και συντομα ΕSF ) ώστε να μην ξεμείνουμε στο μέλλον από μελάνι…
Τρίτη, 7 Ιουνίου 2011
Που θα φθάσει το Πλήθος;
Στο προηγούμενο σημείωμα ('' Απο που έρχεται το Πλήθος;''6/6/2011 www.moneygate.gr ) δοκιμασα να περιγράψω συνοπτικά την αφετηριακή βάση-κατα την γνώμη μου- αυτής της αυθόρμητης, ακηδεμόνευτης συκέντρωσης κάθε βράδυ απο χιλιάδες ανθρώπους στη κεντρική πλατεία της χώρας( και οχι μόνο εκεί).Το ονομάσα Πλήθος διότι αποτελεί ένωση ατόμων χωρίς κεντρικό καθοδηγητικό όργανο αλλά με δικτυακή, οριζοντια συννενόηση και επικοινώνία.Το έρωτημα μου είναι πού θα φθάσει ή πιο συγκεκριμένα πού πηγαίνει το Πλήθος.Υπάρχει άραγε συγκεκριμένη πορεία/στόχευση/ζητούμενο; Ιχνηλατείται μήπως μια διαδρομή που έχει τέλος ή σκοπό;
Πολλοί βιάζονται να πουν οτι δεν υπάρχει κεντρικό ζητούμενο απο την αγανάκτηση και διαμαρτυρία μιας ετερόκλητης μάζας πολλών και διαφορετικών ατόμων που απλά...θίγονται τα στενά ατομικά/προσωπικά τους συμφέροντα. Η απορία μου είναι η εξής : αν θίγονται τα προσωπικά συμφέροντα εκατο και πλέον χιλιάδων ανθρώπων (βολεμένων και τεμπέληδων κατα πολλούς(!)) μήπως υπάρχει και θίγεται Κοινό Συμφέρον; Μηπως οι μοναδικότητες των χαρακτήρων και τα προσωπικά πιστεύω όλων αυτών που διαμαρτυρονται μοιάζουν ή συγκλίνουν σε κοινά χαρακτηριστικά;
Στην εξαιρετική κινηματογραφική μεταφορά της πολιτικης καριέρας του Ρ.Νιξον(με πρωταγωνιστή τον Α.Χοπκινς) ένας συμβουλος του προέδρου Νίξον(τον υποδύεται ο Ν.Σαδερλαντ) λέει σε μια στιγμή: ''Δυστυχώς για την δημοκρατία, δεν χρειάζεται να πεισθούν πολύ για τις αποφάσεις μας...''Η φράση αποτυπώνει εξαιρετικά την σημερινή παγκόσμια δημοκρατική ...version των κοινωνιών. Και αυτό ακριβώς είναι το κεντρικό -βουβό και υπόρρητο -μήνυμα των συγκεντρώσεων: το δημοκρατικό έλλειμμα! Εστω και ασυνείδητα ή παρορμητικά,όσοι διαμαρτύρονται και γίνονται μάζα και σύνολο,θέλουν να ακουστούν,να συμμετέχουν. Έχουν κατανοήσει οτι ακόμα και αν ψηφισαν αυτούς που...φασκελώνουν, ακόμη και αν πείσθηκαν απο τον Ένα ή το Κόμμα, όσες αποφάσεις παίρνονται για τις επόμενες γενιές,δεν έχουν πλειοψηφική έγκριση απο την κοινωνία ! Να συννενοηθούμε για κάτι : όταν ζητάει μια ανόμοια, ετερόκλητη και οχι ίδια καθημερινά μάζα ανθρώπων για το Μνημόνιο,τις περικοπές μισθών και εισοδημάτων, την φοροεπιδρομή , δεν σημαίνει οτι διαφωνούν για τις περικοπές προνομίων, τον περιορισμό του Κρατους και των δαπανων, το κυνηγι της φοροδιαφυγης ! Σκεπαστηκαν ολες οι συντέχνιακές και συνδιακαλιστικές συγκεντρώσεις και απεργίες, όλες οι κομματικές και ακτιβιστικές εκδηλώσεις, και ο κόσμος στις πλατείες απεργεί σαν...πολίτης !
Ας δουμε ομως για λίγο την αρχιτεκτονική του Πλήθους,πριν σκιαγραφήσουμε την πιθανη τροχιά του. Σίγουρα εντός του υπαρχουν οι θιασωτες του ωχαδελφισμού, υπάρχουν οι νεοι και οι εφηβοι που δεν έχει πηξει το μυαλό τους και απλά διαμαρτυρωνται μηχανικά και μιμητικά, υπάρχουν οι βολεμένοι που θα χασουν τα προνόμια του υπουλου κέρδους χωρίς μόχθο. Υπάρχουν πιθανως και παρα πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι που φοβούνται μην χασουν την δουλειά τους ,την οποια απόκτησαν αναξιοκρατικά. Στις διαμαρτυρίες αυτες μαζί με οσους εχουν δικιο στοιβαζονται και αυτοί που εχουν αδικο και εκτονωνονται απο την ανασφαλεια του βολέματος τους. Ομως -ας μην γελιόμαστε- η μεγάλη μαζα είναι νεοι ανθρωποι που σπουδασαν και σημερα είναι άνεργοι ή χαμηλού μισθού απασχολούμενοι, μικροεπιχειρηματίες και ελέυθεροι επαγγελματίες που εντός της ανθρωποβόρας πόλης διανύουν χιλιόμετρα για να πουλήσουν υπηρεσίες και βλέπουν να μην υπάρχει ρευστότητα στην αγορα ωστε να πληρωθούν .Υπάρχουν πολλοί που θελουν να μεινουν στον τόπο τους,στην οικογενεια και τους φιλους τους, αλλα αναγκαστικά στελνουν βιογραφικά στο εξωτερικό ( στην Βουλγαρια και στην Τουρκία...)
Και αν εντός του Πληθους υπάρχουν και αυτοί που σπουδασαν Οικονομία ,σιγουρα ξερουν οτι χωρίς να τιθασευσεις τα αρνητικά δημοσιονομικά μεγεθη,δεν θα βελτιωθεί η ατομική κατασταση των πολιτών,ξερουν οτι η ... κατσαρόλα δεν θα γεμισει αν φυγει το Μνημόνιο ,ούτε τα εισοδηματα θα ανεβουν αν δεν περικοπεί το σπάταλο κράτος και αν δεν παραχθουν πλεονασματα αντι ελλειμματα που θρεφουν τον μονιμο καρκινο μας, το χρεος. Υποθετω ομως οτι υπάρχουν και αυτοί που σπουδαζοντας Οικονομία, εμαθαν οτι δεν εχουν νοημα οι θυσιες στα πλαισια ασκησης οικονομικης πολιτικης δεν τιθεται εξ αρχης ως προυποθεση δημοσιονομικής εξυγιανσης, το ανεκτο χρονικο και ψυχικο περιθωριο, το Οριο της κοινωνιας, ωστε να μην ισχυει το σοφο ρητο ''οταν ευημερουν οι αριθμοι,δυστυχουν οι ανθρωποι''( ΣΗΜ :οσοι δεν καταλαβαινουν οτι οι θυσιες δεν πιανουν τοπο, πασχουν απο μυωπία μακρο/κής αντίληψης ,δεν έχουν καν καταλάβει τους διαφορετικούς οικονομικούς μηχανισμούς της τωρινης παγκοσμια σχεδον υφεσης,δεν κατανοούν οτι άλλο πραγμα οι αναγκαίες παρεμβασεις και αλλο η σταδιακή αφαιμαξη των υγιων κυταρων της αγοράς και της κοινωνιας)
Αραγε, αναρωτιεσται πώς γινεται και μιλάει κάποιος που δεν ...διαμαρτυρεται ,για την αρχιτεκτονική του Πλήθους και πως μπορεί και την ιχνογραφεί αφού δεν κατεβαίνει στην Πλατεία και δεν αγανακτεί ! Ε λοιπόν, Πλατεία είναι και...το διαδίκτυο,το γραφείο, η αγορά, ο δρόμος ! Πλήθος είναι όλοι αυτοί που στο σπιτι, στο καφενείο , στην δουλειά τους διαμαρτυρονται και γνωριζουν. Σ αυτές τις πλατείες ειμαστε καθημερινα και βλεπουμε, και ακουμε, και παρατηρουμε.
Ας ελπισουμε οτι θα παραμεινει η μαζικη αυτη διαμαρτυρια ειρηνική ,απροσβλητη απο επιτηδειους συντεχνιακούς και κομματικούς στοχους, περιφρουρημενη απο το αορατο κοινο δεδομενο της νομιμοτητας. Προσωπικα , δεν ξερω αν το ανομοιογενες και ετεροκλητο Πλήθος, ακριβως επειδη δεν εχει πορεία, πυξιδα και στοχο( πολιτική υποσταση το λενε καποιοι αφελώς)θα συναντησει μια μερα το ομοιογενες και συμπαγες φραγμα της βίας. Και τότε είναι που το δικαιο της αγανακτησης θα χαθει απο τον οριζοντα και δυστυχως η ψευδαισθητικη υπεροχή της νομιμα εκλεγμενης αντιπροσωπευσης,θα εμφανισθει ως μεσσιανικη λύση. Κοινώς, το Πλήθος θα εχει σταματησει για ακομη μια φορά στην Ιστορία μπροστά στα τείχη που το ίδιο υψωσε ωστε να μην χωρανε όλοι...
Πολλοί βιάζονται να πουν οτι δεν υπάρχει κεντρικό ζητούμενο απο την αγανάκτηση και διαμαρτυρία μιας ετερόκλητης μάζας πολλών και διαφορετικών ατόμων που απλά...θίγονται τα στενά ατομικά/προσωπικά τους συμφέροντα. Η απορία μου είναι η εξής : αν θίγονται τα προσωπικά συμφέροντα εκατο και πλέον χιλιάδων ανθρώπων (βολεμένων και τεμπέληδων κατα πολλούς(!)) μήπως υπάρχει και θίγεται Κοινό Συμφέρον; Μηπως οι μοναδικότητες των χαρακτήρων και τα προσωπικά πιστεύω όλων αυτών που διαμαρτυρονται μοιάζουν ή συγκλίνουν σε κοινά χαρακτηριστικά;
Στην εξαιρετική κινηματογραφική μεταφορά της πολιτικης καριέρας του Ρ.Νιξον(με πρωταγωνιστή τον Α.Χοπκινς) ένας συμβουλος του προέδρου Νίξον(τον υποδύεται ο Ν.Σαδερλαντ) λέει σε μια στιγμή: ''Δυστυχώς για την δημοκρατία, δεν χρειάζεται να πεισθούν πολύ για τις αποφάσεις μας...''Η φράση αποτυπώνει εξαιρετικά την σημερινή παγκόσμια δημοκρατική ...version των κοινωνιών. Και αυτό ακριβώς είναι το κεντρικό -βουβό και υπόρρητο -μήνυμα των συγκεντρώσεων: το δημοκρατικό έλλειμμα! Εστω και ασυνείδητα ή παρορμητικά,όσοι διαμαρτύρονται και γίνονται μάζα και σύνολο,θέλουν να ακουστούν,να συμμετέχουν. Έχουν κατανοήσει οτι ακόμα και αν ψηφισαν αυτούς που...φασκελώνουν, ακόμη και αν πείσθηκαν απο τον Ένα ή το Κόμμα, όσες αποφάσεις παίρνονται για τις επόμενες γενιές,δεν έχουν πλειοψηφική έγκριση απο την κοινωνία ! Να συννενοηθούμε για κάτι : όταν ζητάει μια ανόμοια, ετερόκλητη και οχι ίδια καθημερινά μάζα ανθρώπων για το Μνημόνιο,τις περικοπές μισθών και εισοδημάτων, την φοροεπιδρομή , δεν σημαίνει οτι διαφωνούν για τις περικοπές προνομίων, τον περιορισμό του Κρατους και των δαπανων, το κυνηγι της φοροδιαφυγης ! Σκεπαστηκαν ολες οι συντέχνιακές και συνδιακαλιστικές συγκεντρώσεις και απεργίες, όλες οι κομματικές και ακτιβιστικές εκδηλώσεις, και ο κόσμος στις πλατείες απεργεί σαν...πολίτης !
Ας δουμε ομως για λίγο την αρχιτεκτονική του Πλήθους,πριν σκιαγραφήσουμε την πιθανη τροχιά του. Σίγουρα εντός του υπαρχουν οι θιασωτες του ωχαδελφισμού, υπάρχουν οι νεοι και οι εφηβοι που δεν έχει πηξει το μυαλό τους και απλά διαμαρτυρωνται μηχανικά και μιμητικά, υπάρχουν οι βολεμένοι που θα χασουν τα προνόμια του υπουλου κέρδους χωρίς μόχθο. Υπάρχουν πιθανως και παρα πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι που φοβούνται μην χασουν την δουλειά τους ,την οποια απόκτησαν αναξιοκρατικά. Στις διαμαρτυρίες αυτες μαζί με οσους εχουν δικιο στοιβαζονται και αυτοί που εχουν αδικο και εκτονωνονται απο την ανασφαλεια του βολέματος τους. Ομως -ας μην γελιόμαστε- η μεγάλη μαζα είναι νεοι ανθρωποι που σπουδασαν και σημερα είναι άνεργοι ή χαμηλού μισθού απασχολούμενοι, μικροεπιχειρηματίες και ελέυθεροι επαγγελματίες που εντός της ανθρωποβόρας πόλης διανύουν χιλιόμετρα για να πουλήσουν υπηρεσίες και βλέπουν να μην υπάρχει ρευστότητα στην αγορα ωστε να πληρωθούν .Υπάρχουν πολλοί που θελουν να μεινουν στον τόπο τους,στην οικογενεια και τους φιλους τους, αλλα αναγκαστικά στελνουν βιογραφικά στο εξωτερικό ( στην Βουλγαρια και στην Τουρκία...)
Και αν εντός του Πληθους υπάρχουν και αυτοί που σπουδασαν Οικονομία ,σιγουρα ξερουν οτι χωρίς να τιθασευσεις τα αρνητικά δημοσιονομικά μεγεθη,δεν θα βελτιωθεί η ατομική κατασταση των πολιτών,ξερουν οτι η ... κατσαρόλα δεν θα γεμισει αν φυγει το Μνημόνιο ,ούτε τα εισοδηματα θα ανεβουν αν δεν περικοπεί το σπάταλο κράτος και αν δεν παραχθουν πλεονασματα αντι ελλειμματα που θρεφουν τον μονιμο καρκινο μας, το χρεος. Υποθετω ομως οτι υπάρχουν και αυτοί που σπουδαζοντας Οικονομία, εμαθαν οτι δεν εχουν νοημα οι θυσιες στα πλαισια ασκησης οικονομικης πολιτικης δεν τιθεται εξ αρχης ως προυποθεση δημοσιονομικής εξυγιανσης, το ανεκτο χρονικο και ψυχικο περιθωριο, το Οριο της κοινωνιας, ωστε να μην ισχυει το σοφο ρητο ''οταν ευημερουν οι αριθμοι,δυστυχουν οι ανθρωποι''( ΣΗΜ :οσοι δεν καταλαβαινουν οτι οι θυσιες δεν πιανουν τοπο, πασχουν απο μυωπία μακρο/κής αντίληψης ,δεν έχουν καν καταλάβει τους διαφορετικούς οικονομικούς μηχανισμούς της τωρινης παγκοσμια σχεδον υφεσης,δεν κατανοούν οτι άλλο πραγμα οι αναγκαίες παρεμβασεις και αλλο η σταδιακή αφαιμαξη των υγιων κυταρων της αγοράς και της κοινωνιας)
Αραγε, αναρωτιεσται πώς γινεται και μιλάει κάποιος που δεν ...διαμαρτυρεται ,για την αρχιτεκτονική του Πλήθους και πως μπορεί και την ιχνογραφεί αφού δεν κατεβαίνει στην Πλατεία και δεν αγανακτεί ! Ε λοιπόν, Πλατεία είναι και...το διαδίκτυο,το γραφείο, η αγορά, ο δρόμος ! Πλήθος είναι όλοι αυτοί που στο σπιτι, στο καφενείο , στην δουλειά τους διαμαρτυρονται και γνωριζουν. Σ αυτές τις πλατείες ειμαστε καθημερινα και βλεπουμε, και ακουμε, και παρατηρουμε.
Ας ελπισουμε οτι θα παραμεινει η μαζικη αυτη διαμαρτυρια ειρηνική ,απροσβλητη απο επιτηδειους συντεχνιακούς και κομματικούς στοχους, περιφρουρημενη απο το αορατο κοινο δεδομενο της νομιμοτητας. Προσωπικα , δεν ξερω αν το ανομοιογενες και ετεροκλητο Πλήθος, ακριβως επειδη δεν εχει πορεία, πυξιδα και στοχο( πολιτική υποσταση το λενε καποιοι αφελώς)θα συναντησει μια μερα το ομοιογενες και συμπαγες φραγμα της βίας. Και τότε είναι που το δικαιο της αγανακτησης θα χαθει απο τον οριζοντα και δυστυχως η ψευδαισθητικη υπεροχή της νομιμα εκλεγμενης αντιπροσωπευσης,θα εμφανισθει ως μεσσιανικη λύση. Κοινώς, το Πλήθος θα εχει σταματησει για ακομη μια φορά στην Ιστορία μπροστά στα τείχη που το ίδιο υψωσε ωστε να μην χωρανε όλοι...
Κυριακή, 5 Ιουνίου 2011
Από που έρχεται το Πλήθος;
Του Ηλία Καραβόλια, 6/6/2011
Άναρωτιόμαστε άραγε αν ο κόσμος που συγκεντρώνεται στις πλατείες δύο διαφορετικών πολιτισμών ( ευρωπαικός-αραβικός ) το πράττει εντελώς... τυχαία; Στην Αθήνα, την Μαδρίτη ,στην Δαμασκό και προηγουμένως στο Κάιρο,υπάρχουν μήπως στοιχεία που να φανερώνουν ένα δομικό χαρακτηριστικό της εποχής μας;
Αυτό το δικτυωμένο σμήνος αγανάκτησης, δεν είναι ούτε λαός, ούτε έθνος : τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά φαίνεται να μην περίμεναν ποτέ οτι ένα ακηδεμόνευτο,ακαθοδήγητο και αυτοοργανωμένο Πλήθος, θα γεννιόταν μέσα απο το Δίκτυο,αυτή την παγκοσμιοποιημένη εκδοχή της συνεύρεσης ιδεών και δράσης.
Ζούμε την εποχή όπου οι κοινωνίες των υπηρεσιών μετέτρεψαν την σχέση της μισθωτής εργασίας με τις συνθήκες επιβίωσης ,σε σχέσεις μόνιμης αναπαραγωγής . Η απόρριψη της Διαμεσολάβησης στο Κοινωνικό και στο Πολιτικό ( κόμματα, θεσμοί, συνδικάτα ) μπορεί να μην οδηγεί στην άμεση κατάργηση των μεσαζόντων ,αλλά σίγουρα εκφράζεται καθημερινά τόσο απο τον εργάτη στο εργοστάσιο, όσο και απο τον δικτυωμενο εργαζόμενο του πνευματικού μόχθου. Οι σύγχρονες μηχανές επιθυμίας και κατανάλωσης , οι νέοι και οι νέες που δεν έζησαν τις παραδοσιακές διαφορές του πολιτικού λόγου στην πλατεία Συντάγματοος( δεν πρόλαβαν να ακουσουν τον Ανδρέα να διεγείρει μάζες το '81 και το '85 με την περίφημη φράση ''Λαέ της Ελλάδας'' ) αντιδρούν σήμερα στη ίδια ακριβώς πλατεία ,για να αποτρέψουν αυτό που τους απειλείται και το καταλαβαίνουν : τον έλεγχο της υποκειμενικότητας και της επιθυμίας.
Ο άνθρωπος που δανείζεται σε χρόνο και χρήμα, για να καταναλώσει ,κάνει αμεσότερη την σχέση μεταξύ εργασίας, σχέσεων και όρων παραγωγής και γίνεται συνολικά εξαρτημένος, που όμως βλέπει, αυταπατώμενος, τον εαυτό του ως πιο... ελεύθερο από ποτέ ! Στις πλατείες τις Β.Αφρικής και της Μ.Ανατολής , οι δικτατορίες υπήρχαν 30 και 40 χρόνια ,όμως μόνο σήμερα , με την δικτύωση στο Ιντερνετ, με το Αλ Τζαζίρα και με τις εικόνες απο τον δυτικό κόσμο τα τελευταία χρόνια, η Επιθυμία πετάχτηκε έξω απο το σώμα και την ψυχή του μουσουλμάνου, του χριστιανού, του άραβα ( σώμα και ψυχή , έχουν και αυτοί, άσχετα απο φυλή, χρώμα, θρησκεία )
Μια νέα κοινωνική οντολογία που στην Ευρώπη απαρτίζεται απο τους υπερ-εκτεθειμένους σε δάνεια και χρέη, διαμορφωνεται με επίκεντρο κυρίως τον νέο άνθρωπο που βιώνει τεράστια ψυχολογική κρίση, κρίση ταυτότητας. Στον ξεχασμένο απο τα αριστερά και δεξιά κινήματα και κόμματα , ναρκισσισμό των μικρών διαφορών, έρχεται να προστεθεί ο ναρκισσισμός των μεγάλων -κοινών- επιθυμιών.
Για εμάς τους νεοέλληνες,το Μνημόνιο αποτελεί την πιο προωθημένη βίαιη επέμβαση στον ψυχισμό μας , έναν νέο τρόπο συνολικής αναδιοργάνωσης της ζωής μας. Ουσιαστικά αντιδρούμε στο πώς μας επιβάλλεται ο κοινωνικός έλεγχος και η πειθάρχηση,πως μας ωθούν σε ριζική αλλαγή συμπεριφορών και σχέσεων ,αν και γνωρίζουμε οτι καποιες εξ αυτών ήταν κοινωνικά επιλήψιμες και συστημικά επικίνδυνες. Οι Έλληνες καλούνται να «αλλάξουν» εαυτούς στο όνομα της συλλογικής τους υγείας.Στην περίπτωση μας, ο δανεισμός και η εξάρτηση απο το Μνημόνιο, εμφανίζονται ως θεραπεία για μια βαριά ασθένεια του κοινωνικού μας σώματος αλλά και καθενός από μας !
Μετά την παταγώδη πλέον αποτυχία αριστερων μαζικών κινημάτων και σε συνθήκες έντονης κρίσης, που ας μην γελιόμαστε ,είναι και κρίση καπιταλισμού,το συλλογικό αντικαθίσταται από ατομικές, άμεσες, μη διαμεσολαβούμενες πρωτοβουλίες, αυτό το Συμβάν δηλαδή που γίνεται σήμερα στις πλατείες ( αυθόρμητες συγκεντρώσεις που κατα βάθος στοχεύουν στην αντικατάσταση του Ενός και των υπηκόων του ).
Σήμερα, ο άνθρωπος που δουλεύει και ψωνίζει απο το σπιτι του και τον υπολογιστή του , καλείται να εγκαταλείψει , έστω και προσωρινά, τις οικονομικές προτεραιότητες και τις απαιτήσεις της συστημικής ένταξης. Ουσιαστικά και μόνο με την απειλή να σπάσει εντός μας ένα κομμάτι κοινωνικού δεσμού (απολυση, μείωση μισθού, ματαίωση επιθυμίων) συντελείται μια ολική μετατόπιση (από τον ρόλο του αποδέκτη στον ρόλο του αρνητή ) και έτσι το δίκτυο επαφών μετουσιώνεται σε πλήθος δρώντων, ένα σύνολο ανθρώπων, χωρίς εκλεκτή αντιπροσώπευση. Και υπάρχουν χιλιάδεις άτομα τελικά ,που πνίγουν την αρχηγομανία τους στις συζητήσεις και στις οργανώσεις, ωστε να ακουστουν όλοι ή οι περισσότεροι( αυτό αποδεικνύουν οι αμεσοδημοκρατικές συνελεύσεις μπροστά απο τον ναό της ψευδαισθητικης μας δημοκρατίας...)
Το Δημόσιο Χρέος ,αυτός ο αφανής ,αόρατος εισβολέας και εχθρός,δεν αφορά τόσο πολύ αυτό το Πλήθος, διότι ουδείς εξ αυτών νιώθει υπάιτιος και δημιουργός του. Ο πολιτικός κόσμος( στο σύνολο του ), οι προθυμοι ειδικοί τεχνοκράτες ,οι διοικήσεις των τραπεζών και των θεσμών διάσωσης της ετοιμοθανατης Ελλάδας, της Πορτογαλλίας,της Ισπανίας και πολλών άλλων χωρών ας βγάλουν για λιγο ο καθενας τους την ποδιά του γιατρού και ας περάσουν στον ρόλο του ασθενή απέναντι τους...
Άναρωτιόμαστε άραγε αν ο κόσμος που συγκεντρώνεται στις πλατείες δύο διαφορετικών πολιτισμών ( ευρωπαικός-αραβικός ) το πράττει εντελώς... τυχαία; Στην Αθήνα, την Μαδρίτη ,στην Δαμασκό και προηγουμένως στο Κάιρο,υπάρχουν μήπως στοιχεία που να φανερώνουν ένα δομικό χαρακτηριστικό της εποχής μας;
Αυτό το δικτυωμένο σμήνος αγανάκτησης, δεν είναι ούτε λαός, ούτε έθνος : τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά φαίνεται να μην περίμεναν ποτέ οτι ένα ακηδεμόνευτο,ακαθοδήγητο και αυτοοργανωμένο Πλήθος, θα γεννιόταν μέσα απο το Δίκτυο,αυτή την παγκοσμιοποιημένη εκδοχή της συνεύρεσης ιδεών και δράσης.
Ζούμε την εποχή όπου οι κοινωνίες των υπηρεσιών μετέτρεψαν την σχέση της μισθωτής εργασίας με τις συνθήκες επιβίωσης ,σε σχέσεις μόνιμης αναπαραγωγής . Η απόρριψη της Διαμεσολάβησης στο Κοινωνικό και στο Πολιτικό ( κόμματα, θεσμοί, συνδικάτα ) μπορεί να μην οδηγεί στην άμεση κατάργηση των μεσαζόντων ,αλλά σίγουρα εκφράζεται καθημερινά τόσο απο τον εργάτη στο εργοστάσιο, όσο και απο τον δικτυωμενο εργαζόμενο του πνευματικού μόχθου. Οι σύγχρονες μηχανές επιθυμίας και κατανάλωσης , οι νέοι και οι νέες που δεν έζησαν τις παραδοσιακές διαφορές του πολιτικού λόγου στην πλατεία Συντάγματοος( δεν πρόλαβαν να ακουσουν τον Ανδρέα να διεγείρει μάζες το '81 και το '85 με την περίφημη φράση ''Λαέ της Ελλάδας'' ) αντιδρούν σήμερα στη ίδια ακριβώς πλατεία ,για να αποτρέψουν αυτό που τους απειλείται και το καταλαβαίνουν : τον έλεγχο της υποκειμενικότητας και της επιθυμίας.
Ο άνθρωπος που δανείζεται σε χρόνο και χρήμα, για να καταναλώσει ,κάνει αμεσότερη την σχέση μεταξύ εργασίας, σχέσεων και όρων παραγωγής και γίνεται συνολικά εξαρτημένος, που όμως βλέπει, αυταπατώμενος, τον εαυτό του ως πιο... ελεύθερο από ποτέ ! Στις πλατείες τις Β.Αφρικής και της Μ.Ανατολής , οι δικτατορίες υπήρχαν 30 και 40 χρόνια ,όμως μόνο σήμερα , με την δικτύωση στο Ιντερνετ, με το Αλ Τζαζίρα και με τις εικόνες απο τον δυτικό κόσμο τα τελευταία χρόνια, η Επιθυμία πετάχτηκε έξω απο το σώμα και την ψυχή του μουσουλμάνου, του χριστιανού, του άραβα ( σώμα και ψυχή , έχουν και αυτοί, άσχετα απο φυλή, χρώμα, θρησκεία )
Μια νέα κοινωνική οντολογία που στην Ευρώπη απαρτίζεται απο τους υπερ-εκτεθειμένους σε δάνεια και χρέη, διαμορφωνεται με επίκεντρο κυρίως τον νέο άνθρωπο που βιώνει τεράστια ψυχολογική κρίση, κρίση ταυτότητας. Στον ξεχασμένο απο τα αριστερά και δεξιά κινήματα και κόμματα , ναρκισσισμό των μικρών διαφορών, έρχεται να προστεθεί ο ναρκισσισμός των μεγάλων -κοινών- επιθυμιών.
Για εμάς τους νεοέλληνες,το Μνημόνιο αποτελεί την πιο προωθημένη βίαιη επέμβαση στον ψυχισμό μας , έναν νέο τρόπο συνολικής αναδιοργάνωσης της ζωής μας. Ουσιαστικά αντιδρούμε στο πώς μας επιβάλλεται ο κοινωνικός έλεγχος και η πειθάρχηση,πως μας ωθούν σε ριζική αλλαγή συμπεριφορών και σχέσεων ,αν και γνωρίζουμε οτι καποιες εξ αυτών ήταν κοινωνικά επιλήψιμες και συστημικά επικίνδυνες. Οι Έλληνες καλούνται να «αλλάξουν» εαυτούς στο όνομα της συλλογικής τους υγείας.Στην περίπτωση μας, ο δανεισμός και η εξάρτηση απο το Μνημόνιο, εμφανίζονται ως θεραπεία για μια βαριά ασθένεια του κοινωνικού μας σώματος αλλά και καθενός από μας !
Μετά την παταγώδη πλέον αποτυχία αριστερων μαζικών κινημάτων και σε συνθήκες έντονης κρίσης, που ας μην γελιόμαστε ,είναι και κρίση καπιταλισμού,το συλλογικό αντικαθίσταται από ατομικές, άμεσες, μη διαμεσολαβούμενες πρωτοβουλίες, αυτό το Συμβάν δηλαδή που γίνεται σήμερα στις πλατείες ( αυθόρμητες συγκεντρώσεις που κατα βάθος στοχεύουν στην αντικατάσταση του Ενός και των υπηκόων του ).
Σήμερα, ο άνθρωπος που δουλεύει και ψωνίζει απο το σπιτι του και τον υπολογιστή του , καλείται να εγκαταλείψει , έστω και προσωρινά, τις οικονομικές προτεραιότητες και τις απαιτήσεις της συστημικής ένταξης. Ουσιαστικά και μόνο με την απειλή να σπάσει εντός μας ένα κομμάτι κοινωνικού δεσμού (απολυση, μείωση μισθού, ματαίωση επιθυμίων) συντελείται μια ολική μετατόπιση (από τον ρόλο του αποδέκτη στον ρόλο του αρνητή ) και έτσι το δίκτυο επαφών μετουσιώνεται σε πλήθος δρώντων, ένα σύνολο ανθρώπων, χωρίς εκλεκτή αντιπροσώπευση. Και υπάρχουν χιλιάδεις άτομα τελικά ,που πνίγουν την αρχηγομανία τους στις συζητήσεις και στις οργανώσεις, ωστε να ακουστουν όλοι ή οι περισσότεροι( αυτό αποδεικνύουν οι αμεσοδημοκρατικές συνελεύσεις μπροστά απο τον ναό της ψευδαισθητικης μας δημοκρατίας...)
Το Δημόσιο Χρέος ,αυτός ο αφανής ,αόρατος εισβολέας και εχθρός,δεν αφορά τόσο πολύ αυτό το Πλήθος, διότι ουδείς εξ αυτών νιώθει υπάιτιος και δημιουργός του. Ο πολιτικός κόσμος( στο σύνολο του ), οι προθυμοι ειδικοί τεχνοκράτες ,οι διοικήσεις των τραπεζών και των θεσμών διάσωσης της ετοιμοθανατης Ελλάδας, της Πορτογαλλίας,της Ισπανίας και πολλών άλλων χωρών ας βγάλουν για λιγο ο καθενας τους την ποδιά του γιατρού και ας περάσουν στον ρόλο του ασθενή απέναντι τους...
Κυριακή, 29 Μαΐου 2011
Αγανακτισμένοι: το Τέλος της Πολιτικής ;
Του Ηλία Καραβόλια
Τούτη την ώρα ( Κυριακή 19.30 μμ, 29 /5/2011) συγκεντρώνονται στις πλατείες όλης της Ευρωπης , συντονσιμένοι διαδικτυακά, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι για να διαδηλώσουν ειρηνικά εναντίον των όποιων γνωστών και αγνώστων πολιτικών που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια, καθώς και κατά των ατόμων κυρίως –ίσως και των θεσμών- που εγκαθίδρυσαν αυτές τις πολιτικές .
Προσωπικά, επί του θέματος της αυθόρμητης και αδέσποτης συλλογικότητας ,έκανα μια πολυετή και θα έλεγα εξαντλητική μελέτη, της τριλογίας βιβλίων των Hardt και Negri ( Empire ,2000 - Multitude ,2004- Commonwealth, 2009. ΣΗΜ : δύο από τους πιο ενεργούς πολιτικούς φιλοσόφους στον σημερινό κόσμο, που παρουσιάζουν ανάγλυφα την πραγματικότητα και τη δυνατότητα μιας οικουμενικής δημοκρατίας) καθώς και μεγάλου αριθμού αναλύσεων σε αυτά.
Θα ήθελα απλα΄να παραθέσω ένα κεφάλαιο που γράφτηκε από τον Παν. Σωτήρη, στο τεύχος 91( Απρίλιος- Ιουνιος 2005) στο περιοδικό ΘΕΣΕΙΣ, κεφ. ‘Αντιφάσεις μιας δημοκρατικής ουτοπίας. Σημειώσεις πάνω στο Πλήθος των Negri και Hardt’ .
Επισημαίνω ότι πρόσφατα μεταφράστηκε –επιτέλους- και στα ελληνικά το δεύτερο βιβλίο της τριλογίας ( βλ. Πλήθος,εκδ .Αλεξάνδρεια ,2004 ) .Αφήνω σε έσάς τα σχόλια και την κριτική. Ευχαριστώ…
Η διαλεκτική αυθορμητισμού και μεταρρυθμισμού
Το Πλήθος είναι μία από τις πιο προχωρημένες προσπάθειες να θεμελιωθεί θεωρητικά και φιλοσοφικά μια αυθορμητίστικη εκδοχή της πολιτικής δράσης, που προσπαθεί να υπερβεί όλες τις «κλασικές» μορφές πολιτικής διαμεσολάβησης, είτε τις παραλλαγές της μορφής-κόμμα, είτε τις εκδοχές συνδικαλιστικής δράσης. Αυτό θεμελιώνεται πάνω σε όλη την οντολογία της πληροφοριακής επικοινωνιακής εργασίας η οποία θεωρείται ότι παράγει ταυτόχρονα κοινωνικό πλούτο και κοινωνικές μορφές, και σε όλη την περιγραφή που κάνουν για τη δικτυακή αλληλεπίδραση ανάμεσα σε εργαζόμενους που αντιμετωπίζονται ως ενικότητες. Δεν είναι τυχαίο ότι η προσπάθειά τους για μια διπλή οριοθέτηση απέναντι και στην ιδιωτική οικονομία και τον κρατισμό τούς οδηγεί σε ένα ασαφές σχήμα κοινής πρόσβασης σε κοινά αγαθά, που, όμως, δεν αποκρυσταλλώνεται σε πολιτικές προτάσεις.
Η επίκληση του κοινού δεν πηγαίνει πέρα από μια γενική επίκληση της ελεύθερης πρόσβασης σε κοινόχρηστους χώρους και πρακτικές. Το παράδειγμα του λογισμικού ανοιχτού κώδικα (open source), που επικαλούνται, και η ανοιχτή δομή του διαδικτύου δεν αποτελούν στρατηγικές προτάσεις για την άρθρωση ενός εναλλακτικού πολιτικού και κοινωνικού σχεδίου, ούτε περιγραφούν επαρκώς την αναγκαία διαδικασία συλλογικής επανιδιοποίησης των μέσων παραγωγής, κοινωνικοποίησης της τεχνικής γνώσης και επαναστατικοποίησης της παραγωγικής διαδικασίας στην κατεύθυνση της άρσης της διάκρισης διανοητικής-χειρωνακτικής και διευθυντικής-εκτελεστικής εργασίας. Δεν αποτελούν έκφραση του δημοκρατικού συλλογικού σχεδιασμού των παραγωγικών κατευθύνσεων και της διαμόρφωσης θεσμών εργατικής (αντι)εξουσίας, που απαιτείται για την ανατροπή των καπιταλιστικών παραγωγικών σχέσεων. Επιπλέον, δεν μπορούμε παρά να είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι στην όλη προσπάθεια να παρουσιαστεί η εισαγωγή των τεχνολογιών της πληροφορίας ως αυτονόητη –και λίγο πολύ αυτόματη– αντικειμενική προϋπόθεση της μετάβασης στον κομμουνισμό, μια που παραγνωρίζονται όλοι οι τρόποι με τους οποίους αυτές οι τεχνολογίες μπορεί να συμπυκνώνουν μορφές και πρακτικές καπιταλιστικού κοινωνικού ελέγχου εντός και εκτός της παραγωγής [28] .
Και τα πράγματα κάνει ακόμη πιο αντιφατικά η όλη προσέγγιση του πλήθους ως μιας κοινωνικής και πολιτικής ενεργητικής οντότητας που υπερβαίνει την παραδοσιακή διάκριση ανάμεσα σε εργασία, πολιτική και θεωρία [29], ενώ αρκετές φορές, όπως δείξαμε, παραπέμπει σε μια «αυτοποιητική» σύλληψη της κοινωνικής δράσης, με την έννοια ότι η διαμόρφωση μιας διαφορετικής εναλλακτικής κοινωνικής οργάνωσης παρουσιάζεται σαν να μην απαιτεί στοιχεία ενός πολιτικού σχεδίου, παρά μόνο την απελευθέρωση μιας κοινωνικής δυναμικής, η οποία από μόνη της θα οδηγήσει στην ανάδυση νέων κοινωνικών μορφών.
Τούτη την ώρα ( Κυριακή 19.30 μμ, 29 /5/2011) συγκεντρώνονται στις πλατείες όλης της Ευρωπης , συντονσιμένοι διαδικτυακά, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι για να διαδηλώσουν ειρηνικά εναντίον των όποιων γνωστών και αγνώστων πολιτικών που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια, καθώς και κατά των ατόμων κυρίως –ίσως και των θεσμών- που εγκαθίδρυσαν αυτές τις πολιτικές .
Προσωπικά, επί του θέματος της αυθόρμητης και αδέσποτης συλλογικότητας ,έκανα μια πολυετή και θα έλεγα εξαντλητική μελέτη, της τριλογίας βιβλίων των Hardt και Negri ( Empire ,2000 - Multitude ,2004- Commonwealth, 2009. ΣΗΜ : δύο από τους πιο ενεργούς πολιτικούς φιλοσόφους στον σημερινό κόσμο, που παρουσιάζουν ανάγλυφα την πραγματικότητα και τη δυνατότητα μιας οικουμενικής δημοκρατίας) καθώς και μεγάλου αριθμού αναλύσεων σε αυτά.
Θα ήθελα απλα΄να παραθέσω ένα κεφάλαιο που γράφτηκε από τον Παν. Σωτήρη, στο τεύχος 91( Απρίλιος- Ιουνιος 2005) στο περιοδικό ΘΕΣΕΙΣ, κεφ. ‘Αντιφάσεις μιας δημοκρατικής ουτοπίας. Σημειώσεις πάνω στο Πλήθος των Negri και Hardt’ .
Επισημαίνω ότι πρόσφατα μεταφράστηκε –επιτέλους- και στα ελληνικά το δεύτερο βιβλίο της τριλογίας ( βλ. Πλήθος,εκδ .Αλεξάνδρεια ,2004 ) .Αφήνω σε έσάς τα σχόλια και την κριτική. Ευχαριστώ…
Η διαλεκτική αυθορμητισμού και μεταρρυθμισμού
Το Πλήθος είναι μία από τις πιο προχωρημένες προσπάθειες να θεμελιωθεί θεωρητικά και φιλοσοφικά μια αυθορμητίστικη εκδοχή της πολιτικής δράσης, που προσπαθεί να υπερβεί όλες τις «κλασικές» μορφές πολιτικής διαμεσολάβησης, είτε τις παραλλαγές της μορφής-κόμμα, είτε τις εκδοχές συνδικαλιστικής δράσης. Αυτό θεμελιώνεται πάνω σε όλη την οντολογία της πληροφοριακής επικοινωνιακής εργασίας η οποία θεωρείται ότι παράγει ταυτόχρονα κοινωνικό πλούτο και κοινωνικές μορφές, και σε όλη την περιγραφή που κάνουν για τη δικτυακή αλληλεπίδραση ανάμεσα σε εργαζόμενους που αντιμετωπίζονται ως ενικότητες. Δεν είναι τυχαίο ότι η προσπάθειά τους για μια διπλή οριοθέτηση απέναντι και στην ιδιωτική οικονομία και τον κρατισμό τούς οδηγεί σε ένα ασαφές σχήμα κοινής πρόσβασης σε κοινά αγαθά, που, όμως, δεν αποκρυσταλλώνεται σε πολιτικές προτάσεις.
Η επίκληση του κοινού δεν πηγαίνει πέρα από μια γενική επίκληση της ελεύθερης πρόσβασης σε κοινόχρηστους χώρους και πρακτικές. Το παράδειγμα του λογισμικού ανοιχτού κώδικα (open source), που επικαλούνται, και η ανοιχτή δομή του διαδικτύου δεν αποτελούν στρατηγικές προτάσεις για την άρθρωση ενός εναλλακτικού πολιτικού και κοινωνικού σχεδίου, ούτε περιγραφούν επαρκώς την αναγκαία διαδικασία συλλογικής επανιδιοποίησης των μέσων παραγωγής, κοινωνικοποίησης της τεχνικής γνώσης και επαναστατικοποίησης της παραγωγικής διαδικασίας στην κατεύθυνση της άρσης της διάκρισης διανοητικής-χειρωνακτικής και διευθυντικής-εκτελεστικής εργασίας. Δεν αποτελούν έκφραση του δημοκρατικού συλλογικού σχεδιασμού των παραγωγικών κατευθύνσεων και της διαμόρφωσης θεσμών εργατικής (αντι)εξουσίας, που απαιτείται για την ανατροπή των καπιταλιστικών παραγωγικών σχέσεων. Επιπλέον, δεν μπορούμε παρά να είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι στην όλη προσπάθεια να παρουσιαστεί η εισαγωγή των τεχνολογιών της πληροφορίας ως αυτονόητη –και λίγο πολύ αυτόματη– αντικειμενική προϋπόθεση της μετάβασης στον κομμουνισμό, μια που παραγνωρίζονται όλοι οι τρόποι με τους οποίους αυτές οι τεχνολογίες μπορεί να συμπυκνώνουν μορφές και πρακτικές καπιταλιστικού κοινωνικού ελέγχου εντός και εκτός της παραγωγής [28] .
Και τα πράγματα κάνει ακόμη πιο αντιφατικά η όλη προσέγγιση του πλήθους ως μιας κοινωνικής και πολιτικής ενεργητικής οντότητας που υπερβαίνει την παραδοσιακή διάκριση ανάμεσα σε εργασία, πολιτική και θεωρία [29], ενώ αρκετές φορές, όπως δείξαμε, παραπέμπει σε μια «αυτοποιητική» σύλληψη της κοινωνικής δράσης, με την έννοια ότι η διαμόρφωση μιας διαφορετικής εναλλακτικής κοινωνικής οργάνωσης παρουσιάζεται σαν να μην απαιτεί στοιχεία ενός πολιτικού σχεδίου, παρά μόνο την απελευθέρωση μιας κοινωνικής δυναμικής, η οποία από μόνη της θα οδηγήσει στην ανάδυση νέων κοινωνικών μορφών.
Κυριακή, 22 Μαΐου 2011
Ποιός είναι ο Ανάργυρος των New York Times ;
Hλιας Καραβόλιας
Στο ένθετο της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας στις 22/5 , όπου μεταφράζονται στήλες των New York Times, φιλοξενείται ρεπορτάζ του Landon Thomas στην Αθήνα, όπου ξεκινάει παραθέτοντας το δράμα κάποιου Ανάργυρου Ντ. ,ο οποίος κατά τον δημοσιογράφο , έχασε τα πάντα: την βιομηχανία επεξεργασίας τροφίμων του …πατέρα του(!) , το σπίτι, το αυτοκίνητο, το… rolex (!) την υπερηφάνεια του και την θέληση για ζωή…
Υποθέτω ότι το πρόσωπο είναι αληθινό, εξ ίσου και το δράμα, οπότε ο σεβασμός απαιτείται και επιβάλλεται. Το άρθρο άλλωστε παραθέτει και το δράμα ενός οικοδόμου, τον πανικό και την κατάθλιψη των εργαζομένων και των αστών επαγγελματιών, καθώς και δηλώσεις του Στ. Μάνου, για την σύνθεση του χάρτη της ανεργίας .Όμως , αναρωτιέμαι και θα ήθελα να πληροφορηθώ, ως εξ ίσου χτυπημένος στην υπερηφάνεια μου και στα οικονομικά μου, πώς ο Ανάργυρος κατάφερε να χάσει την βιομηχανία που κληρονόμησε, και πιθανώς υπερχρέωσε-διότι στο τέλος, κατά τον ίδιο, ΄΄….τα πήραν όλα οι τράπεζες’’.
Μερικές περιπτώσεις , στον τόπο αυτό, μας δείχνουν ότι η δεύτερη ή και τρίτη γενιά επιχειρηματιών υπερέβη κατά πολύ τις επιτυχίες και την περιουσία των προγόνων της .Στην τωρινή όμως περίοδο εκκαθάρισης της οικονομίας, πολλές κληρονομικές επιχειρηματικές δράσεις μεγάλου ή μεσαίου βεληνεκούς, φαίνεται να έχουν σχεδόν αφανιστεί από την εξουσία των πιστωτών, δηλαδή τα πλοκάμια του τραπεζικού δανεισμού. Η απορία μου είναι αν αυτό οφείλεται εν πολλοίς στην κακή στρατηγική των επιχειρηματιών και των στελεχών τους ή εάν πραγματικά σταθήκανε άτυχοι και τους ‘βρήκε η κρίση’, όπως ακούω τώρα τελευταία…
Να πούμε μια μεγάλη αλήθεια : κανένα καπιταλιστικό… κόλπο, κανείς τραπεζίτης και κανένας υπουργός δεν ωθεί τους τολμηρούς νεοέλληνες να απλώνουν τα πόδια τους έξω από το πάπλωμα. Σε μια οικονομία 7 εκατομμυρίων καταναλωτών, με 3 εκατομμύρια εξ αυτών να μην έχουν ισχυρή αγοραστική δύναμη ,εξ επαγγέλματος και εισοδήματος, όταν κάποιος μεγεθύνει την εταιρεία του και αναπτύσσεται ώστε να ξεπεράσει τον ανταγωνισμό στον κλάδο του ( ο συμπαθής Ανάργυρος είναι ένας εκ των εκατοντάδων παραγωγών τροφίμων σ αυτή την χώρα, ο κλάδος είναι σχεδόν κορεσμένος, όπως οι περισσότεροι) και δεν έχει φροντίσει να αναπτυχθεί εξωστρεφώς ή και με καινοτομίες παραγωγής, τότε μάλλον το …ρόλεξ , το αυτοκίνητο και το σπίτι αποτελούν αποκτήματα από πρόσκαιρα υπερκέρδη μόχλευσης του τζίρου του ( επέκταση με δανεισμό δηλαδή ) και όχι από βιώσιμη κερδοφορία λόγω ορθολογικής επανεπένδυσης των κερδών.
Σίγουρα στα σχέδια ανάπτυξης αυτού του ανθρώπου, τόσο η πρωτοφανής ύφεση λόγω των ηλίθιων κυβερνώντων ,όσο και η ληστρική επιδρομή στα επιχειρηματικά του εισοδήματα λόγω επίσης της υπέρμετρης ηλίθιας φορολογίας και γραφειοκρατίας, αποτέλεσαν αστάθμητο παράγοντα καταστροφής. Κανείς δεν αμφιβάλλει γι αυτό! Όμως ας μην γελιόμαστε ότι ο ίδιος αυτός άνθρωπος πιθανόν είναι ένας από αυτούς που αναρωτιέται ‘ που είναι το κράτος’ ,για να τον προστατεύσει από την κρίση και τις κοινωνικές παθογένειες της .Είναι πιθανώς ο ίδιος άνθρωπος που δανειζότανε αφειδώς, με ενέχυρο τα ακίνητα και τα μελλοντικά αβέβαια έσοδα της επιχείρησης, και σήμερα αναθεματίζει τις τράπεζες για τα ψιλά γράμματα και την απανθρωπιά τους ( αν και ευθύνονται με την υπερ-πιστωτική τους ψευδό-τόνωση της ζήτησης και συμβάλλουν σε αυτά τα ανθρώπινα δράματα…)
Που θέλω να καταλήξω: χρειάζεται να ‘κατηγοριοποιούμε’ τις ατυχίες και να επιμερίζουμε τις ευθύνες στα ατομικά και συλλογικά αποτελέσματα της ύφεσης και της μεγάλης κρίσης που βιώνει πράγματι ο τόπος. Είναι λυπηρό να χάνονται περιουσίες ερχόμενες από ιδρώτα προηγούμενων γενεών ( άσχετα αν δεν φορούσαν ρόλεξ ή αν δεν είχαν σπίτια και αυτοκίνητα με δάνεια και leasing) .Είναι περισσότερο τραγικό να χάνονται δουλειές ετών και να καλπάζει η ανεργία και τα ανθρώπινα δράματα να πολλαπλασιάζονται σε μια κοινωνία με υψηλό βιοτικό επίπεδο όπως είναι επι 15-20 χρόνια η ελληνική. Είναι όμως και εξ ίσου τραγικό να σχεδιάζονται επιπόλαια και χωρίς δικλείδες ασφαλείας , όνειρα και επιτεύγματα βασισμένα στο χαμηλότοκο τραπεζικό ρευστό, στην μεταχρονολογημένη επιταγή, στην υπερ-αυτοπεποίθηση των ικανοτήτων. Η θεωρία του δαρβινισμού στις επιχειρήσεις, δηλαδή της εξελικτικής ισχύος, δεν συνεπάγεται επιτυχία όλων όσων στηρίζονται σε δανεικές ή μη μετρήσιμες δυνάμεις…
Σ αυτή την χώρα, του υπερτροφικού και σπάταλου κράτους, πολλές σύγχρονες μικρές ή μεγάλες επιχειρήσεις, και πολλοί ιδιώτες κυρίως, ενώ αναθεματίζουν το σύστημα, το κράτος, την χώρα, πορεύονται με την φαντασιακή ελπίδα της διάσωσης, από αυτήν ακριβώς την πατερναλιστική ιδιότητα του κρατικού χεριού!
Γι αυτό αναρωτιέμαι : ποιος είναι ο Ανάργυρος των New York Times; Μήπως κάποιος που πήρε επιδοτήσεις και δεν τις αξιοποίησε ή κάποιος που ήθελε να κατακτήσει την μικρή ελληνική αγορά και υπερχρεώθηκε; Μήπως κάποιος που πλήρωνε κανονικά φόρους και εισφορές οπότε και εξανεμίστηκαν τα ούτως ή άλλως αναιμικά κέρδη του ή κάποιος που δεν πλήρωνε και τα μετέτρεψε σε προσωπική περιουσία που τελικά υποθηκεύτηκε στα πλοκάμια των τραπεζών;
Ελπίζω, ο συμπαθής συμπατριώτης μου, να είναι απλά ένας …τρελός άνθρωπος που αγαπάει την χώρα του και δεν ήθελε να αφήνει άνεργους και να πουλάει περιουσία, τιμώντας τον ιδρώτα των γονιών του, και παλεύοντας μέχρι τέλους να σχεδιάζει την επιβίωση του, έστω και με ρόλεξ στο χέρι (το δικαιούται αν δεν έκλεψε κανέναν).
Ελπίζω να είναι κάποιος που ίσως δεν υπολόγισε σωστά ότι την ίδια ώρα που δανειζόταν από τις τράπεζες αυτές δάνειζαν το Δημόσιο, ώστε αυτό να πληρώνει πλεονάζοντες άχρηστους στις εφορίες και στα Ταμεία ,να του γίνονται εφιάλτες στα όνειρα του!
Στο ένθετο της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας στις 22/5 , όπου μεταφράζονται στήλες των New York Times, φιλοξενείται ρεπορτάζ του Landon Thomas στην Αθήνα, όπου ξεκινάει παραθέτοντας το δράμα κάποιου Ανάργυρου Ντ. ,ο οποίος κατά τον δημοσιογράφο , έχασε τα πάντα: την βιομηχανία επεξεργασίας τροφίμων του …πατέρα του(!) , το σπίτι, το αυτοκίνητο, το… rolex (!) την υπερηφάνεια του και την θέληση για ζωή…
Υποθέτω ότι το πρόσωπο είναι αληθινό, εξ ίσου και το δράμα, οπότε ο σεβασμός απαιτείται και επιβάλλεται. Το άρθρο άλλωστε παραθέτει και το δράμα ενός οικοδόμου, τον πανικό και την κατάθλιψη των εργαζομένων και των αστών επαγγελματιών, καθώς και δηλώσεις του Στ. Μάνου, για την σύνθεση του χάρτη της ανεργίας .Όμως , αναρωτιέμαι και θα ήθελα να πληροφορηθώ, ως εξ ίσου χτυπημένος στην υπερηφάνεια μου και στα οικονομικά μου, πώς ο Ανάργυρος κατάφερε να χάσει την βιομηχανία που κληρονόμησε, και πιθανώς υπερχρέωσε-διότι στο τέλος, κατά τον ίδιο, ΄΄….τα πήραν όλα οι τράπεζες’’.
Μερικές περιπτώσεις , στον τόπο αυτό, μας δείχνουν ότι η δεύτερη ή και τρίτη γενιά επιχειρηματιών υπερέβη κατά πολύ τις επιτυχίες και την περιουσία των προγόνων της .Στην τωρινή όμως περίοδο εκκαθάρισης της οικονομίας, πολλές κληρονομικές επιχειρηματικές δράσεις μεγάλου ή μεσαίου βεληνεκούς, φαίνεται να έχουν σχεδόν αφανιστεί από την εξουσία των πιστωτών, δηλαδή τα πλοκάμια του τραπεζικού δανεισμού. Η απορία μου είναι αν αυτό οφείλεται εν πολλοίς στην κακή στρατηγική των επιχειρηματιών και των στελεχών τους ή εάν πραγματικά σταθήκανε άτυχοι και τους ‘βρήκε η κρίση’, όπως ακούω τώρα τελευταία…
Να πούμε μια μεγάλη αλήθεια : κανένα καπιταλιστικό… κόλπο, κανείς τραπεζίτης και κανένας υπουργός δεν ωθεί τους τολμηρούς νεοέλληνες να απλώνουν τα πόδια τους έξω από το πάπλωμα. Σε μια οικονομία 7 εκατομμυρίων καταναλωτών, με 3 εκατομμύρια εξ αυτών να μην έχουν ισχυρή αγοραστική δύναμη ,εξ επαγγέλματος και εισοδήματος, όταν κάποιος μεγεθύνει την εταιρεία του και αναπτύσσεται ώστε να ξεπεράσει τον ανταγωνισμό στον κλάδο του ( ο συμπαθής Ανάργυρος είναι ένας εκ των εκατοντάδων παραγωγών τροφίμων σ αυτή την χώρα, ο κλάδος είναι σχεδόν κορεσμένος, όπως οι περισσότεροι) και δεν έχει φροντίσει να αναπτυχθεί εξωστρεφώς ή και με καινοτομίες παραγωγής, τότε μάλλον το …ρόλεξ , το αυτοκίνητο και το σπίτι αποτελούν αποκτήματα από πρόσκαιρα υπερκέρδη μόχλευσης του τζίρου του ( επέκταση με δανεισμό δηλαδή ) και όχι από βιώσιμη κερδοφορία λόγω ορθολογικής επανεπένδυσης των κερδών.
Σίγουρα στα σχέδια ανάπτυξης αυτού του ανθρώπου, τόσο η πρωτοφανής ύφεση λόγω των ηλίθιων κυβερνώντων ,όσο και η ληστρική επιδρομή στα επιχειρηματικά του εισοδήματα λόγω επίσης της υπέρμετρης ηλίθιας φορολογίας και γραφειοκρατίας, αποτέλεσαν αστάθμητο παράγοντα καταστροφής. Κανείς δεν αμφιβάλλει γι αυτό! Όμως ας μην γελιόμαστε ότι ο ίδιος αυτός άνθρωπος πιθανόν είναι ένας από αυτούς που αναρωτιέται ‘ που είναι το κράτος’ ,για να τον προστατεύσει από την κρίση και τις κοινωνικές παθογένειες της .Είναι πιθανώς ο ίδιος άνθρωπος που δανειζότανε αφειδώς, με ενέχυρο τα ακίνητα και τα μελλοντικά αβέβαια έσοδα της επιχείρησης, και σήμερα αναθεματίζει τις τράπεζες για τα ψιλά γράμματα και την απανθρωπιά τους ( αν και ευθύνονται με την υπερ-πιστωτική τους ψευδό-τόνωση της ζήτησης και συμβάλλουν σε αυτά τα ανθρώπινα δράματα…)
Που θέλω να καταλήξω: χρειάζεται να ‘κατηγοριοποιούμε’ τις ατυχίες και να επιμερίζουμε τις ευθύνες στα ατομικά και συλλογικά αποτελέσματα της ύφεσης και της μεγάλης κρίσης που βιώνει πράγματι ο τόπος. Είναι λυπηρό να χάνονται περιουσίες ερχόμενες από ιδρώτα προηγούμενων γενεών ( άσχετα αν δεν φορούσαν ρόλεξ ή αν δεν είχαν σπίτια και αυτοκίνητα με δάνεια και leasing) .Είναι περισσότερο τραγικό να χάνονται δουλειές ετών και να καλπάζει η ανεργία και τα ανθρώπινα δράματα να πολλαπλασιάζονται σε μια κοινωνία με υψηλό βιοτικό επίπεδο όπως είναι επι 15-20 χρόνια η ελληνική. Είναι όμως και εξ ίσου τραγικό να σχεδιάζονται επιπόλαια και χωρίς δικλείδες ασφαλείας , όνειρα και επιτεύγματα βασισμένα στο χαμηλότοκο τραπεζικό ρευστό, στην μεταχρονολογημένη επιταγή, στην υπερ-αυτοπεποίθηση των ικανοτήτων. Η θεωρία του δαρβινισμού στις επιχειρήσεις, δηλαδή της εξελικτικής ισχύος, δεν συνεπάγεται επιτυχία όλων όσων στηρίζονται σε δανεικές ή μη μετρήσιμες δυνάμεις…
Σ αυτή την χώρα, του υπερτροφικού και σπάταλου κράτους, πολλές σύγχρονες μικρές ή μεγάλες επιχειρήσεις, και πολλοί ιδιώτες κυρίως, ενώ αναθεματίζουν το σύστημα, το κράτος, την χώρα, πορεύονται με την φαντασιακή ελπίδα της διάσωσης, από αυτήν ακριβώς την πατερναλιστική ιδιότητα του κρατικού χεριού!
Γι αυτό αναρωτιέμαι : ποιος είναι ο Ανάργυρος των New York Times; Μήπως κάποιος που πήρε επιδοτήσεις και δεν τις αξιοποίησε ή κάποιος που ήθελε να κατακτήσει την μικρή ελληνική αγορά και υπερχρεώθηκε; Μήπως κάποιος που πλήρωνε κανονικά φόρους και εισφορές οπότε και εξανεμίστηκαν τα ούτως ή άλλως αναιμικά κέρδη του ή κάποιος που δεν πλήρωνε και τα μετέτρεψε σε προσωπική περιουσία που τελικά υποθηκεύτηκε στα πλοκάμια των τραπεζών;
Ελπίζω, ο συμπαθής συμπατριώτης μου, να είναι απλά ένας …τρελός άνθρωπος που αγαπάει την χώρα του και δεν ήθελε να αφήνει άνεργους και να πουλάει περιουσία, τιμώντας τον ιδρώτα των γονιών του, και παλεύοντας μέχρι τέλους να σχεδιάζει την επιβίωση του, έστω και με ρόλεξ στο χέρι (το δικαιούται αν δεν έκλεψε κανέναν).
Ελπίζω να είναι κάποιος που ίσως δεν υπολόγισε σωστά ότι την ίδια ώρα που δανειζόταν από τις τράπεζες αυτές δάνειζαν το Δημόσιο, ώστε αυτό να πληρώνει πλεονάζοντες άχρηστους στις εφορίες και στα Ταμεία ,να του γίνονται εφιάλτες στα όνειρα του!
Παρασκευή, 20 Μαΐου 2011
Ηλίας Καραβόλιας
Η Αθέατη πλευρά της κρίσης στην Ευρωζώνη
Μέρος Β’
Υπάρχει και συντηρείται, ένας μεγάλος μύθος: ότι στην ευρωζώνη, σχεδόν όλα τα κράτη γίνονται τροφή στα «λαίμαργα» σχέδια της ανταγωνιστικής Γερμανίας και ότι οι «σπάταλες» χώρες της «περιφέρειας» αντιστάθμισαν την χαμηλή καταναλωτική ζήτηση των Γερμανών. Οι ασυμμετρίες αυτές πρέπει να ερμηνευτούν διαφορετικά .Θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ενώ η αύξηση των γερμανικών εξαγωγών την περίοδο από το 1999 μέχρι το 2009 ήταν ραγδαία (της τάξης του 89%), η συνεισφορά στην αύξηση αυτή των χωρών της «περιφέρειας» (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία) ήταν μόνο κατά 6,8%. Οι τέσσερες αυτές χώρες απορροφούσαν μόνο το 6,4% των γερμανικών εξαγωγών ! (βλ. εκθεση Deutsche Bank (2010-d))
Τα τελευταία 20 χρόνια η Γερμανία έχει στρατηγικά «προσανατολίσει» τις εξαγωγές της σε αγορές πέραν της ευρωζώνης ,οπότε και αποτελεί το ‘κόκκινο πανί’ της διότι εξάγει όλο και περισσότερο ενώ συμμετέχει όλο και λιγότερο στην ενδοκοινοτική κατανάλωση.Έτσι, καθώςδιαπλέκεται περισσότερο εμπορικά με τον υπόλοιπο κόσμο, έχει ανάγκη το ευρώ κυρίως διότι μέσα από αυτό επιτυγχάνει ανταγωνιστικά κέρδη έναντι άλλων νομισμάτων (κυρίως βεβαια αναδιαρθρώνοντας την εργασία της.)Το ίδιο ακριβώς σχέδιο προσπαθεί να υιοθετήσει για το σύνολο της ευρωζώνης: της σχεδόν βίαιης αναπροσαρμογής της εργασίας και άρα αναδιοργάνωσης της ανταγωνιστικότητας. Αν η Γερμανία σκεφτόταν απλώς πώς να «κλέψει τους γείτονές της»,οι δηλώσεις Μέρκελ για Έλληνες που κάνουν διακοπές και Γερμανούς που δουλεύουν μεχρι τα 70, δεν θα είχαν λογική !
Αλλά από τα πρόσφατα δεδομένα της Eurostat, δείχνει στην περίπτωση της Ελλάδας ένα μέγεθος που σκόπιμα αγνοούν πολλοί οικονομολόγοι: τη μονάδα μέτρησης της ανταγωνιστικότητας, την πραγματική αποτελεσματική συναλλαγματική ισοτιμία με βάση το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος (ULC-based real effective exchange rate REER-ULC). Υπολογισμένη για τις 36 χώρες που συναπαρτίζουν το δείγμα της Eurostat, υποχώρησε για την Ελλάδα κατά 0,6% το 2006 για να …..αυξηθεί κατά 1,3% το 2007, 1,5% το 2008 και 3,9% το 2009. Στο σύνολο της ευρωζώνης των 16 χώρων η ίδια μεταβλητή υποχώρησε κατά 0,4% το 2006 και στη συνέχεια αυξήθηκε κατά 1,6%, 3,4% και 4,7%.(βλ. μελετη Alpha Bank, 2010).Αυτό σημαίνει-οσο και αν φαίνεται εξωπραγματικό- ότι η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια βελτιώθηκε σε σχέση με το σύνολο των ευρωζώνης! Επιδεινώθηκε, όμως τόσο σε σχέση με τη Γερμανία όσο και σε σχέση με εξαγωγικές χώρες, τα εθνικά νομίσματα των οποίων υποτιμήθηκαν σε σχέση με το ευρώ. Η αλήθεια λοιπόν, είναι μεν ότι το πρόβλημα των ανισορροπιών της ευρωζώνης έχει σαν αιτία του την οργάνωση της ανταγωνιστικότητας – με τις χώρες της «περιφέρειας» υποτίθεται να εκμεταλλεύονται από τις ανταγωνιστικές χώρες του «κέντρου» και η ευρωζώνη να φαίνεται να έχει μετατραπεί σε μία επικράτεια εκμετάλλευσης των χωρών της «περιφέρειας» από την εργατική «ατμομηχανή» του «κέντρου» . Και όμως, πάλι οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους :από το 1996-2008 η Ελλάδα σημείωσε υψηλή πραγματική αύξηση του ΑΕΠ κατά 61,0%, η Ισπανία κατά 56,0% και η Ιρλανδία κατά 124,1% σε αντίθεση με τις περισσότερο αναπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες. Το αντίστοιχο ποσοστό για την Γερμανία ήταν 19,5%, για την Ιταλία 17,8% και για την Γαλλία 30,8% !
Δεν προσπαθούμε να αρνηθούμε το σωστό ζητούμενο : ότι πρέπει εμείς οι Νότιοι να δουλεύουμε περισσότερο, να παράγουμε και να γίνουμε ανταγωνιστικοί σε σχέση με τους Βόρειους και ειδικά τους Γερμανούς. Αλλά ας δούμε μια μεγάλη αλήθεια : το «κόστος» συμμετοχής στο ευρώ για τις δικές μας οικονομίες, αντισταθμίστηκε σε κάποιο βαθμό τόσο από τη διόγκωση της εγχώριας τραπεζικής μόχλευσης (εξαιτίας κυρίως της συμμετοχής στα χαμηλά επιτόκια της ΕΚΤ) όσο και από την εισροή κεφαλαίων .Τι σηματοδότησε αυτό πρακτικά ; Ότι σχεδόν το 20-25% του συνολικού δανεισμού της ελληνικής, της ισπανικής και της πορτογαλικής οικονομίας από ξένες τράπεζες προέρχεται μόνο από τις τράπεζες της Γερμανίας και ανέρχονται σχεδόν στο 20% του ΑΕΠ των χωρών αυτών. (βλ.http://www.bis.org/ statistics/bankstats.htm.
Αποτέλεσμα ;το συνολικό χρέος του ιδιωτικού τομέα στην Πορτογαλία έφτασε το 2008 στο 239% του ΑΕΠ(!) δηλαδή 29 μονάδες περισσότερο από ό,τι στη γειτονική Ισπανία και 116 μονάδες από την Ελλάδα (τα αντίστοιχα επίπεδα για Γαλλία και Γερμανία είναι 130% και 140%). Ας μην γελιόμαστε: βασική αιτία της εκτόξευσης του χρέους για τις χώρες της «περιφέρειας» ήταν η συμμετοχή τους στο νόμισμα του ευρώ και τα εξαιρετικά χαμηλά πραγματικά επιτόκια που προέκυψαν από τη συμμετοχή αυτή (σε συνδυασμό με τα πλεονάσματα στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές).
Ένα διογκωμένο και αλληλοσυνδεδεμένο τραπεζικό σύστημα, με ευνοημένους τους παίχτες της Γερμανίας και της Γαλλίας, το οποίο αποτελεί βασική παράμετρο στους επιμέρους πολιτικούς σχεδιασμούς των κρατών τους, οδηγεί σε μη ομοιόμορφες κατανομές ενδο-κοινοτικού δανεισμού ,που αφορούν και το κρατικό χρέος. Εδώ όμως βρίσκεται το σημείο-κλειδί : για την διαχείριση του ύψος του δημόσιου χρέους ή των ελλειμμάτων , επόπτης είναι το μεγάλο μάτι των αγορών, ο τρόπος «παρακολούθησής» του από τις χρηματαγορές. – ή εναλλακτικά, το πλαίσιο τιμολόγησης του «κινδύνου». Η τραπεζική αγορά στην ευρωζώνη απέτυχε να προσαρμοστεί μετά την κρίση στις ΗΠΑ από την κατάρρευση της Lehman, στην φάση της ανα-τιμολόγησης του κινδύνου, δηλαδή σε ένα νέο καθεστώς τιμολόγησης των χρηματοπιστωτικών τίτλων . Η πολιτική ηγεσία της ευρωζώνης, άφησε τις οικονομίες χωρίς μεσοπρόθεσμο ηγεμονικό σχέδιο σε παγκόσμιο επίπεδο και η στρατηγική του ευρώ βρέθηκε εκτεθειμένη στην κατάρρευση των διεθνών χρηματαγορών. Αυτός ακριβώς ο συνδυασμός , έκανε τις αρχικές φοβίες των σχεδιαστών του ευρώ , σχεδόν να βγούν σε κάποιο βαθμό αληθινές. Και όταν οι επενδυτές ομολόγων αναπροσάρμοσαν απότομα τις εκτιμήσεις τους αναφορικά με τα κρατικά χρέη (ανατιμολογώντας τις τιμές των ομολόγων σε ένα διεθνές περιβάλλον χρηματοπιστωτικής στενότητας) οι υπερχρεωμένες οικονομίες απέκτησαν ένα πρόβλημα το οποίο δεν φαινόταν σημαντικό στο πρόσφατο παρελθόν (η περίπτωση της Ελλάδας είναι το… πλέον χαρακτηριστικό παράδεγμα).
Στην πρώτη δεκαετία του ευρώ , με τις ανισορροπίες στα ισοζύγια των τρεχουσών συναλλαγών,ορισμένες χώρες εμφάνισαν πλεονάσματα ενώ άλλες απαρεγκλίτως παρουσίασαν ελλείμματα. Η αιτία όμως ανάμεσα σε αυτά τα δύο εμπειρικά «ευρήματα» μπορεί να μην είναι εκείνη που συχνά υποστηρίζεται με πρόχειρο τρόπο στις σχετικές συζητήσεις. Μπορεί, δηλαδή, το έλλειμμα στις τρέχουσες συναλλαγές να μην είναι απλά το άμεσο αποτέλεσμα ενός ανάλογου «ελλείμματος» στην ανταγωνιστικότητα. Αντίθετα, είναι πολύ πιθανό να είναι και τα δύο αποτελέσματα μιας άλλης βαθύτερης διπλής αιτίας: τόσο των σημαντικών διαφορών στα επίπεδα οικονομικής μεγέθυνσης σε κάθε χώρα ,όσο και του συγκεκριμένου τρόπου «συμβίωσης» στο εσωτερικό του ευρώ. Και όπως μας δείχνουν οι ροές πιστωτικών κεφαλαίων,για να κατανοήσουμε το πρόβλημα του ευρώ θα πρέπει να δούμε τις ανισορροπίες στο εσωτερικό της Ε.Ε κυρίως ως επίμονες ανισορροπίες στα ισοζύγια των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών.
Καθώς λοιπόν οι οικονομίες της «περιφέρειας», κυρίως η δική μας, βυθίζονται στην ύφεση και αναγκάζονται να λαμβάνουν συνέχεια μέτρα λιτότητας υπο την δαμόκλειο σπάθη των Μνημονίων δανεισμού και του ΔΝΤ, φαίνεται να επανέρχεται στο προσκήνιο ο φόβος του οικονομολόγου Fisher,από το 1933. Σύμφωνα με τον τελευταίο, όταν μία οικονομία βυθίζεται στην ύφεση χωρίς να υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής αντικυκλικής πολιτικής από το κράτος, τότε μπορεί η μείωση του χρέους (απο-μόχλευση) να μην είναι τόσο σημαντική όσο η μείωση των εισοδημάτων ιδιωτών και κράτους,(δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο την αποπληρωμή του. Το γεγονός αυτό θα οξύνει την ύφεση αντί να τη «θεραπεύσει» ,μεταφέροντας ακόμα περισσότερες πιέσεις στο τραπεζικό σύστημα, που δεν θα μπορεί να ξαναπιστώσει τις οικονομίες.
Η βασική αντίφαση της ευρωζώνης είναι ότι παρότι έχει σε σημαντικό βαθμό διαμορφωθεί μία κοινή τραπεζική αγορά, τα κρατικά χρέη παραμένουν εθνικά.Με αυτές τις συνθήκες ,οι ανίσχυρες παραγωγικά χώρες, όπως η Ελλάδα θα παλεύει με το φάντασμα της χρεοκοπίας για πολύ καιρό. Ακόμα και στο εσωτερικό των μηχανισμών «στήριξης» είναι αδύνατο να μετατραπούν τα σημαντικά πρωτογενή ελλείμματα σε πλεονάσματα και όλα αυτά εν μέσω ραγδαίας ύφεσης. Πάντως, σε μία πρόσφατη έκθεσή της, η Moody’s Investors Service( δεν παρέχει μόνο..υποβαθμίσεις!) υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι σε θέση να «αντέξουν» απώλειες στο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος που κατέχουν στις οικονομίες της Ελλάδας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ιρλανδίας (χωρίς να χρειαστεί να αντλήσουν επιπρόσθετα κεφάλαια
Μέρος Β’
Υπάρχει και συντηρείται, ένας μεγάλος μύθος: ότι στην ευρωζώνη, σχεδόν όλα τα κράτη γίνονται τροφή στα «λαίμαργα» σχέδια της ανταγωνιστικής Γερμανίας και ότι οι «σπάταλες» χώρες της «περιφέρειας» αντιστάθμισαν την χαμηλή καταναλωτική ζήτηση των Γερμανών. Οι ασυμμετρίες αυτές πρέπει να ερμηνευτούν διαφορετικά .Θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ενώ η αύξηση των γερμανικών εξαγωγών την περίοδο από το 1999 μέχρι το 2009 ήταν ραγδαία (της τάξης του 89%), η συνεισφορά στην αύξηση αυτή των χωρών της «περιφέρειας» (Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία) ήταν μόνο κατά 6,8%. Οι τέσσερες αυτές χώρες απορροφούσαν μόνο το 6,4% των γερμανικών εξαγωγών ! (βλ. εκθεση Deutsche Bank (2010-d))
Τα τελευταία 20 χρόνια η Γερμανία έχει στρατηγικά «προσανατολίσει» τις εξαγωγές της σε αγορές πέραν της ευρωζώνης ,οπότε και αποτελεί το ‘κόκκινο πανί’ της διότι εξάγει όλο και περισσότερο ενώ συμμετέχει όλο και λιγότερο στην ενδοκοινοτική κατανάλωση.Έτσι, καθώςδιαπλέκεται περισσότερο εμπορικά με τον υπόλοιπο κόσμο, έχει ανάγκη το ευρώ κυρίως διότι μέσα από αυτό επιτυγχάνει ανταγωνιστικά κέρδη έναντι άλλων νομισμάτων (κυρίως βεβαια αναδιαρθρώνοντας την εργασία της.)Το ίδιο ακριβώς σχέδιο προσπαθεί να υιοθετήσει για το σύνολο της ευρωζώνης: της σχεδόν βίαιης αναπροσαρμογής της εργασίας και άρα αναδιοργάνωσης της ανταγωνιστικότητας. Αν η Γερμανία σκεφτόταν απλώς πώς να «κλέψει τους γείτονές της»,οι δηλώσεις Μέρκελ για Έλληνες που κάνουν διακοπές και Γερμανούς που δουλεύουν μεχρι τα 70, δεν θα είχαν λογική !
Αλλά από τα πρόσφατα δεδομένα της Eurostat, δείχνει στην περίπτωση της Ελλάδας ένα μέγεθος που σκόπιμα αγνοούν πολλοί οικονομολόγοι: τη μονάδα μέτρησης της ανταγωνιστικότητας, την πραγματική αποτελεσματική συναλλαγματική ισοτιμία με βάση το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος (ULC-based real effective exchange rate REER-ULC). Υπολογισμένη για τις 36 χώρες που συναπαρτίζουν το δείγμα της Eurostat, υποχώρησε για την Ελλάδα κατά 0,6% το 2006 για να …..αυξηθεί κατά 1,3% το 2007, 1,5% το 2008 και 3,9% το 2009. Στο σύνολο της ευρωζώνης των 16 χώρων η ίδια μεταβλητή υποχώρησε κατά 0,4% το 2006 και στη συνέχεια αυξήθηκε κατά 1,6%, 3,4% και 4,7%.(βλ. μελετη Alpha Bank, 2010).Αυτό σημαίνει-οσο και αν φαίνεται εξωπραγματικό- ότι η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια βελτιώθηκε σε σχέση με το σύνολο των ευρωζώνης! Επιδεινώθηκε, όμως τόσο σε σχέση με τη Γερμανία όσο και σε σχέση με εξαγωγικές χώρες, τα εθνικά νομίσματα των οποίων υποτιμήθηκαν σε σχέση με το ευρώ. Η αλήθεια λοιπόν, είναι μεν ότι το πρόβλημα των ανισορροπιών της ευρωζώνης έχει σαν αιτία του την οργάνωση της ανταγωνιστικότητας – με τις χώρες της «περιφέρειας» υποτίθεται να εκμεταλλεύονται από τις ανταγωνιστικές χώρες του «κέντρου» και η ευρωζώνη να φαίνεται να έχει μετατραπεί σε μία επικράτεια εκμετάλλευσης των χωρών της «περιφέρειας» από την εργατική «ατμομηχανή» του «κέντρου» . Και όμως, πάλι οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους :από το 1996-2008 η Ελλάδα σημείωσε υψηλή πραγματική αύξηση του ΑΕΠ κατά 61,0%, η Ισπανία κατά 56,0% και η Ιρλανδία κατά 124,1% σε αντίθεση με τις περισσότερο αναπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες. Το αντίστοιχο ποσοστό για την Γερμανία ήταν 19,5%, για την Ιταλία 17,8% και για την Γαλλία 30,8% !
Δεν προσπαθούμε να αρνηθούμε το σωστό ζητούμενο : ότι πρέπει εμείς οι Νότιοι να δουλεύουμε περισσότερο, να παράγουμε και να γίνουμε ανταγωνιστικοί σε σχέση με τους Βόρειους και ειδικά τους Γερμανούς. Αλλά ας δούμε μια μεγάλη αλήθεια : το «κόστος» συμμετοχής στο ευρώ για τις δικές μας οικονομίες, αντισταθμίστηκε σε κάποιο βαθμό τόσο από τη διόγκωση της εγχώριας τραπεζικής μόχλευσης (εξαιτίας κυρίως της συμμετοχής στα χαμηλά επιτόκια της ΕΚΤ) όσο και από την εισροή κεφαλαίων .Τι σηματοδότησε αυτό πρακτικά ; Ότι σχεδόν το 20-25% του συνολικού δανεισμού της ελληνικής, της ισπανικής και της πορτογαλικής οικονομίας από ξένες τράπεζες προέρχεται μόνο από τις τράπεζες της Γερμανίας και ανέρχονται σχεδόν στο 20% του ΑΕΠ των χωρών αυτών. (βλ.http://www.bis.org/ statistics/bankstats.htm.
Αποτέλεσμα ;το συνολικό χρέος του ιδιωτικού τομέα στην Πορτογαλία έφτασε το 2008 στο 239% του ΑΕΠ(!) δηλαδή 29 μονάδες περισσότερο από ό,τι στη γειτονική Ισπανία και 116 μονάδες από την Ελλάδα (τα αντίστοιχα επίπεδα για Γαλλία και Γερμανία είναι 130% και 140%). Ας μην γελιόμαστε: βασική αιτία της εκτόξευσης του χρέους για τις χώρες της «περιφέρειας» ήταν η συμμετοχή τους στο νόμισμα του ευρώ και τα εξαιρετικά χαμηλά πραγματικά επιτόκια που προέκυψαν από τη συμμετοχή αυτή (σε συνδυασμό με τα πλεονάσματα στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές).
Ένα διογκωμένο και αλληλοσυνδεδεμένο τραπεζικό σύστημα, με ευνοημένους τους παίχτες της Γερμανίας και της Γαλλίας, το οποίο αποτελεί βασική παράμετρο στους επιμέρους πολιτικούς σχεδιασμούς των κρατών τους, οδηγεί σε μη ομοιόμορφες κατανομές ενδο-κοινοτικού δανεισμού ,που αφορούν και το κρατικό χρέος. Εδώ όμως βρίσκεται το σημείο-κλειδί : για την διαχείριση του ύψος του δημόσιου χρέους ή των ελλειμμάτων , επόπτης είναι το μεγάλο μάτι των αγορών, ο τρόπος «παρακολούθησής» του από τις χρηματαγορές. – ή εναλλακτικά, το πλαίσιο τιμολόγησης του «κινδύνου». Η τραπεζική αγορά στην ευρωζώνη απέτυχε να προσαρμοστεί μετά την κρίση στις ΗΠΑ από την κατάρρευση της Lehman, στην φάση της ανα-τιμολόγησης του κινδύνου, δηλαδή σε ένα νέο καθεστώς τιμολόγησης των χρηματοπιστωτικών τίτλων . Η πολιτική ηγεσία της ευρωζώνης, άφησε τις οικονομίες χωρίς μεσοπρόθεσμο ηγεμονικό σχέδιο σε παγκόσμιο επίπεδο και η στρατηγική του ευρώ βρέθηκε εκτεθειμένη στην κατάρρευση των διεθνών χρηματαγορών. Αυτός ακριβώς ο συνδυασμός , έκανε τις αρχικές φοβίες των σχεδιαστών του ευρώ , σχεδόν να βγούν σε κάποιο βαθμό αληθινές. Και όταν οι επενδυτές ομολόγων αναπροσάρμοσαν απότομα τις εκτιμήσεις τους αναφορικά με τα κρατικά χρέη (ανατιμολογώντας τις τιμές των ομολόγων σε ένα διεθνές περιβάλλον χρηματοπιστωτικής στενότητας) οι υπερχρεωμένες οικονομίες απέκτησαν ένα πρόβλημα το οποίο δεν φαινόταν σημαντικό στο πρόσφατο παρελθόν (η περίπτωση της Ελλάδας είναι το… πλέον χαρακτηριστικό παράδεγμα).
Στην πρώτη δεκαετία του ευρώ , με τις ανισορροπίες στα ισοζύγια των τρεχουσών συναλλαγών,ορισμένες χώρες εμφάνισαν πλεονάσματα ενώ άλλες απαρεγκλίτως παρουσίασαν ελλείμματα. Η αιτία όμως ανάμεσα σε αυτά τα δύο εμπειρικά «ευρήματα» μπορεί να μην είναι εκείνη που συχνά υποστηρίζεται με πρόχειρο τρόπο στις σχετικές συζητήσεις. Μπορεί, δηλαδή, το έλλειμμα στις τρέχουσες συναλλαγές να μην είναι απλά το άμεσο αποτέλεσμα ενός ανάλογου «ελλείμματος» στην ανταγωνιστικότητα. Αντίθετα, είναι πολύ πιθανό να είναι και τα δύο αποτελέσματα μιας άλλης βαθύτερης διπλής αιτίας: τόσο των σημαντικών διαφορών στα επίπεδα οικονομικής μεγέθυνσης σε κάθε χώρα ,όσο και του συγκεκριμένου τρόπου «συμβίωσης» στο εσωτερικό του ευρώ. Και όπως μας δείχνουν οι ροές πιστωτικών κεφαλαίων,για να κατανοήσουμε το πρόβλημα του ευρώ θα πρέπει να δούμε τις ανισορροπίες στο εσωτερικό της Ε.Ε κυρίως ως επίμονες ανισορροπίες στα ισοζύγια των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών.
Καθώς λοιπόν οι οικονομίες της «περιφέρειας», κυρίως η δική μας, βυθίζονται στην ύφεση και αναγκάζονται να λαμβάνουν συνέχεια μέτρα λιτότητας υπο την δαμόκλειο σπάθη των Μνημονίων δανεισμού και του ΔΝΤ, φαίνεται να επανέρχεται στο προσκήνιο ο φόβος του οικονομολόγου Fisher,από το 1933. Σύμφωνα με τον τελευταίο, όταν μία οικονομία βυθίζεται στην ύφεση χωρίς να υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής αντικυκλικής πολιτικής από το κράτος, τότε μπορεί η μείωση του χρέους (απο-μόχλευση) να μην είναι τόσο σημαντική όσο η μείωση των εισοδημάτων ιδιωτών και κράτους,(δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο την αποπληρωμή του. Το γεγονός αυτό θα οξύνει την ύφεση αντί να τη «θεραπεύσει» ,μεταφέροντας ακόμα περισσότερες πιέσεις στο τραπεζικό σύστημα, που δεν θα μπορεί να ξαναπιστώσει τις οικονομίες.
Η βασική αντίφαση της ευρωζώνης είναι ότι παρότι έχει σε σημαντικό βαθμό διαμορφωθεί μία κοινή τραπεζική αγορά, τα κρατικά χρέη παραμένουν εθνικά.Με αυτές τις συνθήκες ,οι ανίσχυρες παραγωγικά χώρες, όπως η Ελλάδα θα παλεύει με το φάντασμα της χρεοκοπίας για πολύ καιρό. Ακόμα και στο εσωτερικό των μηχανισμών «στήριξης» είναι αδύνατο να μετατραπούν τα σημαντικά πρωτογενή ελλείμματα σε πλεονάσματα και όλα αυτά εν μέσω ραγδαίας ύφεσης. Πάντως, σε μία πρόσφατη έκθεσή της, η Moody’s Investors Service( δεν παρέχει μόνο..υποβαθμίσεις!) υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι σε θέση να «αντέξουν» απώλειες στο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος που κατέχουν στις οικονομίες της Ελλάδας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ιρλανδίας (χωρίς να χρειαστεί να αντλήσουν επιπρόσθετα κεφάλαια
Τετάρτη, 18 Μαΐου 2011
Ηλίας Καραβόλιας-Η αθέατη πλευρά της κρίσης στην Ευρωζώνη
(Μέρος Α’)
Πολλά χρόνια τώρα διεξάγεται ένας αφανής παγκόσμιος “εμπορικός” πόλεμος που αφορά την κατάκτηση ή την “διατήρηση” αγορών· Αυτός ο πόλεμος διεξάγεται καθολικά και συντεταγμένα, όχι δηλαδή μεταξύ μόνο εταιρικών συμφερόντων, αλλά και μεταξύ κρατών και –σε πολλές περιπτώσει- κρατικών συμμαχίων. Τα κυριότερο όπλο που χρησιμοποιούν οι αντιμαχόμενοι ,έχουμε ξανατονίσει ότι είναι η ανταγωνιστική υποτίμηση των νομισμάτων.
Στο βαθμό που η κρατικοποίηση των χρεών (ξεκίνησε το 2008 απ’ τις ΗΠΑ και το 2009 υιοθετήθηκε και από την Μ.Βρεταννία) δεν θα μπορούσε παρά να βρεί αντανάκλαση στην ισοτιμία των αντίστοιχων νομισμάτων, το ευρώ βρέθηκε σε μία “τεχνικά” αλλά και γεωπολιτικά δύσκολη θέση. Kινδύνευε να ανατιμηθεί τόσο πολύ έναντι των διεθνών “εμπορικών” ανταγωνιστών του (δολάριο, γουάν, γιέν) ώστε να φρενάρει απελπιστικά τις ευρωπαϊκές εξαγωγές και άρα να οδηγήσει στην απώλεια υπολογίσιμων τμημάτων της παγκόσμιας αγοράς για τα ευρωπαικά οικονομικά συμφέροντα( κυρίως για βιομηχανίες και τράπεζες)
Aν το ευρώ στηριζόταν σε μια ενιαία “δημοσιοοικονομική” διοίκηση, με ένα και μόνο οικονομικό κέντρο αποφάσεων, τότε όλα τα χρέη των κρατών μελών της ευρωζώνης θα αθροίζονταν (λογιστικά και νομικά) σ’ ένα μονάχα “χρέος” ( (δημόσιο ευρωπαικό χρέος, ας το ονομάσουμε..). Θα υπήρχε ένας μονάχα προϋπολογισμός, ο ευρωπαϊκός. Aλλά θα υπήρχε και ένα ενιαίο φορολογικό σύστημα. Αυτά τα “ευρωπαϊκά” μεγέθη θα διαγκωνίζονταν στην παγκόσμια σκηνή της οικονομίας, με τα “αμερικανικά”, τα “ιαπωνικά” ή τα “κινέζικα” με όμοιους ενδεχομένους τρόπους και μηχανισμούς. H υποτίμηση ή ανατίμηση του ευρώ έναντι των ανταγωνιστικών του νομισμάτων και κατά συνεπεια οι ροές εμπορευμάτων από και προς την Ευρωζώνη, θα ήταν δουλειά της ΕΚΤ και μιας ενιαίας κεντρικής διοίκησης ( “ευρωπαϊκής ομοσπονδιακής κυβέρνησης”,πχ…) Όμως αυτά δεν γίνονται, δεν θα γίνουν,και όποιοι τα προσδοκούσαν κάποτε , θεωρούνται πλέον ουτοπιστές του φεντεραλισμού στην πολιτική και στην οικονομία….
Τι απέμενε λοιπόν ως εναλλακτική στρατηγική στους ευρωπαίους ρυθμιστές της κυκλοφορίας του ευρώ; Μα φυσικά να φανεί η δημοσιονομική αδυναμία κάποιων απέιθαρχων μελών, να προβάλλεται και να διογκώνεται το επιμέρους χρέος των ανίσχυρων μελών/κρατών και η σωτήρια επέμβαση , η δήθεν ομοσπονδιακή, να έχει και χαρακτήρα παγκόσμιας προσπάθειας( βλ. ΔΝΤ στον μηχανισμό στήριξης )
Aν για κάποιους δεν έγινε ακόμη κατανοητό, σχετικά με την ιδιαιτερότητα του ευρώ και της Ε.Ε. έτσι όπως αναδεικνύεται απ’ την παρούσα φάση της κρίσης, ας δούμε δύο παραμέτρους πολύ κρίσιμες. Πρώτο,να εξετάσουμε την στάση του ισχυρότερου κράτους μέσα στο ευρώ, του γερμανικού. Kαι δεύτερο, την στάση του πλέον αδύναμου κράτους εντός του ευρώ, δηλαδή την δική μας.
Ήδη απ’ το 2002, χρονιά ευρείας κυκλοφορίας του κοινού νομίσματος, ένα θέμα “συζήτησης” εντός και εκτός Γερμανίας ήταν τί θα κάνει το Bερολίνο στις ευρωπαϊκές σχέσεις του, σε περίπτωση συστημικής κρίσης.: Θα επιβάλλει το ηγεμονικό του μεγαλείο στην ευρώπη ο Γερμανικός βιομηχανικός/τραπεζικός κλάδος ή θα αποκοπεί ως προς πιθανά προβληματικά κράτη/μέλη, αφήνοντας το κοινό νόμισμα στην “τύχη” του; Aυτά εξεταζότανε σε γερμανικά ινστιτούτα πολύ πριν τεθεί ζήτημα ελληνικού χρέους ή/και παγκόσμιας πιστωτικής κρίσης.
Kατ’ αρχήν το “κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα” δεν ήταν γερμανική επιθυμία· ήταν γαλλική απαίτηση μετά την γερμανική ενοποίηση. Mε άλλα λόγια η καταγωγή του ευρώ είναι πολιτική (καλυτερα ταιριάζει ο όρος ‘’γεωπολιτική’’ )Φυσικά οι “αυστηροί όροι” για την συμμετοχή των κρατών στην ευρωζώνη έχουν μεγάλη δόση γερμανικής πειθαρχίας και επιβολής.
Οι Γερμανοί, και ειδικά η Μερκελ, ξέρουν ότι ήταν -και είναι- εξαιρετικά απίθανο τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη/μέλη να τους παρέδιδαν πλήρως τα κλειδιά των οικονομικών τους .Έτσι, ενώ η παρούσα φάση της κρίσης υποδεικνύει μια ομοσπονδιακή λύση , που είναι η πλήρης πολιτική ένωση και ομογενοποίηση των ευρωπαϊκών κρατών υπό την ηγεμονία τους, αυτή η “λύση” είναι τεχνικά αδύνατη και πρακτικά περιττή! Το δανεικό χρήμα υποστήριξης και διάσωσης, μέσω Μηχανισμού Στήριξης, από τους Γερμανούς προς τους απέιθαρχους Έλληνες, Πορτογάλους, Ιρλανδούς, κάνει το ευρώ-και τώρα και στο ορατό μέλλον - πιο βολικό για το Bερολίνο, απ’ ότι μια επιστροφή στο μάρκο.Απλά, τα πράγματα είναι πολύ τώρα για την Γερμανία που πρέπει να “συντηρεί” την αξία του ευρώ ,τοποθετώντας ένα ανώτατο όριο στις ισοτιμίες του με άλλα ανταγωνιστικά νομίσματα, κι αυτό να το κάνει, ενισχύοντας τα προβληματικά άλλα κράτη μέλη, τα οποία εν τω μεταξύ έχει δανείσει έμμεσα, χωρίς ωστόσο να “δένει” τα πολιτικά του ανταλλάγματα.
Το ερώτημα είναι πόσο μπορούν να αντέξουν οι Γερμανοί (προσοχή: οι ΄΄Γερμανοί΄΄ ,όχι μονο η Μέρκελ….) τέτοιου είδους στρατηγικές ισορροπίες σ’ αυτήν την ευαίσθητη εποχή, όπου διακυβεύεται η ανακατανομή του ευρωπαικού παραγόμενου πλούτου και τα μερίδια των αγορών για τράπεζες ,βιομηχανίες και πολυεθνικές. Kαι πόσο μπορεί να πληρώνει ο γερμανικός πλεονασματικός προυπολογισμός, τους ανίσχυρους εταίρους του ευρώ…
H δική μας κυβέρνηση έδειξε, απέναντι στον εντός Ε.Ε πιθανότερο “σωτήρα” των κρατικών οικονομικών της ,ένα είδος ψευδεπίγραφου πολιτικού κυνισμού, που δεν το συναντάει κανείς σε κράτη που πραγματικά πνίγονται απ’ τα χρέη ή δεν έχουν άλλες ισχυρές συμμαχίες(ΗΠΑ-Ρωσία). Εκτός και αν έχουν ,και εμείς δεν τις βλέπουμε…
Πολλά χρόνια τώρα διεξάγεται ένας αφανής παγκόσμιος “εμπορικός” πόλεμος που αφορά την κατάκτηση ή την “διατήρηση” αγορών· Αυτός ο πόλεμος διεξάγεται καθολικά και συντεταγμένα, όχι δηλαδή μεταξύ μόνο εταιρικών συμφερόντων, αλλά και μεταξύ κρατών και –σε πολλές περιπτώσει- κρατικών συμμαχίων. Τα κυριότερο όπλο που χρησιμοποιούν οι αντιμαχόμενοι ,έχουμε ξανατονίσει ότι είναι η ανταγωνιστική υποτίμηση των νομισμάτων.
Στο βαθμό που η κρατικοποίηση των χρεών (ξεκίνησε το 2008 απ’ τις ΗΠΑ και το 2009 υιοθετήθηκε και από την Μ.Βρεταννία) δεν θα μπορούσε παρά να βρεί αντανάκλαση στην ισοτιμία των αντίστοιχων νομισμάτων, το ευρώ βρέθηκε σε μία “τεχνικά” αλλά και γεωπολιτικά δύσκολη θέση. Kινδύνευε να ανατιμηθεί τόσο πολύ έναντι των διεθνών “εμπορικών” ανταγωνιστών του (δολάριο, γουάν, γιέν) ώστε να φρενάρει απελπιστικά τις ευρωπαϊκές εξαγωγές και άρα να οδηγήσει στην απώλεια υπολογίσιμων τμημάτων της παγκόσμιας αγοράς για τα ευρωπαικά οικονομικά συμφέροντα( κυρίως για βιομηχανίες και τράπεζες)
Aν το ευρώ στηριζόταν σε μια ενιαία “δημοσιοοικονομική” διοίκηση, με ένα και μόνο οικονομικό κέντρο αποφάσεων, τότε όλα τα χρέη των κρατών μελών της ευρωζώνης θα αθροίζονταν (λογιστικά και νομικά) σ’ ένα μονάχα “χρέος” ( (δημόσιο ευρωπαικό χρέος, ας το ονομάσουμε..). Θα υπήρχε ένας μονάχα προϋπολογισμός, ο ευρωπαϊκός. Aλλά θα υπήρχε και ένα ενιαίο φορολογικό σύστημα. Αυτά τα “ευρωπαϊκά” μεγέθη θα διαγκωνίζονταν στην παγκόσμια σκηνή της οικονομίας, με τα “αμερικανικά”, τα “ιαπωνικά” ή τα “κινέζικα” με όμοιους ενδεχομένους τρόπους και μηχανισμούς. H υποτίμηση ή ανατίμηση του ευρώ έναντι των ανταγωνιστικών του νομισμάτων και κατά συνεπεια οι ροές εμπορευμάτων από και προς την Ευρωζώνη, θα ήταν δουλειά της ΕΚΤ και μιας ενιαίας κεντρικής διοίκησης ( “ευρωπαϊκής ομοσπονδιακής κυβέρνησης”,πχ…) Όμως αυτά δεν γίνονται, δεν θα γίνουν,και όποιοι τα προσδοκούσαν κάποτε , θεωρούνται πλέον ουτοπιστές του φεντεραλισμού στην πολιτική και στην οικονομία….
Τι απέμενε λοιπόν ως εναλλακτική στρατηγική στους ευρωπαίους ρυθμιστές της κυκλοφορίας του ευρώ; Μα φυσικά να φανεί η δημοσιονομική αδυναμία κάποιων απέιθαρχων μελών, να προβάλλεται και να διογκώνεται το επιμέρους χρέος των ανίσχυρων μελών/κρατών και η σωτήρια επέμβαση , η δήθεν ομοσπονδιακή, να έχει και χαρακτήρα παγκόσμιας προσπάθειας( βλ. ΔΝΤ στον μηχανισμό στήριξης )
Aν για κάποιους δεν έγινε ακόμη κατανοητό, σχετικά με την ιδιαιτερότητα του ευρώ και της Ε.Ε. έτσι όπως αναδεικνύεται απ’ την παρούσα φάση της κρίσης, ας δούμε δύο παραμέτρους πολύ κρίσιμες. Πρώτο,να εξετάσουμε την στάση του ισχυρότερου κράτους μέσα στο ευρώ, του γερμανικού. Kαι δεύτερο, την στάση του πλέον αδύναμου κράτους εντός του ευρώ, δηλαδή την δική μας.
Ήδη απ’ το 2002, χρονιά ευρείας κυκλοφορίας του κοινού νομίσματος, ένα θέμα “συζήτησης” εντός και εκτός Γερμανίας ήταν τί θα κάνει το Bερολίνο στις ευρωπαϊκές σχέσεις του, σε περίπτωση συστημικής κρίσης.: Θα επιβάλλει το ηγεμονικό του μεγαλείο στην ευρώπη ο Γερμανικός βιομηχανικός/τραπεζικός κλάδος ή θα αποκοπεί ως προς πιθανά προβληματικά κράτη/μέλη, αφήνοντας το κοινό νόμισμα στην “τύχη” του; Aυτά εξεταζότανε σε γερμανικά ινστιτούτα πολύ πριν τεθεί ζήτημα ελληνικού χρέους ή/και παγκόσμιας πιστωτικής κρίσης.
Kατ’ αρχήν το “κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα” δεν ήταν γερμανική επιθυμία· ήταν γαλλική απαίτηση μετά την γερμανική ενοποίηση. Mε άλλα λόγια η καταγωγή του ευρώ είναι πολιτική (καλυτερα ταιριάζει ο όρος ‘’γεωπολιτική’’ )Φυσικά οι “αυστηροί όροι” για την συμμετοχή των κρατών στην ευρωζώνη έχουν μεγάλη δόση γερμανικής πειθαρχίας και επιβολής.
Οι Γερμανοί, και ειδικά η Μερκελ, ξέρουν ότι ήταν -και είναι- εξαιρετικά απίθανο τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη/μέλη να τους παρέδιδαν πλήρως τα κλειδιά των οικονομικών τους .Έτσι, ενώ η παρούσα φάση της κρίσης υποδεικνύει μια ομοσπονδιακή λύση , που είναι η πλήρης πολιτική ένωση και ομογενοποίηση των ευρωπαϊκών κρατών υπό την ηγεμονία τους, αυτή η “λύση” είναι τεχνικά αδύνατη και πρακτικά περιττή! Το δανεικό χρήμα υποστήριξης και διάσωσης, μέσω Μηχανισμού Στήριξης, από τους Γερμανούς προς τους απέιθαρχους Έλληνες, Πορτογάλους, Ιρλανδούς, κάνει το ευρώ-και τώρα και στο ορατό μέλλον - πιο βολικό για το Bερολίνο, απ’ ότι μια επιστροφή στο μάρκο.Απλά, τα πράγματα είναι πολύ τώρα για την Γερμανία που πρέπει να “συντηρεί” την αξία του ευρώ ,τοποθετώντας ένα ανώτατο όριο στις ισοτιμίες του με άλλα ανταγωνιστικά νομίσματα, κι αυτό να το κάνει, ενισχύοντας τα προβληματικά άλλα κράτη μέλη, τα οποία εν τω μεταξύ έχει δανείσει έμμεσα, χωρίς ωστόσο να “δένει” τα πολιτικά του ανταλλάγματα.
Το ερώτημα είναι πόσο μπορούν να αντέξουν οι Γερμανοί (προσοχή: οι ΄΄Γερμανοί΄΄ ,όχι μονο η Μέρκελ….) τέτοιου είδους στρατηγικές ισορροπίες σ’ αυτήν την ευαίσθητη εποχή, όπου διακυβεύεται η ανακατανομή του ευρωπαικού παραγόμενου πλούτου και τα μερίδια των αγορών για τράπεζες ,βιομηχανίες και πολυεθνικές. Kαι πόσο μπορεί να πληρώνει ο γερμανικός πλεονασματικός προυπολογισμός, τους ανίσχυρους εταίρους του ευρώ…
H δική μας κυβέρνηση έδειξε, απέναντι στον εντός Ε.Ε πιθανότερο “σωτήρα” των κρατικών οικονομικών της ,ένα είδος ψευδεπίγραφου πολιτικού κυνισμού, που δεν το συναντάει κανείς σε κράτη που πραγματικά πνίγονται απ’ τα χρέη ή δεν έχουν άλλες ισχυρές συμμαχίες(ΗΠΑ-Ρωσία). Εκτός και αν έχουν ,και εμείς δεν τις βλέπουμε…
Τρίτη, 10 Μαΐου 2011
To μεγάλο παιχνίδι με τα Ελληνικά Ομόλογα.
Ηλίας Καραβόλιας 10 /4/2011
Η κυβέρνηση εντελώς αμήχανα και ερασιτεχνικά, επιδίδεται σε ένα κυνήγι μαγισσών μηνύοντας πότε την Citigroup για το email προ εβδομάδων και τωρα το Spiegel για τα δημοσιεύματα περί επιστροφής στην δραχμή και αναδιάρθρωσης. Οι χειρισμοί είναι αστείοι έως αφελείς και φυσικά αποδεικνύουν την ασχετοσύνη των διαχειριστών του χρέους μας.
Ενώ το πρόγραμμα των αποκρατικοποιήσεων( ή της… αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας ) δεν προχωράει και οι Άραβες μεσσίες μετά τον Αστακό κουνάνε μαντήλι και στο Ελληνικό ,όπως πολλοί ανέμεναν άλλωστε, στην κυβέρνηση και ειδικά στο Οικονομικών , δεν κάνουν απολύτως τίποτα ώστε να αποτρέψουν το παιχνίδι που επί δύο μήνες φανερά παίζεται με τις ανοιχτές πωλήσεις ελληνικών ομολόγων ! Οσοι γνωρίζουν και παρακολουθούν ενίοτε την εν λόγω αγορά, δεν χρειάζονται πολλές αναλύσεις για να το καταλάβουν…
Μια από τις συνήθεις μεθόδους , με βάση τα στοιχεία του Bloomberg και του Reuters εδώ και 3 μήνες είναι η περίφημη «ανοιχτή πώληση» (short selling).Πρόκειται για την γνωστή τακτική να στοιχηματίζεις ενάντια σε ένα περιουσιακό στοιχείο με δανεικά χρήματα,χωρίς να το κατέχεις, με την προσδο¬κία να κερδίσεις όταν η αξία του αρχίζει να γίνεται καθοδική . Ένας επενδυτης μπορεί έτσι να «πουλήσει ανοιχτά» ,με το να δανειστεί το ελληνικό ομόλογο π.χ , στην τρέχουσα τιμή του, με την προσδοκία να το πουλήσει αρ¬γότερα σε χαμηλότερη τιμή και να καρπωθεί τη διαφορά. Το παράδειγμα είναι φανταστικό, αλλά όσους γνωρίζουν την ιδιότητα μας, κατανοούν ότι είναι ελαφρώς τροποποιημένο από την πραγματικότητα για ευνόητους λόγους…
Την 1η Φεβρουαρίου 2011 η προσδοκία του εν λόγω επενδυτή ηταν ότι τα ελληνι¬κά διετή ομόλογα θα έχουν καθοδική αξία τους αμέσως επόμενους 6μήνες. Τι έκανε λοιπόν ο εν λόγω θεσμικός ; Πήγε σε μια επενδυτική τράπεζα (να μην λέμε ονόματα…) και δανείστηκε για έξι μήνες, στην ονομαστική τους αξία, 100 εκατ. ευρώ από το διετές ομόλογο του 2013 της ελληνικής κυβέρνη¬σης, Εκείνη τη στιγμή πωλεί¬ται στη δευτερογενή αγορά στα 0,81 ευρώ. Για το δάνειο συμφωνεί να πληρώνει στην τράπεζα το αντίστοιχο επιτό¬κιο που προσδοκά να εισπράξει από το ομόλογο - αν το επιτόκιο είναι γύ¬ρω στα 6 % ετησίως, τότε για την περί¬οδο του δανείου αντιστοιχεί περίπου στο 3 % ή 3.000.000 ευρώ.
Επόμενη κίνηση ήταν να πουλήσει το ομόλογο στην αγορά για 0,81 ευρώ και έτσι πηρε 81 εκατ. ευρώ (0,81 ευρώ x 100 εκατ. ευρώ σε ονομαστική τιμή). Αν η πρόβλεψή του επαληθευτεί , στο κλεισιμο της θέσης του ( 30 Ιουλίου 2011 ) , ας υποθέσουμε ότι η ονομαστική τιμή του διετούς ομολόγου χάνει γύρω στο 30 % της ονομαστικής αξίας του. Τότε αναγκαστικά κλείνει θέση και αγοράζει ξανά το ομόλογο σε τι¬μή 0,69 ευρώ ,πληρώνει δηλαδή 69 εκατ. ευρώ. Επιστρέφει το ομόλογο που είχε δανειστεί από την τράπεζα και της καταβάλλει τον τόκο 3 εκατομμ. ευρώ.
Αν χαθήκατε, ακούστε απλά αυτό :το κέρδος του επειδή πόνταρε σωστά είναι (81εκατ. -69 εκατ) .= 12 εκατομ - 3 εκατομ. τόκους που πληρώνει . Δηλαδή πόνταρε σωστά και κέρδισς 9 εκατομμύρια ευρώ , σε έξι μήνες , δηλαδή 9 % στο αρχικό του κεφάλαιο (100 εκατομ.) χωρίς φυσικά να του μείνει στο χέρι το επισφαλές ελληνικό κρατικό ομόλογο….
Όπως μπορεί να καταλάβει ο καθένας, οι δανειστές αυτών των θεσμικών ( επενδυτικές τράπεζες ) είναι οι μόνες που δεν ….χάνουν διότι με αυτό τον τρόπο οι μεγάλες αυτές τρά¬πεζες, που κατέχουν τον κύριο όγκο των ελληνικών ομολόγων, μέσω αυτής της πρακτικής δανεισμού πετυχαίνουν να μην τους μένουν τα ομόλογα σαν…. σκελετοί στην ντουλάπα . Διότι εδώ είναι και το κομβικό σημείο της ωφέλιμης αυτής μεθόδου για τους συμμετέχοντες : πώς οι μεγάλοι κάτοχοι ομολόγων ,αντί να βλέπουν καθημερινά μειώσεις αξιών στα χαρτοφυλάκια τους ,από τα σκάρτα ελληνικά ομόλογα, βγάζουν προμήθειες γυρίζοντας αυτά τα ομόλογα στους περίφημους σορτάκηδες ( αυτοί που πωλούν ανοιχτά ποντάροντας προς τα κάτω). Τα στοιχεία από τις κινήσεις στους όγκους και στις τιμές των ομολόγων είναι δυστυχώς αδιάσειστα . Όποιος ενδιαφέρεται ας συγκρίνει ανοιχτές θέσεις φετινής περιόδου προθεσμιακών τιμών με τις αντίστοιχες διακυμάνσεις της περίφημης καμπύλης των αποδόσεων .Οι αριθμοί και τα γραφήματα : κάποιοι ρίχνουν τις τιμές διότι κλείνουν θέσεις! Φανταστείτε, όμως, ότι στην προ¬σπάθεια τους αυτή, μερικοί να έχουν τις απαραίτητες διασυνδέσεις με τους κρατικούς υπεύθυνους ώστε να εξασφα¬λίσουν δηλώσεις και κινήσεις που θα πυροδοτήσουν ένα σπιράλ καθόδου των τιμών για τους συγκεκριμένους τίτλους.....
Και επειδή πολλοί θα βιαστούν να φωνάξουν ότι στις αγορές όταν ένας κερδίζει κάποιος άλλος χάνει, δεν έχουμε παρά να αναρωτηθούμε μήπως αυτοί που αγοράζουν τα ομόλογα αυτών που σορτάρουν , είναι στην πλειοψηφία τους ο εξής ένας : ο περίφημος ΟΔΔΗΧ εξ ονόματος του περίφημου σωτήριου προγράμματος επαναγοράς, που άτυπα ξεκίνησε ! (βλ. δηλώσεις Π. Χριστοδούλου: Ο ΟΔΔΗΧ έχει επαναγοράσει 2,5 δισ. ελληνικά ομόλογα www.bankingnews.gr 27/04/11 - 18:50 )
Ενώ τρία χρόνια τώρα στις ΗΠΑ , ψάχνονται πώς θα στήσουν την περίφημη Bad Bank( αυτήν που θα συγκεντρώσει τα σκάρτα και τοξικά ομόλογα των υπολοίπων ) στην Ελλάδα βρήκαμε την λύση !
Μετατρέπουμε τον ΟΔΔΗΧ σε κρατική επενδυτική τράπεζα, με επίσημη άδεια από τη Βουλή για να κρατήσει ψηλά την σημαία στη χρηματαγορά ή και στην αγορά παραγώγων, αλλά και να αναθέτει κατά το δοκούν, χωρίς διαγωνισμό, συμβουλευτικές συμβάσεις σε τράπεζες !
Πιστεύουν άραγε στην κυβέρνηση και στο υπουργείο Οικονομικών ότι ο ΟΔΔΗΧ έχει τη δύναμη πχ. να στηρίξει με αγορές την τιμή ενός ομολόγου που δέχεται επίθεση, αντιμετωπίζοντας διαχειριστές με πολύ μεγαλύτερη ρευστότητα και διεισδυτικότητα στις αγορές;
Άραγε τι θα συμβεί σε περίπτωση που ο ΟΔΔΗΧ αγοράσει ένα ομόλογο για να στηρίξει την τιμή του, αλλά η τιμή του κατρακυλήσει λόγω μιας επίθεσης από μαζικές ανοιχτές πωλήσεις;
Oι ικανότητες του διοικητή του ΟΔΔΗΧ( κος Π. Χριστοδούλου) σαφώς και δεν αμφισβητούνται ,ειδικά όταν πρόκειται για πρώην στέλεχος της Goldman Sachs...
''Δομημένες’ επινοήσεις ,αδιαφανή κριτήρια επιλογής του αντισυμβαλλόμενου κάθε φορά και φυσικά κίνδυνος ζημίας, που ως συνήθως πληρώνεται από τον Έλληνα φορολογούμενο: αυτά εξετάζονται και ελέγχονται….
Η κυβέρνηση εντελώς αμήχανα και ερασιτεχνικά, επιδίδεται σε ένα κυνήγι μαγισσών μηνύοντας πότε την Citigroup για το email προ εβδομάδων και τωρα το Spiegel για τα δημοσιεύματα περί επιστροφής στην δραχμή και αναδιάρθρωσης. Οι χειρισμοί είναι αστείοι έως αφελείς και φυσικά αποδεικνύουν την ασχετοσύνη των διαχειριστών του χρέους μας.
Ενώ το πρόγραμμα των αποκρατικοποιήσεων( ή της… αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας ) δεν προχωράει και οι Άραβες μεσσίες μετά τον Αστακό κουνάνε μαντήλι και στο Ελληνικό ,όπως πολλοί ανέμεναν άλλωστε, στην κυβέρνηση και ειδικά στο Οικονομικών , δεν κάνουν απολύτως τίποτα ώστε να αποτρέψουν το παιχνίδι που επί δύο μήνες φανερά παίζεται με τις ανοιχτές πωλήσεις ελληνικών ομολόγων ! Οσοι γνωρίζουν και παρακολουθούν ενίοτε την εν λόγω αγορά, δεν χρειάζονται πολλές αναλύσεις για να το καταλάβουν…
Μια από τις συνήθεις μεθόδους , με βάση τα στοιχεία του Bloomberg και του Reuters εδώ και 3 μήνες είναι η περίφημη «ανοιχτή πώληση» (short selling).Πρόκειται για την γνωστή τακτική να στοιχηματίζεις ενάντια σε ένα περιουσιακό στοιχείο με δανεικά χρήματα,χωρίς να το κατέχεις, με την προσδο¬κία να κερδίσεις όταν η αξία του αρχίζει να γίνεται καθοδική . Ένας επενδυτης μπορεί έτσι να «πουλήσει ανοιχτά» ,με το να δανειστεί το ελληνικό ομόλογο π.χ , στην τρέχουσα τιμή του, με την προσδοκία να το πουλήσει αρ¬γότερα σε χαμηλότερη τιμή και να καρπωθεί τη διαφορά. Το παράδειγμα είναι φανταστικό, αλλά όσους γνωρίζουν την ιδιότητα μας, κατανοούν ότι είναι ελαφρώς τροποποιημένο από την πραγματικότητα για ευνόητους λόγους…
Την 1η Φεβρουαρίου 2011 η προσδοκία του εν λόγω επενδυτή ηταν ότι τα ελληνι¬κά διετή ομόλογα θα έχουν καθοδική αξία τους αμέσως επόμενους 6μήνες. Τι έκανε λοιπόν ο εν λόγω θεσμικός ; Πήγε σε μια επενδυτική τράπεζα (να μην λέμε ονόματα…) και δανείστηκε για έξι μήνες, στην ονομαστική τους αξία, 100 εκατ. ευρώ από το διετές ομόλογο του 2013 της ελληνικής κυβέρνη¬σης, Εκείνη τη στιγμή πωλεί¬ται στη δευτερογενή αγορά στα 0,81 ευρώ. Για το δάνειο συμφωνεί να πληρώνει στην τράπεζα το αντίστοιχο επιτό¬κιο που προσδοκά να εισπράξει από το ομόλογο - αν το επιτόκιο είναι γύ¬ρω στα 6 % ετησίως, τότε για την περί¬οδο του δανείου αντιστοιχεί περίπου στο 3 % ή 3.000.000 ευρώ.
Επόμενη κίνηση ήταν να πουλήσει το ομόλογο στην αγορά για 0,81 ευρώ και έτσι πηρε 81 εκατ. ευρώ (0,81 ευρώ x 100 εκατ. ευρώ σε ονομαστική τιμή). Αν η πρόβλεψή του επαληθευτεί , στο κλεισιμο της θέσης του ( 30 Ιουλίου 2011 ) , ας υποθέσουμε ότι η ονομαστική τιμή του διετούς ομολόγου χάνει γύρω στο 30 % της ονομαστικής αξίας του. Τότε αναγκαστικά κλείνει θέση και αγοράζει ξανά το ομόλογο σε τι¬μή 0,69 ευρώ ,πληρώνει δηλαδή 69 εκατ. ευρώ. Επιστρέφει το ομόλογο που είχε δανειστεί από την τράπεζα και της καταβάλλει τον τόκο 3 εκατομμ. ευρώ.
Αν χαθήκατε, ακούστε απλά αυτό :το κέρδος του επειδή πόνταρε σωστά είναι (81εκατ. -69 εκατ) .= 12 εκατομ - 3 εκατομ. τόκους που πληρώνει . Δηλαδή πόνταρε σωστά και κέρδισς 9 εκατομμύρια ευρώ , σε έξι μήνες , δηλαδή 9 % στο αρχικό του κεφάλαιο (100 εκατομ.) χωρίς φυσικά να του μείνει στο χέρι το επισφαλές ελληνικό κρατικό ομόλογο….
Όπως μπορεί να καταλάβει ο καθένας, οι δανειστές αυτών των θεσμικών ( επενδυτικές τράπεζες ) είναι οι μόνες που δεν ….χάνουν διότι με αυτό τον τρόπο οι μεγάλες αυτές τρά¬πεζες, που κατέχουν τον κύριο όγκο των ελληνικών ομολόγων, μέσω αυτής της πρακτικής δανεισμού πετυχαίνουν να μην τους μένουν τα ομόλογα σαν…. σκελετοί στην ντουλάπα . Διότι εδώ είναι και το κομβικό σημείο της ωφέλιμης αυτής μεθόδου για τους συμμετέχοντες : πώς οι μεγάλοι κάτοχοι ομολόγων ,αντί να βλέπουν καθημερινά μειώσεις αξιών στα χαρτοφυλάκια τους ,από τα σκάρτα ελληνικά ομόλογα, βγάζουν προμήθειες γυρίζοντας αυτά τα ομόλογα στους περίφημους σορτάκηδες ( αυτοί που πωλούν ανοιχτά ποντάροντας προς τα κάτω). Τα στοιχεία από τις κινήσεις στους όγκους και στις τιμές των ομολόγων είναι δυστυχώς αδιάσειστα . Όποιος ενδιαφέρεται ας συγκρίνει ανοιχτές θέσεις φετινής περιόδου προθεσμιακών τιμών με τις αντίστοιχες διακυμάνσεις της περίφημης καμπύλης των αποδόσεων .Οι αριθμοί και τα γραφήματα : κάποιοι ρίχνουν τις τιμές διότι κλείνουν θέσεις! Φανταστείτε, όμως, ότι στην προ¬σπάθεια τους αυτή, μερικοί να έχουν τις απαραίτητες διασυνδέσεις με τους κρατικούς υπεύθυνους ώστε να εξασφα¬λίσουν δηλώσεις και κινήσεις που θα πυροδοτήσουν ένα σπιράλ καθόδου των τιμών για τους συγκεκριμένους τίτλους.....
Και επειδή πολλοί θα βιαστούν να φωνάξουν ότι στις αγορές όταν ένας κερδίζει κάποιος άλλος χάνει, δεν έχουμε παρά να αναρωτηθούμε μήπως αυτοί που αγοράζουν τα ομόλογα αυτών που σορτάρουν , είναι στην πλειοψηφία τους ο εξής ένας : ο περίφημος ΟΔΔΗΧ εξ ονόματος του περίφημου σωτήριου προγράμματος επαναγοράς, που άτυπα ξεκίνησε ! (βλ. δηλώσεις Π. Χριστοδούλου: Ο ΟΔΔΗΧ έχει επαναγοράσει 2,5 δισ. ελληνικά ομόλογα www.bankingnews.gr 27/04/11 - 18:50 )
Ενώ τρία χρόνια τώρα στις ΗΠΑ , ψάχνονται πώς θα στήσουν την περίφημη Bad Bank( αυτήν που θα συγκεντρώσει τα σκάρτα και τοξικά ομόλογα των υπολοίπων ) στην Ελλάδα βρήκαμε την λύση !
Μετατρέπουμε τον ΟΔΔΗΧ σε κρατική επενδυτική τράπεζα, με επίσημη άδεια από τη Βουλή για να κρατήσει ψηλά την σημαία στη χρηματαγορά ή και στην αγορά παραγώγων, αλλά και να αναθέτει κατά το δοκούν, χωρίς διαγωνισμό, συμβουλευτικές συμβάσεις σε τράπεζες !
Πιστεύουν άραγε στην κυβέρνηση και στο υπουργείο Οικονομικών ότι ο ΟΔΔΗΧ έχει τη δύναμη πχ. να στηρίξει με αγορές την τιμή ενός ομολόγου που δέχεται επίθεση, αντιμετωπίζοντας διαχειριστές με πολύ μεγαλύτερη ρευστότητα και διεισδυτικότητα στις αγορές;
Άραγε τι θα συμβεί σε περίπτωση που ο ΟΔΔΗΧ αγοράσει ένα ομόλογο για να στηρίξει την τιμή του, αλλά η τιμή του κατρακυλήσει λόγω μιας επίθεσης από μαζικές ανοιχτές πωλήσεις;
Oι ικανότητες του διοικητή του ΟΔΔΗΧ( κος Π. Χριστοδούλου) σαφώς και δεν αμφισβητούνται ,ειδικά όταν πρόκειται για πρώην στέλεχος της Goldman Sachs...
''Δομημένες’ επινοήσεις ,αδιαφανή κριτήρια επιλογής του αντισυμβαλλόμενου κάθε φορά και φυσικά κίνδυνος ζημίας, που ως συνήθως πληρώνεται από τον Έλληνα φορολογούμενο: αυτά εξετάζονται και ελέγχονται….
Πέμπτη, 14 Απριλίου 2011
Μια άλλη εκδοχή της Κρίσης…
14/3/2011
Ηλίας Καραβόλιας
Το σύμπτωμα της καταρρέουσας οικονομίας ,δεν είναι τίποτα άλλο,παρά το σύμπτωμα της νευρωτικής συλλογικής μας ταυτότητας.
Η ελληνική οικονομία, δεν πέρασε ποτέ απο το βρεφικό σταδιο του… Καθρέφτη, ωστε να τρομάξει μπροστα στον μεγάλο Άλλο (Παγκοσμιοποίηση) όπως μας διδάσκει η Κοινωνική Ψυχολογία ( όσοι διαβάζουν αναγκαστικά αυτές τις εποχές Freud-Lacan, καταλαβαίνουν)
Ας το ομολογήσουμε :δεν έχει η νεοελληνική ιδιοσυγκρασία καμία σχέση με την κοινή προσπάθεια αλλά μόνο με την εξατομικευμένη-οχι ατομική-επιχειρηματικότητα Αλλά ‘ελεύθερη αγορά’ δεν είναι αυτό το νοσηρό φαινόμενο της μανιακής ιδρυσης επιχειρήσεων απο όλους για όλα
Η ελληνική οικονομία δεν είναι ο μεγάλος ασθενής: είναι το φυσιολογικό σύμπτωμα της νευρωτικής νεοελληνικής κοινωνίας. Η υψηλή διαφθορά, η χαμηλή ανταγωνιστικότητα ,το ΑΕΠ, η ανάπτυξη, αποτελούν τα τελευταία ζητουμενα στο μυαλό όλων.Η χώρα δεν είναι αυτό που μας δείχνουν τα ΜΜΕ: η Ελλάδα , πάσχει απο νεύρωση επιτυχίας και σχεδόν όλοι, ζουν για να συμμετέχουν στο σύμπτωμα!
Στις 8 κάθε βράδυ, θα ξανακαθήσουμε κάπως ψευδαισθητικά πάλι, στο ντιβάνι της μεταβίβασης : οι ισχυροι νευρωτικοί της εξουσίας θα μας φλομώσουν με τα συμπτώματα της μαζικής προσπάθειας...
Μεταξύ μας τώρα : η χώρα δεν είναι ''θησαυρός'' για ξένα συμφέροντα και γι αυτό δεν θα απαξιωθεί ( ωστε να την κατέχουν φθηνά.) Ούτε είμαστε τόσο πολύ στοχοποιημένοι σαν λαος απο διεθνή γεωπολιτικά συμφέροντα ( ανθελληνισμό στην ....φαντασία μας έχουμε! ) Ουδείς ασχολειται σοβαρά μαζί μας. Γι αυτο και δεν θα μας βουλιάξουν στον πάτο αλλά θα μας αφησουν στη τυχη μας.Μπηκαμε με ακομψο τρόπο στον καπιταλισμό( σοβιετικές λογικές και .....αριστεροπλουτισμός ηταν τα κυρίαρχα που καλιέργησε ο Ανδρέας Παπανδρεόυ ) και οι συνέπειες της εφαρμογής κλειστο- φιλελεύθερου μοντέλου οικονομίας, φαίνονται σήμερα .
Και αν τύχει και μας ξανα-υποτιμήσουν, ξέρουμε όλοι τι θα πούμε: ότι η διεθνής των κερδοσκόπων έδρασε και πάλι ωστε να μειωθεί η φερεγγυότητα του ελληνικού δημοσίου και να πέσει κατηγορία ο δείκτης βιωσιμότητας του εθνικού μας προιόντος ! (αυτό παράγουμε:δημόσιο χρέος)!
Είναι όμως αλήθεια ότι στην καρδιά του αδυσώπητου trading oμολόγων/χρέους, εμφανίζεται πάντα και μια απόφαση των ''δικαστών'' του αγορών, που για δεκαετίες έθρεφαν δικτατορίες σε φτωχές κοινωνίες και πλέον τώρα θρέφουν με κέρδη και ...ποντάκια στα spreads ,τους κατόχους και τους dealers της νέας μεγάλης μπίζνας: των δημοσίων χρεών .
Εμείς όμως, ζούμε εδώ και 1,5 χρόνο - ίσως και παραπάνω- σε μια κατάσταση όπου απειλείται με πτώχευση μια χώρα χωρίς ωράριο , της μποτιλιαρισμένης μόνιμα παραλιακής οδού σε κάθε μικρή Αθήνα που φτιάχτηκε μεταπολιτευτικά, κα των γεμάτων καφέ και των ξενυχτάδικων…
Τι τους λέμε όλους που θέλουν να μας βάλουν σε καλούπι ;
΄΄Δεν πτοούμαστε κύριοι! Πτωχεύστε μας! Κανείς στον κόσμο σαν εμάς δεν ξέρει οτι η ...φτώχεια θέλει καλοπέραση!
Εμείς, ακόμη και αν μάς στείλετε σε ΒΒΒ-- και κάτω απο το μηδέν δηλαδή- πάλι πρώτο τραπέζι θα καθήσουμε, σχεδόν όλοι!
Αν τα ταμεία του κράτους κηρύξουν στάση πληρωμών, το δικό μας το πορτοφόλι θα τα βγάλει πέρα, αξιότιμοι κύριοι ελεγκτές!
Δεν μας πιανει το auditing (έλεγχος ) που κάνετε κύριοι της τρόικα , ούτε και η κοστολόγησης σας στην ακίνητη περιουσία ,μας φοβίζει!
Ξορκίζουμε τον θάνατο με δικό μας benchmarking, με δικό μας Ατομικό Χρεός, άσχετο απο το δημοσιονομικό των ανίκανων πολιτικών μας!
Θα ζήσουμε υποβαθμισμένοι, αλλά πάντα θα διασκεδάζουμε αγαπητοί κύριοι της Fitch , της Μοody’s ,της S&P! To ξένο και δανεικό χρήμα δεν μας ενδιαφέρει! Ζούμε αλληλοεξαπατώμενοι, είμαστε η κοινωνία της σιωπηρής συνωμοσίας, που δανειζόμαστε απο το δικό μας μέλλον, οχι το δικό σας!
Την δική μας λογική δεν θα την υποβαθμίσετε ποτέ!΄΄
( γιατί το απέραντο φρενοκομείο μας ,δεν πεθαίνει ποτέ... )
Ηλίας Καραβόλιας
Το σύμπτωμα της καταρρέουσας οικονομίας ,δεν είναι τίποτα άλλο,παρά το σύμπτωμα της νευρωτικής συλλογικής μας ταυτότητας.
Η ελληνική οικονομία, δεν πέρασε ποτέ απο το βρεφικό σταδιο του… Καθρέφτη, ωστε να τρομάξει μπροστα στον μεγάλο Άλλο (Παγκοσμιοποίηση) όπως μας διδάσκει η Κοινωνική Ψυχολογία ( όσοι διαβάζουν αναγκαστικά αυτές τις εποχές Freud-Lacan, καταλαβαίνουν)
Ας το ομολογήσουμε :δεν έχει η νεοελληνική ιδιοσυγκρασία καμία σχέση με την κοινή προσπάθεια αλλά μόνο με την εξατομικευμένη-οχι ατομική-επιχειρηματικότητα Αλλά ‘ελεύθερη αγορά’ δεν είναι αυτό το νοσηρό φαινόμενο της μανιακής ιδρυσης επιχειρήσεων απο όλους για όλα
Η ελληνική οικονομία δεν είναι ο μεγάλος ασθενής: είναι το φυσιολογικό σύμπτωμα της νευρωτικής νεοελληνικής κοινωνίας. Η υψηλή διαφθορά, η χαμηλή ανταγωνιστικότητα ,το ΑΕΠ, η ανάπτυξη, αποτελούν τα τελευταία ζητουμενα στο μυαλό όλων.Η χώρα δεν είναι αυτό που μας δείχνουν τα ΜΜΕ: η Ελλάδα , πάσχει απο νεύρωση επιτυχίας και σχεδόν όλοι, ζουν για να συμμετέχουν στο σύμπτωμα!
Στις 8 κάθε βράδυ, θα ξανακαθήσουμε κάπως ψευδαισθητικά πάλι, στο ντιβάνι της μεταβίβασης : οι ισχυροι νευρωτικοί της εξουσίας θα μας φλομώσουν με τα συμπτώματα της μαζικής προσπάθειας...
Μεταξύ μας τώρα : η χώρα δεν είναι ''θησαυρός'' για ξένα συμφέροντα και γι αυτό δεν θα απαξιωθεί ( ωστε να την κατέχουν φθηνά.) Ούτε είμαστε τόσο πολύ στοχοποιημένοι σαν λαος απο διεθνή γεωπολιτικά συμφέροντα ( ανθελληνισμό στην ....φαντασία μας έχουμε! ) Ουδείς ασχολειται σοβαρά μαζί μας. Γι αυτο και δεν θα μας βουλιάξουν στον πάτο αλλά θα μας αφησουν στη τυχη μας.Μπηκαμε με ακομψο τρόπο στον καπιταλισμό( σοβιετικές λογικές και .....αριστεροπλουτισμός ηταν τα κυρίαρχα που καλιέργησε ο Ανδρέας Παπανδρεόυ ) και οι συνέπειες της εφαρμογής κλειστο- φιλελεύθερου μοντέλου οικονομίας, φαίνονται σήμερα .
Και αν τύχει και μας ξανα-υποτιμήσουν, ξέρουμε όλοι τι θα πούμε: ότι η διεθνής των κερδοσκόπων έδρασε και πάλι ωστε να μειωθεί η φερεγγυότητα του ελληνικού δημοσίου και να πέσει κατηγορία ο δείκτης βιωσιμότητας του εθνικού μας προιόντος ! (αυτό παράγουμε:δημόσιο χρέος)!
Είναι όμως αλήθεια ότι στην καρδιά του αδυσώπητου trading oμολόγων/χρέους, εμφανίζεται πάντα και μια απόφαση των ''δικαστών'' του αγορών, που για δεκαετίες έθρεφαν δικτατορίες σε φτωχές κοινωνίες και πλέον τώρα θρέφουν με κέρδη και ...ποντάκια στα spreads ,τους κατόχους και τους dealers της νέας μεγάλης μπίζνας: των δημοσίων χρεών .
Εμείς όμως, ζούμε εδώ και 1,5 χρόνο - ίσως και παραπάνω- σε μια κατάσταση όπου απειλείται με πτώχευση μια χώρα χωρίς ωράριο , της μποτιλιαρισμένης μόνιμα παραλιακής οδού σε κάθε μικρή Αθήνα που φτιάχτηκε μεταπολιτευτικά, κα των γεμάτων καφέ και των ξενυχτάδικων…
Τι τους λέμε όλους που θέλουν να μας βάλουν σε καλούπι ;
΄΄Δεν πτοούμαστε κύριοι! Πτωχεύστε μας! Κανείς στον κόσμο σαν εμάς δεν ξέρει οτι η ...φτώχεια θέλει καλοπέραση!
Εμείς, ακόμη και αν μάς στείλετε σε ΒΒΒ-- και κάτω απο το μηδέν δηλαδή- πάλι πρώτο τραπέζι θα καθήσουμε, σχεδόν όλοι!
Αν τα ταμεία του κράτους κηρύξουν στάση πληρωμών, το δικό μας το πορτοφόλι θα τα βγάλει πέρα, αξιότιμοι κύριοι ελεγκτές!
Δεν μας πιανει το auditing (έλεγχος ) που κάνετε κύριοι της τρόικα , ούτε και η κοστολόγησης σας στην ακίνητη περιουσία ,μας φοβίζει!
Ξορκίζουμε τον θάνατο με δικό μας benchmarking, με δικό μας Ατομικό Χρεός, άσχετο απο το δημοσιονομικό των ανίκανων πολιτικών μας!
Θα ζήσουμε υποβαθμισμένοι, αλλά πάντα θα διασκεδάζουμε αγαπητοί κύριοι της Fitch , της Μοody’s ,της S&P! To ξένο και δανεικό χρήμα δεν μας ενδιαφέρει! Ζούμε αλληλοεξαπατώμενοι, είμαστε η κοινωνία της σιωπηρής συνωμοσίας, που δανειζόμαστε απο το δικό μας μέλλον, οχι το δικό σας!
Την δική μας λογική δεν θα την υποβαθμίσετε ποτέ!΄΄
( γιατί το απέραντο φρενοκομείο μας ,δεν πεθαίνει ποτέ... )
Δευτέρα, 4 Απριλίου 2011
Οι ' Αγορές ' έχουν όνομα και διεύθυνση ...
Ηλίας Καραβόλιας
Είναι αλήθεια πως το ʽκούρεμαʼ του χρέους γίνεται πλέον πολιτικά και οικονομικά αποδεκτό ως πιθανότητα από την Ε.Ε. με τον Μόνιμο Μηχανισμό Στήριξης που ετοιμάζεται να λειτουργήσει από το 2013. Αλλά κρύβεται απο όλους μια μεγάλη αλήθεια:ως κίνδυνος για τους ιδιώτες επενδυτές θα ισχύει μόνον για τις νέες εκδόσεις κρατικών ομολόγων, στην πρωτογενή αγορά των οποίων θα μπορεί να συμμετέχει και ο Μηχανισμός.
Να διευκρινιστεί κατ αρχήν οτι άλλο ο μόνιμος μηχανισμός σταθερότητας (European Stability Mechanism) απο τον σημερινό προσωρινό (European Financial Stability Mechanism) και άλλο ο μή θεσμικός αλλά πολύ ουσιαστικός μηχανισμός δημοσιονομικής επιτήρησης, που θα πετύχει την αποφυγή δημιουργίας δημοσιονομικών ελλειμμάτων στο μέλλον και θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο.
Η Ε.Ε είναι αληθεια οτι ναι μεν δηλωνει παρούσα αλλα με έναν μηχανισμό διαμεσολάβησης ανάμεσα στις χρεωμένες χώρες (που δεν μπορούν να δανειστούν από τις αγορές) και τις ίδιες τις αγορές ! (θα δανείζεται από τις αγορές όσα χρήματα χρειάζεται με όρους πιστοληπτικής αξιοπιστίας ΑΑΑ (λόγω των εγγυήσεων) και στη συνέχεια θα δανείζει τις χώρες με λίγο υψηλότερο επιτόκιο.
Πραγματικό χρήμα θα συνεισφέρουν οι 27 χώρες - μέλη μόλις 80 δισ. - και αυτά σταδιακά, εντός πενταετίας. Τα 620 δισ. θα είναι εγγυήσεις ! Ας μην ονειρευόμαστε ρευστότητα λοιπόν ,αντιθέτως να προετοιμαζόμαστε για πρόωρη εξάλειψη της επιτυχίας εξοικονόμησης 6 δις για την Ελλάδα, απο μείωση του επιτοκίου, καθώς αυτή θα υπερκαλυφθεί από την αύξηση του βασικού επιτοκίου της ΕΚΤ και των επιτοκίων της αγοράς που φέρνει η νέα διεθνής κρίση ρευστότητας και αφερεγγυότητας.
Οπως δείχνει τελευταία μελέτη των Reinhart & Rogoff (“A decade of debt”, April 2011), έχουμε εισέλθει σε μια δεκαετία όπου το ύψος των χρεών -δημοσίων και ιδιωτικών- παγκοσμίως ξεπερνά κάθε άλλη ιστορική περίοδο και δεν επιτρέπει καμία αισιοδοξία για επιστροφή σε ταχείς ρυθμούς ανάπτυξης, ικανούς να δικαιολογήσουν μαζικές επενδύσεις και ομαλή αποπληρωμή και μείωση των χρεών.
Κάποιοι επιμένουν να μην κατανοούν το πόσο έντονα άλλαξε ο κόσμος τις τελευταίες εδομάδες με την γεωπολιτική κρίση που ξεκινά από τη Β. Αφρική και φθάνει στην Ιαπωνία ( ακόμα και οι αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. 24-25 Μαρτίου,θα βρίσκονται -για άλλη μία φορά- πίσω από τις εξελίξεις. Κάτι που έγινε πλέον κανόνας τον οποίο αντιλαμβάνονται οι αγορές και αντιδρούν αναλόγως αυξάνοντας επιτόκια και σπρεντ για τις προβληματικές οικονομίες..)
Αλλού όμως είναι το μεγάλο πρόβλημα στην παγκόσμια ισορροπία του ατέρμονου χρεόυς: οι αραβικές χώρες του Κόλπου και η Ιαπωνία καλύπτουν αγοραστικά το 25% των 4,5 τρισ. δολ. των ετήσιων εκδόσεων ομολόγων για την αναχρηματοδότηση του χρέους των ΗΠΑ. Όμως, στις μεν αραβικές οικονομίες με την αποσταθεροποίηση των απολυταρχικών καθεστώτων, και τις προσπάθειες των ΗΠΑ εκεί να αποτρέψουν κινεζική εισβολή κεφαλαίων ,ένα μεγάλο μέρος των πλεονασμάτων αυτών στρέφονται πλέον σε επενδύσεις υποδομών και δημοσίων υπηρεσιών στο εσωτερικό των χωρών του στη δε Ιαπωνία οι τεράστιες ανάγκες χρηματοδότησης (υπολογίζονται 600 δισ.) για την ανακατασκευή των κατεστραμμένων υποδομών .
Ετσι καθίσταται εξαιρετικά εξαντλήσιμη η δεξαμενή ρευστότητας για την χρηματοδότηση των αμερικανικών ελλειμμάτων και χρεών. Διότι ενώ παγκοσμίως τα κρατικά χρέη ανέρχονται σε 42 τρισ. δολ. και μαζί με αυτά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης φθάνουν τα 50 τρις. Μόνον στις ΗΠΑ, τα υφιστάμενα και δυνητικά κρατικά χρέη (λόγω χρεωκοπημένων ασφαλιστικών ταμείων και προγραμμάτων υγειονομικής περίθαλψης) υπολογίζονται σε 75 τρισ. δολ, προφανώς γι αυτό και η PIMCO νο1 παγκοσμίως fund manager, πουλάει κρατικά αμερικανικά ομόλογα εδώ και δύο μήνες...
Και αυτό σε μία περίοδο που η Κίνα (ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής σε ομόλογα ΗΠΑ) εμφανώς περιορίζει τη δική της συμμετοχή, με το πρόσχημα της συναλλαγματικής κάλυψης
των πλεονασμάτων της έναντι του κινδύνου του δολαρίου. Η δέ Μ. Βρετανία, που έχει καταντήσει μια προβληματική και ελλειμματική δημοσιονομικά χώρα της ευρωπαϊκής περιφέρειας, επίσης αδυνατεί να επενδύσει σε αμερικανικούς τίτλους όπως το έκανε μέχρι τώρα. Είναι πασιφανές ότι το τεράστιο αμερικανικό χρέος μπορεί πρακτικά να χρηματοδοτηθεί μόνον εσωτερικά, με την έκδοση νέου χρήματος από τη Fed- μια νοσηρή πολιτική ποσοτικής χαλάρωσης που έχει καθαρά πληθωριστικά αποτελέσματα και οδηγεί σε συνεχή εξασθένιση του δολαρίου.
Αυτή τη στιγμή, Ιαπωνία και Αμερική αντιμετωπίζουν μια τεράστια δημοσιονομική κρίση χρηματοδότησης απλώς τυπώνοντας νέο πληθωριστικό χρήμα και εντείνοντας την ανισορροπία στις νομισματικές σχέσεις και προκαλώντας αφανή εμπορικό πόλεμο.
Κάτι μας διδάσκει όμως η μακρο/κή θεωρία , για όσες οικονομίες δεν εκτυπώνουν χρήμα και οφείλουμε να το ζυγίσουμε σοβαρά : υπάρχει μία διαδικασία αύξησης του κόστους διαβίωσης (πληθωρισμός) και του κόστους του χρήματος (επιτόκια) με καταστροφικές επιπτώσεις για όσες χρεωμένες χώρες δεν έχουν τη δυνατότητα να
αυτοχρηματοδοτηθούν .
Η προτεινόμενη διαχείριση του χρέους από ΔΝΤ και Ε.Ε είναι η ακόλουθη:
-- 110 δισ. που πρέπει να αποπληρωθούν από το 2013 μέχρι το 2020, η Ελλάδα δεν θα μπορεί μάλλον να τα πληρώσει, άρα θα έχει τη δυνατότητα να τα αναχρηματοδοτήσει με νέα ομόλογα που θα αγοράζει ο μηχανισμός στήριξης.
--80 δισ. που είναι στη δευτερογενή αγορά θα επαναγοραστούν κατά ένα μέρος, μέσω ιδίων πόρων - από τα 50 δισ. δηλαδή των ιδιωτικοποιήσεων.
--τα ομόλογα στην ΕΚΤ μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο ...
μέλλον (να ανταλλαγούν δηλαδή με νέες σειρές ομολόγων που θα εκδοθούν με την εγγύηση ΑΑΑ του μηχανισμού )
Το σχέδιο λοιπόν αυτό δεν σταθμίζει τίς σημερινές ρεαλιστικές δυνατότητες των πλέον ισχυρών επενδυτών στις αγορές Ομολόγων ,δηλαδή Κινέζων, Ιαπώνων και Αράβων ...
Γι αυτό φωνάζαμε απο πέρσι, οτι αυτούς τους επενδυτές έπρεπε να τους δούμε σαν χώρα μόνοι μας, πριν εμπλακεί μαζί μας ο Μηχανισμός Στήριξης ΔΝΤ-ΕΕ και φυσικά πρίν διογκωθεί το χρέος των ΗΠΑ ή ξεσπάσουν έκτακτα γεωπολιτικά γεγονότα ( πέρυσι, δεν είχαμε ακραία φαινόμενα αβεβαιότητας, αν και υπήρχε το μέγα πρόβλημα της φούσκας κρατικών ομολόγων )
Αλλά δυστυχώς , δεν εξηγεί κάποιος στον πρωθυπουργό και στον υπουργό οικονομίας, οτι αν δεν ξέρουν να φέρουν χρήμα απο τα θεσμικά πορτοφόλια, ελληνικά και ξένα, τότε απλά δεν μας κάνουν και κακώς πληρώνονται...
Μην κτίζεις γέφυρα εκεί που δεν υπάρχει ποτάμι, λέει μια Κινέζικη Παροιμία....
Είναι αλήθεια πως το ʽκούρεμαʼ του χρέους γίνεται πλέον πολιτικά και οικονομικά αποδεκτό ως πιθανότητα από την Ε.Ε. με τον Μόνιμο Μηχανισμό Στήριξης που ετοιμάζεται να λειτουργήσει από το 2013. Αλλά κρύβεται απο όλους μια μεγάλη αλήθεια:ως κίνδυνος για τους ιδιώτες επενδυτές θα ισχύει μόνον για τις νέες εκδόσεις κρατικών ομολόγων, στην πρωτογενή αγορά των οποίων θα μπορεί να συμμετέχει και ο Μηχανισμός.
Να διευκρινιστεί κατ αρχήν οτι άλλο ο μόνιμος μηχανισμός σταθερότητας (European Stability Mechanism) απο τον σημερινό προσωρινό (European Financial Stability Mechanism) και άλλο ο μή θεσμικός αλλά πολύ ουσιαστικός μηχανισμός δημοσιονομικής επιτήρησης, που θα πετύχει την αποφυγή δημιουργίας δημοσιονομικών ελλειμμάτων στο μέλλον και θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο.
Η Ε.Ε είναι αληθεια οτι ναι μεν δηλωνει παρούσα αλλα με έναν μηχανισμό διαμεσολάβησης ανάμεσα στις χρεωμένες χώρες (που δεν μπορούν να δανειστούν από τις αγορές) και τις ίδιες τις αγορές ! (θα δανείζεται από τις αγορές όσα χρήματα χρειάζεται με όρους πιστοληπτικής αξιοπιστίας ΑΑΑ (λόγω των εγγυήσεων) και στη συνέχεια θα δανείζει τις χώρες με λίγο υψηλότερο επιτόκιο.
Πραγματικό χρήμα θα συνεισφέρουν οι 27 χώρες - μέλη μόλις 80 δισ. - και αυτά σταδιακά, εντός πενταετίας. Τα 620 δισ. θα είναι εγγυήσεις ! Ας μην ονειρευόμαστε ρευστότητα λοιπόν ,αντιθέτως να προετοιμαζόμαστε για πρόωρη εξάλειψη της επιτυχίας εξοικονόμησης 6 δις για την Ελλάδα, απο μείωση του επιτοκίου, καθώς αυτή θα υπερκαλυφθεί από την αύξηση του βασικού επιτοκίου της ΕΚΤ και των επιτοκίων της αγοράς που φέρνει η νέα διεθνής κρίση ρευστότητας και αφερεγγυότητας.
Οπως δείχνει τελευταία μελέτη των Reinhart & Rogoff (“A decade of debt”, April 2011), έχουμε εισέλθει σε μια δεκαετία όπου το ύψος των χρεών -δημοσίων και ιδιωτικών- παγκοσμίως ξεπερνά κάθε άλλη ιστορική περίοδο και δεν επιτρέπει καμία αισιοδοξία για επιστροφή σε ταχείς ρυθμούς ανάπτυξης, ικανούς να δικαιολογήσουν μαζικές επενδύσεις και ομαλή αποπληρωμή και μείωση των χρεών.
Κάποιοι επιμένουν να μην κατανοούν το πόσο έντονα άλλαξε ο κόσμος τις τελευταίες εδομάδες με την γεωπολιτική κρίση που ξεκινά από τη Β. Αφρική και φθάνει στην Ιαπωνία ( ακόμα και οι αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. 24-25 Μαρτίου,θα βρίσκονται -για άλλη μία φορά- πίσω από τις εξελίξεις. Κάτι που έγινε πλέον κανόνας τον οποίο αντιλαμβάνονται οι αγορές και αντιδρούν αναλόγως αυξάνοντας επιτόκια και σπρεντ για τις προβληματικές οικονομίες..)
Αλλού όμως είναι το μεγάλο πρόβλημα στην παγκόσμια ισορροπία του ατέρμονου χρεόυς: οι αραβικές χώρες του Κόλπου και η Ιαπωνία καλύπτουν αγοραστικά το 25% των 4,5 τρισ. δολ. των ετήσιων εκδόσεων ομολόγων για την αναχρηματοδότηση του χρέους των ΗΠΑ. Όμως, στις μεν αραβικές οικονομίες με την αποσταθεροποίηση των απολυταρχικών καθεστώτων, και τις προσπάθειες των ΗΠΑ εκεί να αποτρέψουν κινεζική εισβολή κεφαλαίων ,ένα μεγάλο μέρος των πλεονασμάτων αυτών στρέφονται πλέον σε επενδύσεις υποδομών και δημοσίων υπηρεσιών στο εσωτερικό των χωρών του στη δε Ιαπωνία οι τεράστιες ανάγκες χρηματοδότησης (υπολογίζονται 600 δισ.) για την ανακατασκευή των κατεστραμμένων υποδομών .
Ετσι καθίσταται εξαιρετικά εξαντλήσιμη η δεξαμενή ρευστότητας για την χρηματοδότηση των αμερικανικών ελλειμμάτων και χρεών. Διότι ενώ παγκοσμίως τα κρατικά χρέη ανέρχονται σε 42 τρισ. δολ. και μαζί με αυτά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης φθάνουν τα 50 τρις. Μόνον στις ΗΠΑ, τα υφιστάμενα και δυνητικά κρατικά χρέη (λόγω χρεωκοπημένων ασφαλιστικών ταμείων και προγραμμάτων υγειονομικής περίθαλψης) υπολογίζονται σε 75 τρισ. δολ, προφανώς γι αυτό και η PIMCO νο1 παγκοσμίως fund manager, πουλάει κρατικά αμερικανικά ομόλογα εδώ και δύο μήνες...
Και αυτό σε μία περίοδο που η Κίνα (ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής σε ομόλογα ΗΠΑ) εμφανώς περιορίζει τη δική της συμμετοχή, με το πρόσχημα της συναλλαγματικής κάλυψης
των πλεονασμάτων της έναντι του κινδύνου του δολαρίου. Η δέ Μ. Βρετανία, που έχει καταντήσει μια προβληματική και ελλειμματική δημοσιονομικά χώρα της ευρωπαϊκής περιφέρειας, επίσης αδυνατεί να επενδύσει σε αμερικανικούς τίτλους όπως το έκανε μέχρι τώρα. Είναι πασιφανές ότι το τεράστιο αμερικανικό χρέος μπορεί πρακτικά να χρηματοδοτηθεί μόνον εσωτερικά, με την έκδοση νέου χρήματος από τη Fed- μια νοσηρή πολιτική ποσοτικής χαλάρωσης που έχει καθαρά πληθωριστικά αποτελέσματα και οδηγεί σε συνεχή εξασθένιση του δολαρίου.
Αυτή τη στιγμή, Ιαπωνία και Αμερική αντιμετωπίζουν μια τεράστια δημοσιονομική κρίση χρηματοδότησης απλώς τυπώνοντας νέο πληθωριστικό χρήμα και εντείνοντας την ανισορροπία στις νομισματικές σχέσεις και προκαλώντας αφανή εμπορικό πόλεμο.
Κάτι μας διδάσκει όμως η μακρο/κή θεωρία , για όσες οικονομίες δεν εκτυπώνουν χρήμα και οφείλουμε να το ζυγίσουμε σοβαρά : υπάρχει μία διαδικασία αύξησης του κόστους διαβίωσης (πληθωρισμός) και του κόστους του χρήματος (επιτόκια) με καταστροφικές επιπτώσεις για όσες χρεωμένες χώρες δεν έχουν τη δυνατότητα να
αυτοχρηματοδοτηθούν .
Η προτεινόμενη διαχείριση του χρέους από ΔΝΤ και Ε.Ε είναι η ακόλουθη:
-- 110 δισ. που πρέπει να αποπληρωθούν από το 2013 μέχρι το 2020, η Ελλάδα δεν θα μπορεί μάλλον να τα πληρώσει, άρα θα έχει τη δυνατότητα να τα αναχρηματοδοτήσει με νέα ομόλογα που θα αγοράζει ο μηχανισμός στήριξης.
--80 δισ. που είναι στη δευτερογενή αγορά θα επαναγοραστούν κατά ένα μέρος, μέσω ιδίων πόρων - από τα 50 δισ. δηλαδή των ιδιωτικοποιήσεων.
--τα ομόλογα στην ΕΚΤ μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο ...
μέλλον (να ανταλλαγούν δηλαδή με νέες σειρές ομολόγων που θα εκδοθούν με την εγγύηση ΑΑΑ του μηχανισμού )
Το σχέδιο λοιπόν αυτό δεν σταθμίζει τίς σημερινές ρεαλιστικές δυνατότητες των πλέον ισχυρών επενδυτών στις αγορές Ομολόγων ,δηλαδή Κινέζων, Ιαπώνων και Αράβων ...
Γι αυτό φωνάζαμε απο πέρσι, οτι αυτούς τους επενδυτές έπρεπε να τους δούμε σαν χώρα μόνοι μας, πριν εμπλακεί μαζί μας ο Μηχανισμός Στήριξης ΔΝΤ-ΕΕ και φυσικά πρίν διογκωθεί το χρέος των ΗΠΑ ή ξεσπάσουν έκτακτα γεωπολιτικά γεγονότα ( πέρυσι, δεν είχαμε ακραία φαινόμενα αβεβαιότητας, αν και υπήρχε το μέγα πρόβλημα της φούσκας κρατικών ομολόγων )
Αλλά δυστυχώς , δεν εξηγεί κάποιος στον πρωθυπουργό και στον υπουργό οικονομίας, οτι αν δεν ξέρουν να φέρουν χρήμα απο τα θεσμικά πορτοφόλια, ελληνικά και ξένα, τότε απλά δεν μας κάνουν και κακώς πληρώνονται...
Μην κτίζεις γέφυρα εκεί που δεν υπάρχει ποτάμι, λέει μια Κινέζικη Παροιμία....
Τρίτη, 29 Μαρτίου 2011
Η σπείρα του ατέρμονου Χρέους :‘καλό', 'κακό' Χρέος και αναλωθέν Κεφάλαιο….
Του Ηλία Καραβόλια
Όσοι ζουν από τους αριθμούς μπορούν εξίσου εύκολα να χαθούν εξαιτίας τους…
George Goodman
Το συσσωρευμένο δημόσιο χρέος της χώρας μας, αλλά και της Πορτογαλίας,της Ισπανίας και άλλων κρατών αντιπροσωπεύει ένα κεφάλαιο που δεν υπάρχει πλέον ούτε ως χρήμα ούτε ως παραγωγική δυνατότητα (σημ: το χρεός της Ιρλανδίας είναι άλλου είδους, καθαρά πιστωτικής φύσεως) Το δικό μας χρέος λοιπόν έχει αναλωθεί σε μια κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών, σε δημόσιους οργανισμού και εξοπλισμούς οι οποίοι δεν παράγουν εισόδημα, σε κρατικές υποδομές που φθείρονται. Επίσης αντιπροσωπεύει κέρδη και φοροκλοπές που σε μεγάλο βαθμό, έχουν φυγαδευτεί στο εξωτερικό. Άρα, αυτό το συσσωρευμένο χρέος, ως αναλωθέν κεφάλαιο, δεν μπορεί να αναπαραχθεί, δεν μπορεί να δώσει εισόδημα, άρα δεν μπορεί να πληρωθεί.
Το μείζον ερώτημα είναι αν το πλεόνασμα από μελλοντική οικνομική ανάκαμψη χρησιμοποιηθεί για την αποπληρωμή αυτού του παλαιού και αναλωθέντος πια κεφαλαίου,πότε θα ξεχρεώσουμε κάποια στιγμή…
Κάποιες φωνές νεοκευνσιανών οικονομολόγων , όπως ο Γάλλος Ζακ Ατταλί σε ένα πρόσφατο βιβλίο του, μας καλούν να σκεφθούμε το πρόβλημα του Δημόσιου Χρέους με όρους ενός «καλού» και ενός «κακού» χρέους. Το «καλό» χρέος είναι το νέο χρέος που πρέπει να υπάρξει, με προσοχή και επιμέλεια μόνο για αληθινούς αναπτυξιακούς σκοπούς .Το «κακό», είναι το χρέος που έρχεται από τα υπέρογκα δημόσια δάνεια του παρελθόντος, το οποίο θα πρέπει να απορροφηθεί από κάποιον ευρωπαϊκό ή διεθνή φορέα, μέσω του οποίου θα μπει σε μια διαδικασία μακροχρόνιας απόσβεσής του.
Το νεκρό και πεθαμένο κεφάλαιο,το ’κακό ‘ χρέος δηλαδή δεν θα πρέπει να πνίξει, κρατώντας ουσιαστικά εγκλωβισμένο,δέσμιο του παρελθόντος το ζωντανό κεφάλαιο και μαζί μ’ αυτό φυσικά κρατάει δέσμια ολόκληρη την οικονομία και την κοινωνία, σε ένα οδυνηρό μέλλον, σχεδόν εφιάλτικό.
Αυτές είναι οι εύκολες καταγραφές της πραγματικότητας, είναι οι απλές ορθολογικές διαπιστώσεις των οικονομολόγων. Η δουλειά μας όμως είναι να υποδεικνύουμε λύσεις, προτάσεις, θέσεις….
Υπάρχει πλέον μια αδήριτη ανάγκη που ,αν είχε εγκαίρως συνειδητοποιηθεί πριν την προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης( Μάρτιο 2010) ίσως να μην είχαμε την κοινώς ομολογουμένη αποτυχία της κβερνητικής οικονομικής πολιτικής ( αυτή απέτυχε, μεχρι στιγμής, όχι το Μνημόνιο σαν αναγκαίο αντίτιμο του δανεισμού από τον μηχανισμό στήριξης)
Η ανάγκη αυτή, καλείται επαναδιαπραγμάτευση με τους πιστωτές ,αλλά αφού πρώτα τους κατηγοριοποιήσουμε : ορισμένοι δικαιούχοι, όπως ασφαλιστικά ταμεία σε Ελλάδα και Ευρώπη, ή μικροαποταμιευτές, θα πρέπει να εξαιρεθούν από το όποιο κόστος ΄΄κουρέματος΄΄ ή να αποζημιωθούν ώστε να γλυτώσει τα δεινά η δική μας οικονομία. Αυτό και μπορεί και πρέπει να γίνει, ακόμα και αν χρειαστεί μια ριζική αντιπαλότητα με το γερμανογαλλικό διευθυντήριο της Ε.Ε, το οποίο φυσικά προσπαθεί να διαφυλάξει τα συμφέροντα των δικών του τραπεζών που κρατούν ελληνικά ομόλογα.
Λύσεις που προτείνονται από ακραίες φωνές, όπως
-να επιτραπεί ο κατευθείαν δανεισμός και των κρατών από την ΕΚΤ, όπως συμβαίνει και με τις τράπεζες.
- να δημιουργηθεί κοινός μηχανισμός δανεισμού για την έκδοση ευρωομολόγων
- να μετατραπεί μέρος των εθνικών χρεών σε κοινό ευρωπαϊκό χρέος.
- να γίνει διαγραφή, αδρανοποίηση ή επαναγορά μέρους του χρέους με τους πόρους του Ταμείου Σταθερότητας,
δεν μπορούν να είναι βιώσιμες εκτός και αν εξασφαλισθεί μια ισχυρή αναπτυξιακή ώθηση σε όλη την Ε.Ε μέσα από έναν ενισχυμένο προϋπολογισμό . Και ως γνωστόν, η ανάπτυξη δεν διατάσσεται με λόγια, δεν ξεκινάει χωρίς υφεση.
Άντι λοιπόν να σπέρνουμε σενάρια ελεγχόμενης χρεωκοπίας, ας συμβιβαστούμε με την ιδέα μιας μόνιμης ελεγχόμενης αποπληρωμής, σε αυτό το σπιράλ του ατέρμονου χρέους που μας έβαλαν οι κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης. Αρκεί να διεκδικήσουμε ως χώρα , έναν αναγκαίο όρο : να προβλεφθεί μια ρήτρα ώστε σε περίπτωση ύφεσης ή υψηλής ανεργίας να μειώνεται ή και να παγώνει προσωρινά η εξυπηρέτηση του χρέους .Ο όρος αυτός δεν είναι ανέφικτος, δεν είναι καινούργιος . έχουμε ξαναναφερθεί σε αυτόν και είχε προταθεί από το ..γερμανικό Bruegel Institute.Πρόκειται στην ουσία για την λύση που θα αναγκάζει τις χώρες να πληρώνουν μέχρι εκεί που….παράγουν( GDP linked debt payment) και τους πιστωτές να προσπαθούν να στηρίζουν την παραγωγή και την ανάπτυξη αυτών των κρατών.
Γιατί όπως και να το κάνουμε, στο ‘παίγνιο΄δανεισμού που έχει εγκατασταθεί στην ανισοβαρούς ανάπτυξης Ευρώπη, θα ισχύσει κάποια στιγμή η λογική συνθήκη της κυκλοφορίας του χρήματος που παράγει το ατέρμονο χρέος: αν δεν στηρίξεις αυτόν που σε χρωστάει, δεν θα πάρεις ποτέ πίσω αυτά που του δάνεισες και ούτε θα μπορείς να τον ξαναδανείσεις….
Όσοι ζουν από τους αριθμούς μπορούν εξίσου εύκολα να χαθούν εξαιτίας τους…
George Goodman
Το συσσωρευμένο δημόσιο χρέος της χώρας μας, αλλά και της Πορτογαλίας,της Ισπανίας και άλλων κρατών αντιπροσωπεύει ένα κεφάλαιο που δεν υπάρχει πλέον ούτε ως χρήμα ούτε ως παραγωγική δυνατότητα (σημ: το χρεός της Ιρλανδίας είναι άλλου είδους, καθαρά πιστωτικής φύσεως) Το δικό μας χρέος λοιπόν έχει αναλωθεί σε μια κατανάλωση αγαθών και υπηρεσιών, σε δημόσιους οργανισμού και εξοπλισμούς οι οποίοι δεν παράγουν εισόδημα, σε κρατικές υποδομές που φθείρονται. Επίσης αντιπροσωπεύει κέρδη και φοροκλοπές που σε μεγάλο βαθμό, έχουν φυγαδευτεί στο εξωτερικό. Άρα, αυτό το συσσωρευμένο χρέος, ως αναλωθέν κεφάλαιο, δεν μπορεί να αναπαραχθεί, δεν μπορεί να δώσει εισόδημα, άρα δεν μπορεί να πληρωθεί.
Το μείζον ερώτημα είναι αν το πλεόνασμα από μελλοντική οικνομική ανάκαμψη χρησιμοποιηθεί για την αποπληρωμή αυτού του παλαιού και αναλωθέντος πια κεφαλαίου,πότε θα ξεχρεώσουμε κάποια στιγμή…
Κάποιες φωνές νεοκευνσιανών οικονομολόγων , όπως ο Γάλλος Ζακ Ατταλί σε ένα πρόσφατο βιβλίο του, μας καλούν να σκεφθούμε το πρόβλημα του Δημόσιου Χρέους με όρους ενός «καλού» και ενός «κακού» χρέους. Το «καλό» χρέος είναι το νέο χρέος που πρέπει να υπάρξει, με προσοχή και επιμέλεια μόνο για αληθινούς αναπτυξιακούς σκοπούς .Το «κακό», είναι το χρέος που έρχεται από τα υπέρογκα δημόσια δάνεια του παρελθόντος, το οποίο θα πρέπει να απορροφηθεί από κάποιον ευρωπαϊκό ή διεθνή φορέα, μέσω του οποίου θα μπει σε μια διαδικασία μακροχρόνιας απόσβεσής του.
Το νεκρό και πεθαμένο κεφάλαιο,το ’κακό ‘ χρέος δηλαδή δεν θα πρέπει να πνίξει, κρατώντας ουσιαστικά εγκλωβισμένο,δέσμιο του παρελθόντος το ζωντανό κεφάλαιο και μαζί μ’ αυτό φυσικά κρατάει δέσμια ολόκληρη την οικονομία και την κοινωνία, σε ένα οδυνηρό μέλλον, σχεδόν εφιάλτικό.
Αυτές είναι οι εύκολες καταγραφές της πραγματικότητας, είναι οι απλές ορθολογικές διαπιστώσεις των οικονομολόγων. Η δουλειά μας όμως είναι να υποδεικνύουμε λύσεις, προτάσεις, θέσεις….
Υπάρχει πλέον μια αδήριτη ανάγκη που ,αν είχε εγκαίρως συνειδητοποιηθεί πριν την προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης( Μάρτιο 2010) ίσως να μην είχαμε την κοινώς ομολογουμένη αποτυχία της κβερνητικής οικονομικής πολιτικής ( αυτή απέτυχε, μεχρι στιγμής, όχι το Μνημόνιο σαν αναγκαίο αντίτιμο του δανεισμού από τον μηχανισμό στήριξης)
Η ανάγκη αυτή, καλείται επαναδιαπραγμάτευση με τους πιστωτές ,αλλά αφού πρώτα τους κατηγοριοποιήσουμε : ορισμένοι δικαιούχοι, όπως ασφαλιστικά ταμεία σε Ελλάδα και Ευρώπη, ή μικροαποταμιευτές, θα πρέπει να εξαιρεθούν από το όποιο κόστος ΄΄κουρέματος΄΄ ή να αποζημιωθούν ώστε να γλυτώσει τα δεινά η δική μας οικονομία. Αυτό και μπορεί και πρέπει να γίνει, ακόμα και αν χρειαστεί μια ριζική αντιπαλότητα με το γερμανογαλλικό διευθυντήριο της Ε.Ε, το οποίο φυσικά προσπαθεί να διαφυλάξει τα συμφέροντα των δικών του τραπεζών που κρατούν ελληνικά ομόλογα.
Λύσεις που προτείνονται από ακραίες φωνές, όπως
-να επιτραπεί ο κατευθείαν δανεισμός και των κρατών από την ΕΚΤ, όπως συμβαίνει και με τις τράπεζες.
- να δημιουργηθεί κοινός μηχανισμός δανεισμού για την έκδοση ευρωομολόγων
- να μετατραπεί μέρος των εθνικών χρεών σε κοινό ευρωπαϊκό χρέος.
- να γίνει διαγραφή, αδρανοποίηση ή επαναγορά μέρους του χρέους με τους πόρους του Ταμείου Σταθερότητας,
δεν μπορούν να είναι βιώσιμες εκτός και αν εξασφαλισθεί μια ισχυρή αναπτυξιακή ώθηση σε όλη την Ε.Ε μέσα από έναν ενισχυμένο προϋπολογισμό . Και ως γνωστόν, η ανάπτυξη δεν διατάσσεται με λόγια, δεν ξεκινάει χωρίς υφεση.
Άντι λοιπόν να σπέρνουμε σενάρια ελεγχόμενης χρεωκοπίας, ας συμβιβαστούμε με την ιδέα μιας μόνιμης ελεγχόμενης αποπληρωμής, σε αυτό το σπιράλ του ατέρμονου χρέους που μας έβαλαν οι κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης. Αρκεί να διεκδικήσουμε ως χώρα , έναν αναγκαίο όρο : να προβλεφθεί μια ρήτρα ώστε σε περίπτωση ύφεσης ή υψηλής ανεργίας να μειώνεται ή και να παγώνει προσωρινά η εξυπηρέτηση του χρέους .Ο όρος αυτός δεν είναι ανέφικτος, δεν είναι καινούργιος . έχουμε ξαναναφερθεί σε αυτόν και είχε προταθεί από το ..γερμανικό Bruegel Institute.Πρόκειται στην ουσία για την λύση που θα αναγκάζει τις χώρες να πληρώνουν μέχρι εκεί που….παράγουν( GDP linked debt payment) και τους πιστωτές να προσπαθούν να στηρίζουν την παραγωγή και την ανάπτυξη αυτών των κρατών.
Γιατί όπως και να το κάνουμε, στο ‘παίγνιο΄δανεισμού που έχει εγκατασταθεί στην ανισοβαρούς ανάπτυξης Ευρώπη, θα ισχύσει κάποια στιγμή η λογική συνθήκη της κυκλοφορίας του χρήματος που παράγει το ατέρμονο χρέος: αν δεν στηρίξεις αυτόν που σε χρωστάει, δεν θα πάρεις ποτέ πίσω αυτά που του δάνεισες και ούτε θα μπορείς να τον ξαναδανείσεις….
Δευτέρα, 28 Μαρτίου 2011
ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΤΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΞΟΥΣΙΑΣ
Πολλοί πλέον ξέρουμε οτι στην χώρα αυτή καλό είναι να κρατάς το σάλιο σου και να ασχολείσαι με την καθημερινότητα και την τεχνική εξισορρόπησης στους μηνιαίους λογαρισμούς εν καιρώ κρίσης.
Στην ροή των ειδήσεων, ολοι σχεδόν αποκτούν κάποια στιγμή μια ανοσία στην εκπομπή ανούσιων πολιτικών μηνυμάτων( ιδια πρόσωπα, ιδια γευση).
Άραγε υπάρχει πιθανότητα διάλυσης του ελληνικού πολιτικού συστήματος, στην βάση της επικράτησης Απλής Αναλογικής, μετρώντας τους όποιους κινδύνους ακυβερνησίας για κάποιο διάστημα;
Μπορεί η κοινωνία να κατανοήσει την υφιστάμενη αντιδημοκρατική εκλογικη μηχανική εξουσίας;
Μήπως ετσι θα πάψει να έχει και το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά και ο ΛΑΟΣ, δογματικό, εύκολο και καταγγελτικό λόγο;
Τί φοβάται άραγε η καθεστωτική νοοτροπία των δικομματικών προνομιούχων; Μήπως αυξηθούν οι κομμουνιστές ή μήπως αυξηθούν οι ακροδεξιοί; Και λοιπόν;
Εχει ή δεν έχει ''μαξιλάρια'' και δικλείδες ασφαλείας η σύγχρονη πρωθυπουργοκεντρική-απολυταρχική δημοκρατία,που δυστυχώς ανδρώθηκε επι Α.Παπανδρέου, ενώ επί Κ.Καραμανλή και Γ.Παπανδρεόυ βρέθηκε στην υπερτατη εκδοχή της;
Ο εκλογικός νόμος, η διαδιακασία ανάδειξης αρχηγού κόμματος, και άλλα πρωτεύοντα θέματα που αναδεικνούν ομάδες και πρόσωπα εξουσίας που μας διαφεντέυουν, έχουν μελετηθεί διεθνώς, και σε αρκετές περιπτώσεις,δημοκρατικοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό ,παράγοντας εξαιρετικά αποτελέσματα.
Ζωή, εργασία,οικονομία,πολιτική, εξουσία, είναι παίγνια με κρυμμένους μηχανισμούς προτιμήσεων( επι τη ευκαιρία,πριν 2 χρόνια,το Νόμπελ Οικονομίας δόθηκε σε ομάδα Οικονομολόγων που 25 χρόνια ασχολέιται με άυτή την Συμπεριφορική Μηχανική των συναλλαγών μεταξύ ατόμων με διαφορετικές προτιμήσεις).
Τα πάιγνια, θέλουν κανόνες. Οι κανόνες είναι λάθος στην ελληνική πολιτική σκηνή και απο αυτούς πηγάζουν και οι μή αποδοτικοί θεσμοί.
Η ανατροπή των κανόνων δεν είναι αναρχική πράξη κατεδάφισης νόμων και θεσμών. Είναι πολιτική πράξη ,πράξη παρέμβασης.
Ας μην ρωτάμε πώς θα αλλάξουν οι κανόνες και σε ποιά συμφέροντα σταματούν...Ας τολμήσουμε να τους αλλάξουμε...
Στην ροή των ειδήσεων, ολοι σχεδόν αποκτούν κάποια στιγμή μια ανοσία στην εκπομπή ανούσιων πολιτικών μηνυμάτων( ιδια πρόσωπα, ιδια γευση).
Άραγε υπάρχει πιθανότητα διάλυσης του ελληνικού πολιτικού συστήματος, στην βάση της επικράτησης Απλής Αναλογικής, μετρώντας τους όποιους κινδύνους ακυβερνησίας για κάποιο διάστημα;
Μπορεί η κοινωνία να κατανοήσει την υφιστάμενη αντιδημοκρατική εκλογικη μηχανική εξουσίας;
Μήπως ετσι θα πάψει να έχει και το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά και ο ΛΑΟΣ, δογματικό, εύκολο και καταγγελτικό λόγο;
Τί φοβάται άραγε η καθεστωτική νοοτροπία των δικομματικών προνομιούχων; Μήπως αυξηθούν οι κομμουνιστές ή μήπως αυξηθούν οι ακροδεξιοί; Και λοιπόν;
Εχει ή δεν έχει ''μαξιλάρια'' και δικλείδες ασφαλείας η σύγχρονη πρωθυπουργοκεντρική-απολυταρχική δημοκρατία,που δυστυχώς ανδρώθηκε επι Α.Παπανδρέου, ενώ επί Κ.Καραμανλή και Γ.Παπανδρεόυ βρέθηκε στην υπερτατη εκδοχή της;
Ο εκλογικός νόμος, η διαδιακασία ανάδειξης αρχηγού κόμματος, και άλλα πρωτεύοντα θέματα που αναδεικνούν ομάδες και πρόσωπα εξουσίας που μας διαφεντέυουν, έχουν μελετηθεί διεθνώς, και σε αρκετές περιπτώσεις,δημοκρατικοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό ,παράγοντας εξαιρετικά αποτελέσματα.
Ζωή, εργασία,οικονομία,πολιτική, εξουσία, είναι παίγνια με κρυμμένους μηχανισμούς προτιμήσεων( επι τη ευκαιρία,πριν 2 χρόνια,το Νόμπελ Οικονομίας δόθηκε σε ομάδα Οικονομολόγων που 25 χρόνια ασχολέιται με άυτή την Συμπεριφορική Μηχανική των συναλλαγών μεταξύ ατόμων με διαφορετικές προτιμήσεις).
Τα πάιγνια, θέλουν κανόνες. Οι κανόνες είναι λάθος στην ελληνική πολιτική σκηνή και απο αυτούς πηγάζουν και οι μή αποδοτικοί θεσμοί.
Η ανατροπή των κανόνων δεν είναι αναρχική πράξη κατεδάφισης νόμων και θεσμών. Είναι πολιτική πράξη ,πράξη παρέμβασης.
Ας μην ρωτάμε πώς θα αλλάξουν οι κανόνες και σε ποιά συμφέροντα σταματούν...Ας τολμήσουμε να τους αλλάξουμε...
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)